Hiện đại hóa đội tàu vận tải thủy nội địa, cách nào?

2 giờ trướcBài gốc

Thị trường manh mún, phương tiện nhỏ

Thống kê của Cục Hàng hải và Đường thủy VN, tính tới nay, trên cả nước có khoảng 235.000 phương tiện thủy nội địa với tổng trọng tải hơn 19,6 triệu tấn.

Hiện nay, các phương tiện thủy khu vực phía Bắc có tải trọng bình quân khoảng 350 tấn/chiếc, cao gấp gần 4 lần mức trung bình cả nước. (Ảnh minh họa).

Quy mô phương tiện có sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng. Phía Bắc có tải trọng bình quân khoảng 350 tấn/chiếc, cao gấp gần 4 lần mức trung bình cả nước, trong khi phía Nam chiếm tới hơn 199.000 phương tiện (88%), chủ yếu là phương tiện nhỏ phục vụ vận tải ngắn tuyến.

Riêng đội tàu VR-SB tiếp tục tăng nhanh, đạt hơn 3.100 phương tiện, trở thành lực lượng quan trọng trong vận tải ven biển và kết nối thủy nội địa - cảng biển.

Đáng chú ý, độ tuổi bình quân của đội tàu vận tải thủy khoảng 14 năm. Tình trạng phương tiện nhìn chung còn cũ kỹ và tiêu hao nhiên liệu lớn.

Cũng theo đánh giá của Cục Hàng hải và Đường thủy VN, ước tính, khoảng 60% phương tiện vận tải thủy nội địa vẫn sử dụng động cơ cũ, tiêu hao nhiên liệu lớn và gây ô nhiễm môi trường, trong khi tỷ lệ phương tiện được trang bị công nghệ hiện đại còn rất khiêm tốn. Chỉ khoảng 20% tàu hàng cỡ lớn và tàu chở container có GPS, phần mềm quản lý hành trình hoặc hệ thống giám sát nhiên liệu.

Đa số phương tiện nhỏ và tàu truyền thống chưa có thiết bị hỗ trợ điều hướng, chưa được tích hợp hệ thống giám sát hành trình (AIS, VMS), gây khó khăn trong kiểm soát an toàn và điều phối giao thông.

Một trong những nguyên nhân được xác định do chi phí đầu tư cho thiết bị giám sát hành trình, động cơ tiết kiệm nhiên liệu, hệ thống định vị hoặc phần mềm quản lý là quá cao so với khả năng của đa số chủ tàu. Bên cạnh đó, chưa có cơ chế ưu đãi thuế, phí, hỗ trợ vay vốn hoặc quỹ đổi mới công nghệ dành riêng cho lĩnh vực đường thủy.

Bên cạnh đó, thị trường chủ yếu gồm các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, mang tính tự phát, manh mún. Năng lực tài chính yếu, phương tiện lạc hậu, thiếu hệ thống quản trị và khả năng tiếp cận vốn vay khiến doanh nghiệp khó tái đầu tư, đổi mới đội tàu hoặc mở rộng quy mô dịch vụ. Hoạt động vận tải vì thế chủ yếu mang tính truyền thống, cạnh tranh bằng giá và phụ thuộc lớn vào kinh nghiệm cá nhân.

Cần chính sách ưu đãi

Tại dự thảo Đề án tổng thể phát triển kết cấu hạ tầng và dịch vụ vận tải đường thủy nội địa giai đoạn 2026 - 2035, Cục Hàng hải và Đường thủy VN đề xuất nhiều phương án để phát triển vận tải thủy trong thời gian tới, nhằm nâng cao năng lực vận tải hàng hóa và hành khách, giảm chi phí logistics, góp phần tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong số đó là hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, chính sách về phát triển phương tiện và thị trường vận tải. Trong đó, định hướng xây dựng Chương trình quốc gia về đổi mới đội tàu đường thủy nội địa giai đoạn 2026 - 2035, với các hợp phần như hỗ trợ tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư, cũng như miễn, giảm thuế nhập khẩu máy móc, vật tư, thiết bị phục vụ đóng mới phương tiện, giảm phí, lệ phí đăng kiểm, phí ra vào cảng, bến.

Định hướng thay thế dần đội tàu nhỏ, lạc hậu bằng đội tàu container, tàu sông pha biển (VR-SB) thế hệ mới. Đồng thời, phát triển đội tàu chở hàng rời quy mô lớn phục vụ vận tải nông sản, vật liệu xây dựng, than, điện.

Đặc biệt, ban hành cơ chế tín dụng dài hạn (10 - 15 năm) với lãi suất ưu đãi cho các dự án đóng mới tàu container, tàu chuyên dụng, tàu VR-SB, tàu sử dụng nhiên liệu sạch. Cho phép thế chấp bằng chính phương tiện hình thành trong tương lai.

Bên cạnh đó, dự thảo đề án đề xuất nhà nước chủ trì nghiên cứu, xây dựng và công bố thiết kế mẫu phương tiện chủ lực.

Cụ thể, Nhà nước giao các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp đóng tàu xây dựng thiết kế mẫu đối với các loại sà lan 80-128 Teu (phục vụ hành lang phía Bắc), tàu VR-SB chặng ngắn và tàu chở nông sản, hàng rời thế hệ mới. Phát triển thiết kế mẫu "tàu xanh" dùng LNG, hybrid hoặc điện phù hợp với cảng sông, đô thị ven sông.

Công bố rộng rãi bộ thiết kế mẫu để doanh nghiệp có thể sử dụng miễn phí hoặc với chi phí thấp, rút ngắn thời gian thiết kế, chuẩn hóa chất lượng, đồng thời phù hợp với điều kiện luồng tuyến Việt Nam.

Hồ An

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/hien-dai-hoa-doi-tau-van-tai-thuy-noi-dia-cach-nao-192260127154444095.htm