Nhiều phụ huynh thường chủ quan khi phát hiện trên vùng cổ của con xuất hiện một lỗ nhỏ li ti, chỉ bằng đầu tăm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây không đơn thuần là một đặc điểm tự nhiên mà có thể là dấu hiệu của rò trước cổ bẩm sinh – một dị tật nếu không được xử trí đúng sẽ gây viêm nhiễm dai dẳng và để lại sẹo xấu, khó lành.
“Mầm mống” từ giai đoạn bào thai
Chia sẻ với phóng viên, TS-BS Trần Quốc Việt – Phó phòng Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) – cho biết rò trước cổ bẩm sinh là bệnh lý hình thành từ giai đoạn bào thai, do tồn lưu khe mang, một cấu trúc xuất hiện trong quá trình phát triển phôi thai. Trên lâm sàng, bệnh thường biểu hiện bằng một lỗ nhỏ trên da vùng cổ trước – bên, có thể thông với một đường rò nằm sâu bên trong.
Hình ảnh rò trước cổ bẩm sinh của bệnh nhi trước khi phẫu thuật - Ảnh: BVCC
Mới đây, bác sĩ Trần Quốc Việt cùng ê-kíp đã phẫu thuật điều trị thành công rò trước cổ bẩm sinh cho bé trai V.T.S. (1 tuổi, ngụ TP.HCM). Trước đó, gia đình ghi nhận trẻ thường xuyên sưng đỏ vùng cổ, đôi lúc chảy dịch, nhưng chưa đánh giá hết mức độ nghiêm trọng. Sau khi thăm khám và xác định chính xác đường rò, bệnh nhi được phẫu thuật cắt bỏ triệt để tổn thương khi tình trạng viêm đã ổn định.
Theo TS-BS Trần Quốc Việt, điểm đáng lưu ý của rò trước cổ bẩm sinh là bệnh có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài mà không gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe của trẻ. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi tổn thương đã viêm, sưng đau, chảy mủ tái diễn. Những đợt viêm lặp đi lặp lại không chỉ khiến trẻ khó chịu, quấy khóc, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày mà còn làm tăng nguy cơ hình thành sẹo xấu ở vùng cổ.
Về bản chất, rò trước cổ bẩm sinh không phải là bệnh lý nguy hiểm hay đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo nếu không được điều trị đúng cách, đặc biệt là không loại bỏ triệt để toàn bộ đường rò, bệnh rất dễ tái phát. Mỗi lần viêm tái diễn sẽ khiến mô xung quanh xơ hóa nhiều hơn, làm đường rò trở nên phức tạp, ăn sâu và khó xử trí trong những lần can thiệp sau.
“Không ít trường hợp phụ huynh chỉ xử lý bằng cách nặn mủ, bôi thuốc hoặc rạch dẫn lưu khi rò bị viêm. Đây chỉ là những biện pháp tạm thời, không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ. Viêm tái phát nhiều lần sẽ khiến phẫu thuật sau này khó khăn hơn và nguy cơ tái phát cũng cao hơn”, TS-BS Trần Quốc Việt nhấn mạnh.
Giải pháp dứt điểm: Đúng người, đúng thời điểm
Theo các chuyên gia, phẫu thuật là phương pháp điều trị dứt điểm rò trước cổ bẩm sinh. Thủ thuật này không quá phức tạp nếu được thực hiện đúng thời điểm và bởi phẫu thuật viên có kinh nghiệm. Thời điểm lý tưởng là khi tình trạng viêm đã được kiểm soát hoàn toàn, mô xung quanh ổn định, giúp bác sĩ dễ dàng xác định và cắt bỏ toàn bộ đường rò.
Trong nhiều trường hợp, trẻ có thể được phẫu thuật trong ngày hoặc chỉ cần nằm viện ngắn ngày để theo dõi. Tiên lượng sau mổ thường rất tốt, tỷ lệ tái phát thấp nếu đường rò được lấy trọn vẹn. Ngược lại, nếu phẫu thuật khi đang viêm cấp hoặc bỏ sót tổ chức rò, nguy cơ biến chứng và tái phát về sau sẽ tăng lên.
Về dấu hiệu nhận biết, TS-BS Trần Quốc Việt cho biết phụ huynh cần đặc biệt chú ý khi thấy trẻ có lỗ nhỏ ở vùng cổ trước – bên, đôi khi rỉ dịch trong hoặc dịch mủ, kèm theo sưng, đỏ, đau khi có nhiễm trùng. Những biểu hiện này dù thoáng qua cũng không nên xem nhẹ.
“Ngay khi phát hiện bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Phát hiện sớm và điều trị đúng sẽ giúp trẻ tránh được những đợt viêm tái diễn, hạn chế sẹo và giảm gánh nặng can thiệp sau này”, bác sĩ Việt khuyến cáo.
Từ thực tế lâm sàng, các bác sĩ cho rằng rò trước cổ bẩm sinh tuy biểu hiện “nhỏ” về hình thức nhưng lại là vấn đề không thể chủ quan. Sự quan tâm đúng mức của phụ huynh, cùng với việc điều trị kịp thời và đúng phương pháp, chính là chìa khóa giúp trẻ tránh được những biến chứng không đáng có và có một khởi đầu khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.
Hồ Quang