Hiểm họa từ trào lưu 'độ' xe điện trong lứa tuổi học sinh

một giờ trướcBài gốc

Tình trạng xe đạp điện bị “độ, chế” có xu hướng gia tăng

Những chiếc xe đạp điện, xe máy điện vốn được thiết kế như một phương tiện giao thông an toàn, tiện lợi và tiết kiệm dành cho lứa tuổi học sinh, thế nhưng trong vài năm trở lại đây, dưới tác động của mạng xã hội và tâm lý muốn khẳng định bản thân, một bộ phận không nhỏ học sinh cấp 2, cấp 3 đã biến những phương tiện này thành những quái xế tốc độ cao, biến trào lưu độ xe điện không còn là thú chơi vô hại mà trở thành hiểm họa khôn lường chực chờ cướp đi sinh mạng của chính các em và những người xung quanh.

Dạo một vòng quanh các cổng trường trung học hoặc các hội nhóm trên mạng xã hội như Facebook, TikTok với các từ khóa như "Hội độ xe điện" hay “Xe điện tự chế”…, không khó để bắt gặp những hình ảnh những chiếc xe điện có hình thù kỳ dị, màu sắc sặc sỡ, nơi các cô cậu học trò không tiếc tiền bạc và công sức để đưa xe đi nâng cấp “nội công” nhằm thỏa mãn đam mê tốc độ và bản lĩnh.

Về mặt hình thức, các em sẵn sàng tháo bỏ gương chiếu hậu, tấm chắn bùn, lắp thêm đèn LED siêu sáng, đèn chớp nháy đổi màu, còi hú của xe ưu tiên, hoặc thay đổi hệ thống giảm xóc để nâng gầm, hạ gầm theo phong cách racing đầy kích động. Tuy nhiên, điều đáng sợ nhất nằm ở phần độ nội công, tức là can thiệp thô bạo vào hệ thống vận hành của xe thông qua việc đấu nối, nâng cấp bình ắc quy hoặc pin, trong đó thay vì sử dụng hệ thống bình nguyên bản để đạt công suất lớn gấp đôi, gấp ba thông thường.

Một thành viên trong nhóm xe điện tự chế đăng tải bán các loại IC trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình

Sự thật đáng sợ là một chiếc xe đạp điện nguyên bản chỉ có vận tốc tối đa khoảng 25 km/h, xe máy điện dưới 50cc khoảng 45 đến 50 km/h, nhưng sau khi qua tay các thợ độ tuổi teen thì vận tốc của chúng có thể dễ dàng đạt tới 80 km/h, thậm chí là hơn 100 km/h, một con số tương đương hoặc vượt qua cả tốc độ của một chiếc xe máy phân khối lớn.

Khi "tử thần" đồng hành cùng những cỗ máy tốc độ tự chế

Một clip đang “viral” trên mạng vừa được Cục CSGT (Bộ Công an) đăng tải trên trang fanpage của Cục vào ngày 12/5. Đoạn clip ghi lại cảnh một nam sinh không đội mũ bảo hiểm, điều khiển xe điện chạy trên đường với tốc độ gần 90km/h, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Đoạn clip do camera hành trình của một ô tô đi cùng chiều ghi lại. Thời điểm này, ô tô đang di chuyển với tốc độ 81-82 km/h nhưng xe điện vẫn vượt lên khá xa.

Đại diện Cục CSGT cho biết, quy định của Luật TTATGT đường bộ quy định, xe gắn máy có động cơ điện có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h, công suất của động cơ không lớn hơn 04kW. Vậy không hiểu “độ chế” bằng cách nào mà chiếc xe có thể đạt được vận tốc cao đến vậy?

"Phụ huynh và người giám hộ của các em nhỏ (dưới 18 tuổi) nghĩ gì khi xem đoạn phim này. Hãy biết mình còn may mắn khi mỗi chiều về nhà còn nhìn thấy con của mình. Bởi nếu buông lỏng quản lý thì rất dễ phải ân hận cả đời khi “đẻ con thì lành, mà nuôi con thì…”- Cục CSGT khuyến cáo.

Nam sinh đi xe đạp điện vượt ô tô đang di chuyển với vận tốc 81km/h. Ảnh: CSGT

Dưới góc nhìn kỹ thuật, các chuyên gia cảnh báo việc tự ý can thiệp vào hệ thống điện và động cơ là hành động cực kỳ nguy hiểm. Khi xe hoạt động quá tải, hệ thống dây dẫn và linh kiện dễ dẫn đến tình trạng chập điện, gây cháy nổ, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng hoặc khi quy trình sạc điện không đảm bảo an toàn.

Đi đôi với nguy cơ cháy nổ là việc hệ thống an toàn không theo kịp tốc độ, bởi khung sườn, hệ thống phanh cơ hoặc phanh đĩa cỡ nhỏ và lốp của xe điện vốn chỉ được thiết kế để chịu lực ở vận tốc thấp, nên khi xe bị kích tốc độ lên quá cao, hệ thống phanh không thể đủ lực để dừng xe trong khoảng cách an toàn, đồng thời khung xe mỏng nát sẽ xảy ra hiện tượng rung lắc dữ dội, dễ dẫn đến mất lái, gãy cổ xe hoặc nổ lốp khiến người điều khiển ngã văng ra đường.

Đáng lo ngại hơn cả là mức độ sát thương kinh hoàng khi xảy ra tai nạn, vì học sinh lái xe độ thường đi kèm với các hành vi không đội mũ bảo hiểm, lạng lách, đánh võng, dàn hàng ngang, trong khi ở lứa tuổi này các em chưa được đào tạo bài bản về luật giao thông, kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp còn non nớt và tâm lý dễ bị kích động, nên khi xảy ra va chạm ở vận tốc lớn mà không có đồ bảo hộ, hậu quả để lại luôn là những chấn thương sọ não, gãy xương, tàn phế suốt đời hoặc đau lòng hơn là tử vong tại chỗ, khiến các em không chỉ tự hại mình mà còn trở thành mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng của những người tham gia giao thông khác.

Tâm lý nổi loạn và sự buông lỏng của người lớn

Để có thể ngăn chặn triệt để, chúng ta cần nhìn thẳng vào những nguyên nhân cốt lõi khiến trào lưu này bén rễ sâu trong giới trẻ, trước hết xuất phát từ tâm lý nổi loạn và áp lực đồng lứa ở tuổi dậy thì, khi nhu cầu thể hiện cái tôi, muốn chứng tỏ mình ngầu, mình khác biệt trước bạn bè là rất lớn, nên khi thấy bạn bè có xe độ hoặc nghe những lời khích bác, các em dễ dàng sa ngã vào thú chơi này để không bị coi là quê mùa.

Sự bùng nổ này còn có sự tiếp tay đắc lực của các nền tảng mạng xã hội video ngắn, nơi tràn ngập các clip khoe xe, test tốc độ hay hướng dẫn chi tiết cách độ xe tại nhà thu hút hàng triệu lượt xem, vô tình lãng mạn hóa hành vi vi phạm pháp luật và biến nó thành một trào lưu thời thượng trong mắt trẻ em. Bên cạnh đó, không thể không nhắc đến sự buông lỏng quản lý của gia đình khi nhiều phụ huynh mua xe cho con nhưng tuyệt đối không kiểm tra xem con đã thay đổi gì trên xe, thậm chí khi con xin tiền với lý do sửa xe, bảo dưỡng thì cha mẹ sẵn sàng chi ra vài triệu đến chục triệu đồng mà không hề hay biết mình đang gián tiếp mua cho con một tấm vé đến gần hơn với tai nạn giao thông. Ngoài ra, chế tài xử phạt hiện nay chưa đủ sức răn đe, việc mua bán linh kiện độ xe quá dễ dàng và các lò độ xe mọc lên như nấm, hoạt động lén lút hoặc công khai nhưng chưa bị xử lý triệt để, khiến lực lượng chức năng dù có ra quân kiểm tra cũng gặp nhiều khó khăn trước số lượng học sinh vi phạm quá lớn.

Giải pháp đồng bộ trả lại sự an toàn cho cổng trường

Gốc rễ của vấn đề không nằm ở chiếc xe mà nằm ở nhận thức của con người, do đó để dập tắt trào lưu nguy hiểm này đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ từ kiềng ba chân bao gồm gia đình, nhà trường và xã hội nhằm tạo ra những giải pháp đồng bộ giúp trả lại sự an toàn cho cổng trường.

Về phía gia đình vốn là lá chắn đầu tiên, cha mẹ phải là người kiểm soát nghiêm ngặt nhất bằng cách thường xuyên kiểm tra chiếc xe của con mình, nếu thấy xe có dấu hiệu thay đổi kết cấu, tốc độ nhanh bất thường hoặc nghe thấy tiếng còi, tiếng máy lạ thì cần phải chấn chỉnh ngay lập tức, tuyệt đối không nuông chiều con theo kiểu cho tiền để con bằng bạn bằng bè bởi sự thỏa hiệp lúc này có thể dẫn đến sự hối hận muộn màng về sau.

Về phía nhà trường, cần siết chặt quản lý bằng cách đưa nội dung an toàn giao thông và cam kết không đi xe độ, xe giả phân khối vào quy chế thi đua của lớp, của trường, đồng thời lực lượng bảo vệ cần phối hợp với giáo viên chủ nhiệm tiến hành kiểm tra đột xuất bãi gửi xe để phát hiện những chiếc xe điện đã bị thay đổi kết cấu, từ đó mời phụ huynh lên làm việc, kết hợp tổ chức các buổi giáo dục kỹ năng sống và cho học sinh xem những thước phim tư liệu chân thực về hậu quả của tai nạn để các em tự thức tỉnh.

Đối với các cơ quan chức năng, giải pháp căn cơ là phải tăng cường tuần tra, lập chốt gần các trường học vào giờ tan tầm để kịp thời phát hiện, tạm giữ các phương tiện độ chế, đồng thời phải đánh vào gốc bằng cách kiểm tra và xử lý nghiêm các cơ sở, tiệm sửa xe chuyên kinh doanh linh kiện độ không rõ nguồn gốc, vì khi các lò độ bị triệt xóa thì học sinh sẽ không còn nơi để gửi gắm những ý tưởng nguy hiểm của mình. Tốc độ trên những chiếc xe điện độ có thể mang lại cho các em học sinh vài giây phút phấn khích ảo hay vài cái trầm trồ từ bạn bè, nhưng cái giá phải trả cho sự ngầu nhất thời đó là quá đắt khi nó có thể đánh đổi bằng cả tương lai phía trước, bằng những giọt nước mắt lăn dài trên gương mặt khắc khổ của cha mẹ và đôi khi là cả mạng sống quý giá của chính mình, vì vậy đã đến lúc toàn xã hội phải quyết liệt hành động, không thể ngó lơ trước hiểm họa độ xe điện để trả những chiếc xe về đúng công năng ban đầu của nó, là một phương tiện đưa các em an toàn đến trường, nuôi dưỡng những ước mơ, chứ không phải là cỗ máy định đoạt số phận của các em trên những cung đường sinh tử.

Trước thực trạng xe điện học sinh bị độ ngày càng phổ biến, nhiều ý kiến đề nghị cần siết quản lý các cơ sở sửa chữa, nâng cấp phương tiện. Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 11/5, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc Hoàng Duy Chinh đề nghị Chính phủ nghiên cứu giải pháp quản lý tình trạng độ chế xe đạp điện đang diễn ra tại nhiều địa phương. Ông đề nghị cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra các điểm sửa chữa, độ xe điện, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ hơn nhằm hạn chế tình trạng tự ý thay đổi kết cấu, nâng tốc độ vượt thiết kế của nhà sản xuất.

Thống kê năm 2025 của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, 90% số vụ tai nạn giao thông trong những năm gần đây liên quan đến học sinh 16-18 tuổi sử dụng xe đạp điện, xe máy điện; 70% số vụ tai nạn giao thông thương vong liên quan đến học sinh THCS và THPT, cho thấy, xe điện độ chế đang trở thành nỗi ám ảnh với nhiều người khi ngày càng có nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra.

Theo Nghị định 168, hành vi tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước hoặc đặc tính của xe, thường được gọi là độ xe, sẽ bị phạt 4-6 triệu đồng đối với cá nhân. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị yêu cầu khôi phục phương tiện về tình trạng ban đầu theo quy định.