Hiến kế phát triển công nghiệp văn hóa

4 giờ trướcBài gốc

Vừa qua, tại buổi gặp mặt văn nghệ sĩ và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh: TP HCM sẽ tạo điều kiện làm việc tốt nhất cho đội ngũ văn nghệ sĩ, nhà sáng tạo để thiết thực thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển nhanh và bền vững tại thành phố.

Giải Mai Vàng do Báo Người Lao Động tổ chức được nhìn nhận đã có đóng góp tích cực vào sự phát triển của lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Trong ảnh: Ca sĩ Đức Phúc và ca sĩ Hòa Minzy nhận Giải Mai Vàng lần thứ 31 - năm 2025. (Ảnh: HOÀNG TRIỀU)

Dịp này, nhiều nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và quản lý văn hóa đã có những hiến kế, đề xuất giải pháp nhằm phát triển công nghiệp văn hóa tại TP HCM.

Đạo diễn LÊ QUÝ DƯƠNG:

Kích hoạt nguồn lực sáng tạo

TP HCM không thiếu nguồn lực sáng tạo. Điều quan trọng là cần kích hoạt nguồn lực ấy bằng tư duy đô thị văn hóa hiện đại.

Công nghiệp văn hóa không thể chỉ là tập hợp các sự kiện, mà cần được nhìn nhận như một "hệ sinh thái" - nơi sáng tạo, sản xuất, trình diễn, tiêu thụ, giáo dục văn hóa... gắn kết chặt chẽ với nhau. Vai trò của không gian công cộng rất quan trọng. Công viên, quảng trường, bờ sông... không chỉ là nơi sinh hoạt, mà cần được thiết kế như những "sân khấu mở" cho nghệ thuật, nơi các dự án văn hóa - sáng tạo có thể thử nghiệm, tương tác trực tiếp với công chúng.

Các hoạt động này sẽ góp phần tạo doanh thu và thị phần biểu diễn mới cho văn nghệ sĩ thành phố, qua đó giúp công nghiệp văn hóa cả nước nói chung, TP HCM nói riêng phát triển xứng tầm.

Việc xây dựng không gian công nghiệp văn hóa tại Thủ Thiêm, nếu làm tới nơi tới chốn thì đây không chỉ là "địa điểm" mà còn là biểu tượng cho khát vọng sáng tạo của TP HCM, kết nối nghệ sĩ - doanh nghiệp - công chúng, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế bền vững.

Muốn công nghiệp văn hóa phát triển, phải tin vào văn nghệ sĩ, vào sức sáng tạo của xã hội. Nhà nước không làm thay nhưng cần tạo hành lang an toàn để cái mới được thử nghiệm và giới thiệu.

PGS-TS TRẦN YẾN CHI:

Cần có chính sách đặc thù

Ở góc độ nghiên cứu và đào tạo, tôi cho rằng điểm nghẽn lớn nhất của công nghiệp văn hóa hiện nay là con người. Lao động trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật vừa mang tính sáng tạo cá nhân cao vừa chịu rủi ro nghề nghiệp lớn, song lại đang được áp dụng các cơ chế quản lý, tài chính tương tự các ngành kinh tế.

Để công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, TP HCM cần sớm xây dựng chính sách đặc thù về đào tạo, đãi ngộ, bảo hiểm nghề nghiệp... Sản phẩm văn hóa không phải lúc nào cũng "có lãi ngay", bởi giá trị của văn hóa thường tích lũy lâu dài, lan tỏa gián tiếp sang du lịch, giáo dục, thương hiệu đô thị.

Tôi đặc biệt quan tâm đến việc kết nối công nghiệp văn hóa với hệ thống giáo dục. Những chương trình đưa nghệ thuật vào học đường nếu được đầu tư bài bản sẽ tạo nền tảng thẩm mỹ, bản sắc và năng lực sáng tạo cho xã hội. Công nghiệp văn hóa không thể phát triển bằng mệnh lệnh hành chính, mà là bằng tri thức, chính sách phù hợp và sự tôn trọng quy luật sáng tạo.

NSND HỒNG VÂN:

Giải pháp "trúng và đúng"

Thực tế qua nhiều năm gắn bó với sân khấu xã hội hóa cho thấy nỗi lo hiện nay là nghệ thuật truyền thống và sân khấu kịch ngày càng "chậm lại", lép vế trước các loại hình giải trí mới. Nếu không kịp thời xây dựng lớp khán giả mới, công nghiệp văn hóa sẽ thiếu nền tảng xã hội để phát triển bền vững.

Tôi đánh giá cao định hướng của lãnh đạo TP HCM trong việc mở rộng không gian văn hóa cộng đồng và thí điểm các chương trình nghệ thuật học đường. Đây là giải pháp "trúng và đúng", bởi giới trẻ không thể yêu nghệ thuật nếu không được tiếp xúc trực tiếp, thường xuyên và có hướng dẫn. Đầu tư cho khán giả hôm nay chính là đầu tư cho tương lai công nghiệp văn hóa của thành phố.

Từ kinh nghiệm vận hành sân khấu, tôi đề xuất thành phố đặt hàng dài hạn các chương trình biểu diễn phục vụ học đường, khu dân cư, khu công nghiệp… Khi nghệ sĩ yên tâm sáng tạo, có lịch diễn ổn định, họ sẽ đầu tư chiều sâu cho tác phẩm, từ đó nâng cao chất lượng công nghiệp văn hóa.

Ông bầu HUỲNH ANH TUẤN (Nhà hát Kịch IDECAF):

Cơ chế "chia sẻ rủi ro"

Là người nhiều năm gắn bó với sân khấu xã hội hóa, tôi cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay của công nghiệp văn hóa là vốn và cơ chế tài chính.

Nghệ thuật biểu diễn có vòng đời sản phẩm ngắn, rủi ro cao, song lại khó tiếp cận các gói vay ưu đãi do yêu cầu bảo đảm và khả năng thu hồi vốn. Không phải dự án nào cũng đạt quy mô như kỳ vọng nhưng giá trị xã hội và thương hiệu văn hóa mà chúng tạo ra là rất lớn.

Thành phố cần có cơ chế "chia sẻ rủi ro" với văn nghệ sĩ và doanh nghiệp văn hóa, như hỗ trợ một phần chi phí hạ tầng, truyền thông hoặc bảo lãnh tín dụng. Khi đó, việc xã hội hóa mới phát huy đúng vai trò.

NSND TRẦN MINH NGỌC:

Đưa văn hóa trở lại đúng vị trí

Công nghiệp văn hóa không thể chỉ chạy theo con số đóng góp GRDP, điều cốt lõi là giá trị nhân văn và bản sắc văn hóa mà sản phẩm mang lại cho xã hội.

Tôi đồng tình với chủ trương mở rộng không gian văn hóa công cộng, tận dụng quỹ công sản sau sắp xếp bộ máy hành chính để phục vụ sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Theo tôi, đây là cách để văn hóa trở lại đúng vị trí: gắn bó với đời sống người dân, chứ không chỉ tồn tại trong các nhà hát hay sự kiện lớn.

Tôi đặc biệt quan tâm đến vai trò của nhà nước trong việc đặt hàng tác phẩm có giá trị, nhất là những đề tài lịch sử, con người TP HCM, văn hóa Nam Bộ. Đó vừa là trách nhiệm gìn giữ bản sắc vừa là nền tảng để công nghiệp văn hóa phát triển bền vững. Công nghiệp văn hóa sẽ thành công khi vừa tạo ra giá trị kinh tế vừa nuôi dưỡng tâm hồn và niềm tự hào văn hóa của người dân TP HCM.

Theo những người trong cuộc, khi có chính sách mở đường, có hạ tầng làm bệ phóng và sáng tạo trở thành động lực, TP HCM hoàn toàn có thể chuyển lợi thế văn hóa thành sức mạnh tăng trưởng dài hạn cho thành phố và cho cả đất nước.

THANH HIỆP thực hiện

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/hien-ke-phat-trien-cong-nghiep-van-hoa-196260208221113297.htm