Hiện đại hóa không gian đô thị phục vụ người dân

2 giờ trướcBài gốc

LTS: Năm 2026, chính quyền TP.HCM quyết tâm bước vào một giai đoạn chuyển động mới trong công tác chỉnh trang và phát triển đô thị. Hàng loạt dự án hạ tầng quan trọng được thúc đẩy triển khai; những khu đất có giá trị lớn trong nội đô được định hướng chuyển đổi thành không gian công cộng, công viên và các công trình phục vụ cộng đồng. Đặc biệt, với việc triển khai các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260 và sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền TP, nhiều “điểm nghẽn” về pháp lý, vốn đầu tư và tổ chức thực hiện từng bước được tháo gỡ. Từ các dự án giao thông cửa ngõ, mạng lưới metro kết nối liên vùng đến các chương trình cải tạo kênh rạch, chỉnh trang khu dân cư… đang tạo ra những chuyển động rõ nét trong diện mạo đô thị.

* * *

Trong các cuộc tiếp xúc cử tri gần đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã ghi nhận nhiều ý kiến thiết thực mà cử tri góp ý liên quan đến hạ tầng giao thông, môi trường sống và trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trước cử tri, nhân dân. Bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh những quyết tâm của chính quyền TP.HCM trong việc phát triển hạ tầng giao thông đó là hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị (ĐSĐT), mở rộng các tuyến đường cửa ngõ TP.HCM, tổ chức lại hệ thống giao thông…, bên cạnh đó là chú trọng phát triển mảng xanh, công viên, mở rộng không gian vui chơi giải trí cho người dân TP.

Mở rộng không gian vui chơi giải trí cho người dân

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031, Đơn vị bầu cử số 6 của TP.HCM vào tháng 3 vừa rồi, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã chia sẻ ý tưởng biến các khu đất trống thành công viên công cộng.

Trong đó “cơ chế” đã mở ra một không gian đô thị mới cho người dân TP.HCM, ví dụ cụ thể đó là Công viên số 1 Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài, TP.HCM). Theo Bí thư Thành ủy: Nếu sử dụng ngân sách nhà nước, với các thủ tục hồ sơ, có thể phải thêm hai cái Tết nữa công trình mới hoàn thành. Toàn bộ kinh phí làm công viên đều do doanh nghiệp tài trợ, TP chỉ đứng ra vận động khi thấy người dân có nhu cầu.

Người dân vui chơi, giải trí tại Công viên số 1 Lý Thái Tổ.

Đặc biệt hơn, để làm Công viên số 1 Lý Thái Tổ, TP đã tập hợp khoảng 5.700 ý kiến của người dân và các chuyên gia. Cũng giống như việc sơn sửa chợ Bến Thành, Bí thư TP.HCM cho biết ban đầu có nhiều ý kiến trái chiều nhưng sau khi hoàn thành thì nhận được nhiều phản hồi tích cực.

Công viên số 1 Lý Thái Tổ được xây dựng trên khu đất trống 4,3 ha nằm giữa một trong những khu vực trung tâm của TP đã trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, điểm đến hấp dẫn của nhiều người dân TP. Nơi đây không chỉ là nơi sinh hoạt vui chơi giải trí mà còn có một tượng đài tưởng niệm những đồng bào đã mất vì đại dịch COVID-19. Việc hồi sinh một khu đất vàng đã bỏ trống nhiều năm thành công viên công cộng mang lại giá trị rất lớn, không chỉ giải quyết bài toán thiếu hụt sân chơi mà còn tạo ra một khoảng thở quý giá tại nút giao thông huyết mạch của TP.

TP.HCM tập trung phát triển hạ tầng chiến lược, chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường sống… đã và đang góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Ảnh: THUẬN VĂN

Chị Nguyễn Thị Trang (phường Vườn Lài) cho biết từ khi Công viên Lý Thái Tổ đi vào hoạt động, nơi đây đã trở thành điểm đến vui chơi giải trí của gia đình chị vào mỗi dịp cuối tuần. “Công viên có không gian rộng rãi, thoáng mát, như một lá phổi xanh của TP. Đến đây, gia đình tôi còn được trải nghiệm thú vị với những màn nhạc nước hấp dẫn. Nơi đây còn mang giá trị nhân văn khi giữa trung tâm của công viên có một đài tưởng niệm những người đã mất vì dịch COVID-19. Tôi hy vọng TP có nhiều điểm vui chơi giải trí hấp dẫn như vậy” - chị Trang nói.

Còn chị Nguyễn Thu Tâm tỏ ra phấn khởi khi các bãi đất trống bỏ hoang, “rào kín” nay được rộng mở chào đón du khách. “Rác thải, đất trống đã thay thế bằng thảm thực vật, nhiều tiểu cảnh hấp dẫn. Không ngờ những bãi đất vô tri đó lại trở thành điểm vui chơi, nơi tái tạo nguồn sống cho bao thế hệ. Chỉ mong TP sẽ có thật nhiều khu vui chơi như vậy” - chị Tâm nói.

Sở Xây dựng TP.HCM cho biết TP đã thực hiện chỉnh trang 11 khu đất trống phục vụ người dân vui xuân, đón Tết, góp phần cải thiện cảnh quan đô thị, tạo thêm không gian sinh hoạt cộng đồng. Đến nay, các khu đất này đã trở thành điểm vui chơi thu hút đông đảo người dân và du khách. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng, môi trường sống cho người dân. Sau thời gian phục vụ Tết, Sở Xây dựng yêu cầu các đơn vị có liên quan tiếp tục đảm bảo mỹ quan, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự tại các khu đất trống đã được chỉnh trang để phục vụ người dân.

Quyết tâm hồi sinh những dòng kênh

Bên cạnh phát triển mảng xanh, chính quyền TP.HCM cũng đặc biệt chú trọng vào việc khơi thông, xanh hóa những dòng kênh. Tất cả đều hứa hẹn mang tới một diện mạo đô thị mới, đặc biệt hơn là nâng cao chất lượng sống cho hàng ngàn hộ dân. Cụ thể, TP.HCM đang tiếp tục thực hiện dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên; dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật); dự án cải tạo kênh Đôi...

Việc quyết tâm “thay áo” cho những dòng kênh TP thể hiện qua hành động, chỉ đạo của người đứng đầu TP - Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được liên tục ghé thăm, đốc thúc tiến độ các dự án. Như vào ngày 18-3, Chủ tịch UBND TP.HCM đã dẫn đầu đoàn công tác đi kiểm tra, khảo sát tiến độ thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, trong đó có dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ bắc kênh Đôi; nạo vét, cải tạo môi trường xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm.

Tại buổi khảo sát, Chủ tịch UBND TP.HCM yêu cầu địa phương phải quyết liệt thực hiện công tác bồi thường, bàn giao mặt bằng để thực hiện các dự án.

“Bí thư và chủ tịch phường phải đặt quyết tâm chính trị cao nhất, quyết tâm đến tháng 6 phải bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư” - Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh.

Sự quyết tâm đó đã được cụ thể hóa bằng sự nỗ lực của công nhân, nhà thầu, chủ đầu tư tại dự án nạo vét, cải tạo môi trường xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm. Tại đây, các công nhân đang khẩn trương thực hiện xuyên suốt các gói thầu, có thời điểm công nhân phải thi công cả ngày lẫn đêm.

Về lâu dài, công tác chỉnh trang đô thị sẽ không chỉ dừng lại ở những đợt cao điểm dịp lễ, Tết mà sẽ được đưa vào kế hoạch phát triển đô thị bền vững của TP. Với vai trò là cơ quan phụ trách quy hoạch - kiến trúc, sở sẽ tiếp tục tham mưu tích hợp các chương trình chỉnh trang đô thị vào quy hoạch chung, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa đô thị hiện đại và di sản truyền thống. TP.HCM xác định chỉnh trang đô thị là một chủ trương đúng đắn, ý nghĩa thiết thực khi vừa cải thiện diện mạo TP, vừa bổ sung thêm nhiều không gian sinh hoạt cộng đồng cho người dân.

Bà Nguyễn Thị Ngọc (ngụ phường An Nhơn) chia sẻ: “Tôi sống cạnh rạch Xuyên Tâm hơn 20 năm nay. Mấy chục năm qua chỉ mong một ngày không còn phải đóng cửa kín mít vì mùi hôi. Dự án này đã nhiều lần dự định cải tạo nhưng chờ hết năm này đến năm khác, cuối cùng phải tới tháng 5-2025 mới được khởi công. Dù dự án chưa hoàn thành nhưng bước đầu đã được giải phóng mặt bằng. Những căn nhà sụp xệ ven kênh đã không còn, đường xá cũng dần hình thành… nên người dân ai nấy đều phấn khởi. Để làm được điều này, đòi hỏi sự quyết tâm rất lớn từ chính quyền TP.HCM”.

“Tôi mong sớm thấy dòng kênh xanh mát, tuyến đường rộng rãi chạy thẳng tắp ven kênh và hơn hết là những căn nhà khang trang, sạch đẹp sẽ được dựng xây từ đây. Cuộc sống người dân sẽ được đổi thay từ những quyết sách, quyết tâm của lãnh đạo TP” - anh Nguyễn Thắng, người dân khu vực này, nói.

Cửa ngõ TP.HCM được khơi thông

Đối với lĩnh vực hạ tầng đô thị, TP đã vực dậy nhiều tuyến đường cửa ngõ nằm im vì vướng cơ chế, nguồn vốn. Đơn cử như dự án mở rộng Quốc lộ 13 (đoạn từ cầu Bình Triệu đến ngã tư Bình Phước) - dự án đã “nằm trên giấy” và lận đận điều chỉnh quy hoạch hơn 20 năm kể từ khi có chủ trương đầu tư đầu tiên vào khoảng năm 2002-2003. Đến nay, khi có Nghị quyết 260 của Quốc hội (ban hành ngày 11-12-2025 sửa đổi Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM), dự án dự kiến khởi công vào năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028.

Phối cảnh dự án mở rộng Quốc lộ 13.

Đặc biệt hơn, nhờ cơ chế này, các tuyến giao thông cửa ngõ TP.HCM sẽ đồng loạt được mở rộng trong thời gian tới. Trong đó, Sở Xây dựng TP.HCM đã có tờ trình thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án mở rộng Quốc lộ 13, đoạn từ cầu Bình Triệu đến giáp ranh tỉnh Bình Dương cũ. Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP) - hợp đồng BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao).

Theo Sở Xây dựng, dự án có tổng mức đầu tư hơn 6.270 tỉ đồng do nhà đầu tư thu xếp, ngân sách TP.HCM sẽ thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng với hơn 14.000 tỉ đồng. TP dự kiến lựa chọn nhà đầu tư trong quý II-2026, khởi công sớm và hoàn thành vào năm 2028. Thời gian thu phí hoàn vốn dự kiến khoảng 18 năm 6 tháng. Dự án sẽ được mở rộng lên 60 m, với quy mô 10-14 làn xe.

Đại diện Sở Xây dựng cho biết dự kiến hai dự án BOT cửa ngõ gồm mở rộng Quốc lộ 22, Quốc lộ 1 cũng đang được hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, đây là cơ sở quan trọng để tiến tới việc duyệt dự án, đấu thầu và lựa chọn nhà đầu tư. Sau đó sẽ tiến hành lựa chọn nhà thầu, có thể khởi công dự án trong năm 2026.

Các dự án BOT được áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 260 đã tháo gỡ khó khăn về nguồn lực nhiều năm qua, đặc biệt là có thể huy động nguồn lực xã hội cùng chung tay mở rộng đường, thay đổi diện mạo giao thông, đô thị.

Các công nhân đang khẩn trương thực hiện xuyên suốt các gói thầu trên công trường của nạo vét, cải tạo môi trường xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm. Ảnh: THUẬN VĂN

Bên cạnh đó, tuyến đường vành đai 3 TP.HCM đã dần thành hình khi mục tiêu thông xe đang đến gần. Đến ngày 30-6 sẽ cơ bản thông xe và thông xe kỹ thuật phần cao tốc toàn tuyến. Từ cơ chế đặc thù của Nghị quyết 260, TP.HCM đã áp dụng nhiều cơ chế về thủ tục, đấu thầu, khai thác vật liệu, đặc biệt là sự vào cuộc quyết liệt của lãnh đạo TP.HCM, sở, ngành đã đưa dự án đường vành đai 3 từng bước tháo gỡ khó khăn và nay đã gần đến đích.

Là một tài xế container nhiều năm di chuyển trên các tuyến đường cửa ngõ TP, anh Dương Văn Hải (phường Thủ Đức) chia sẻ: “Các tuyến đường cửa ngõ TP, đặc biệt là các tuyến quốc lộ hiện đã quá tải khi lưu lượng xe ngày một tăng cao. Mỗi ngày để đến được cảng Cát Lái, tôi phải đi từ 3 giờ để tránh giờ cấm tải và kẹt xe. Tuy nhiên, đôi lúc vẫn phải nhích từng chút một để qua các điểm ùn ứ”.

“Tài xế nói riêng và người dân kỳ vọng TP sớm khơi thông các nút thắt trên các quốc lộ, đồng thời sớm hình thành các tuyến đường vành đai 2, 3, 4 và các tuyến cao tốc để các xe được lưu thông nhanh hơn, tiết kiệm thời gian di chuyển, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội” - anh Hải kỳ vọng.

Đến 2030, TP.HCM sẽ hoàn thành 187 km metro

Bên cạnh xây dựng hạ tầng giao thông đô thị, TP.HCM còn quyết tâm xây dựng hệ thống giao thông xanh, chuyên chở khối lượng lớn bằng hệ thống ĐSĐT. Dù đến nay TP chỉ có tuyến metro số 1, đang triển khai tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) song trong nhiệm kỳ này, TP.HCM kỳ vọng sẽ hoàn thành gần 190 km ĐSĐT. Mục tiêu trên hoàn toàn làm được khi TP có Nghị quyết 188 đã rút ngắn hơn về thủ tục đầu tư. Hơn hết, phương thức triển khai, cách thức lãnh đạo đã hoàn toàn khác - luôn rõ người, rõ việc, rõ thời gian.

Phối cảnh dự án metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.

Ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban quản lý ĐSĐT TP.HCM (MAUR), cho biết Quốc hội đã ban hành nghị quyết với nhiều cơ chế đặc thù phát triển ĐSĐT, với mục tiêu đến năm 2035 phát triển khoảng 355 km metro và tiếp tục mở rộng mạng lưới đến năm 2045.

Trước mắt đến giai đoạn 2030, TP.HCM sẽ hoàn thành 187 km metro với các tuyến trọng điểm như Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - sân bay Long Thành, Suối Tiên - TP mới Bình Dương, metro số 6 kết nối sân bay Tân Sơn Nhất kết nối ga Phú Hữu (kết nối Thủ Thiêm - Long Thành) và tuyến Bến Thành - Cần Giờ…

Phối cảnh dự án Quốc lộ 13 khi được mở rộng lên 60 m với quy mô 10-14 làn xe. (Ảnh do chủ đầu tư cung cấp)

Theo ông Bằng, tuyến metro số 2 đã được triển khai nhanh chóng nhờ cơ chế đặc thù. Khối lượng công việc sắp tới là rất lớn khi còn nhiều khó khăn về cơ chế, năng lực nhà thầu và kinh nghiệm triển khai, song MAUR cũng đã tích lũy nhiều kinh nghiệm từ tuyến metro số 1 để thực hiện các dự án tiếp theo hiệu quả hơn.

Ông Hồ Ngọc Nghĩa, Quyền Trưởng phòng Quản lý ĐSĐT, Sở Xây dựng, cho biết Nghị quyết 188 (của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới ĐSĐT tại TP Hà Nội, TP.HCM) đã tháo gỡ nhiều điểm nghẽn thể chế, đặc biệt đã giảm bớt thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện dự án ở tất cả khâu triển khai. Bao gồm từ chủ trương đầu tư, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng ĐSĐT, phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng).

Theo ông Nghĩa, có thể nói Nghị quyết 188 có ý nghĩa rất lớn đối với TP.HCM trong bối cảnh hiện nay. Theo đó, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm đang được đẩy nhanh tiến độ và khởi công trước ngày 30-4.

Trước đó, UBND TP.HCM cũng đã ban hành kế hoạch thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ. UBND TP yêu cầu phấn đấu hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng dự án trong quý IV-2026, làm cơ sở triển khai thi công và đưa tuyến đường sắt này vào khai thác, vận hành trong năm 2028.

Hàng loạt dự án đô thị trọng điểm khởi công dịp 30-4

Theo kế hoạch, bốn dự án trọng điểm được khởi công dịp 30-4 này gồm tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm; quảng trường trung tâm và khu hành chính mới; dự án cải tạo, chỉnh trang khu Bảo tàng Hồ Chí Minh và khu đô thị ĐH Quốc tế. Đồng thời, TP cũng sẽ trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư thực hiện siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Theo UBND TP, việc sớm khởi công dự án metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm góp phần hoàn thành mục tiêu hoàn chỉnh mạng lưới ĐSĐT tại TP theo Nghị quyết 188/2025/QH15 và hình thành trục giao thông chiến lược kết nối Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không quốc tế Long Thành thông qua khu vực trung tâm TP. Cuối tháng 4 sẽ khởi công công trình (hạng mục tường vây và nhà ga).

Dự kiến ngày 29-4 sẽ khởi công tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Ảnh: THUẬN VĂN

Một trong những công trình được quan tâm là dự án khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội kết hợp mở rộng Khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Khu đất quy hoạch có diện tích 39,6 ha, trong đó khoảng 11 ha được sử dụng để mở rộng không gian di tích, phần diện tích còn lại phát triển công viên cây xanh đa chức năng, kết hợp không gian công cộng, vui chơi giải trí và dịch vụ… Dự án được hủy bỏ chức năng nhà ở, tập trung phát triển hạ tầng công cộng, mở rộng đường Nguyễn Tất Thành (tám làn xe) và xây mới cầu Tân Thuận 1.

Dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính TP.HCM gồm bốn dự án thành phần: Hạ tầng kỹ thuật, Trung tâm hành chính, Trung tâm hội nghị - biểu diễn và Quảng trường trung tâm.

Trong đó, khu Trung tâm hành chính có tổng diện tích sàn khoảng 272.000 m², dự kiến phục vụ khoảng 8.000 cán bộ, công chức, đồng thời đáp ứng nhu cầu giao dịch của 1.500-2.000 lượt người dân và doanh nghiệp mỗi ngày.

Quảng trường trung tâm được thiết kế với sức chứa tối đa khoảng 268.000 người cho các sự kiện chính trị và có thể lên đến 500.000 người khi tổ chức lễ hội văn hóa.

Đồ án khu đô thị ĐH Quốc tế rộng gần 880 ha cũng vừa được phê duyệt quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000, định hướng phát triển đô thị gắn với đào tạo và nghiên cứu. Theo đồ án được phê duyệt, khu vực lập quy hoạch có diện tích gần 880 ha, thuộc một phần địa giới hành chính xã Xuân Thới Sơn.

ĐÀO TRANG - NGUYỄN CHÂU

Nguồn PLO : https://plo.vn/hien-dai-hoa-khong-gian-do-thi-phuc-vu-nguoi-dan-post906010.html