Mùa mưa bão năm 2025, đỉnh Bạch Mã - con ngựa trắng của dãy Trường Sơn lặng lẽ ghi dấu một kỷ lục bất ngờ mà không ai mong muốn: Chỉ trong hai ngày của tháng 10, nơi đây đón lượng mưa lên tới 1.739,6 mm, đứng thứ hai thế giới, bằng lượng mưa của cả tỉnh Ninh Thuận (cũ) trong hai năm.
Người ta vẫn nói mưa miền Trung có linh hồn riêng của nó. Thứ linh hồn mang vị mặn của biển, mùi ngai ngái của đất và cái buốt rát của gió Lào quay ngược trở về sau những tháng ngày nắng cháy da người.
Đỉnh Bạch Mã đón bình minh. Ảnh: VQG Bạch Mã
Ngựa Trắng say ngủ giữa đại ngàn
Nép mình bên dãy Trường Sơn, núi Bạch Mã nhìn từ xa như một con ngựa trắng đang duỗi chân hướng ra Biển Đông. Tên gọi ấy không chỉ là một hình ảnh gợi tả, mà còn là biểu tượng cho vẻ đẹp trong trẻo, thanh cao và mạnh mẽ của vùng đất này.
Bạch Mã quanh năm mây phủ, khí hậu dịu mát đến lạ lùng. Ngay giữa mùa hè nóng rát, nơi đây vẫn giữ được mức nhiệt không quá 26°C, một món quà của thiên nhiên, như để bù đắp cho miền Trung luôn khổ cực vì nắng gắt.
Khoảnh khắc bình minh tuyệt đẹp trên đỉnh Bạch Mã. Ảnh: VĨNH HƯỚNG
Đây không chỉ là một ngọn núi, mà là một bản trường ca của rừng, nơi có hơn 2.147 loài thực vật, hơn 1.400 loài động vật với những cái tên nghe đã thấy thương: Gấu, sao la, trĩ sao, gà lôi lam mào trắng... Những tán rừng dày rợp mát, những thân cây to đường kính đến cả mét, nhiều loài cây thuốc Nam quý giá như ba gạc, bình vôi, lá khôi, bảy lá một hoa… khiến người ta thích thú trải nghiệm khu rừng và ngọn núi nguyên sơ, đẹp như một bản tình ca.
Vào những năm 1930, người Pháp đã đặt chân đến Bạch Mã và nhận ra đây là vùng khí hậu hiếm hoi, dễ chịu bậc nhất Đông Dương. Họ đã biến nơi đây thành khu nghỉ dưỡng trên mây với hàng trăm biệt thự, nhà hàng, bể bơi, sân bóng... tất cả được xây bằng đá granit theo kiến trúc Pháp cổ. Ngày nay, giữa sương mù bảng lảng, dấu tích của những biệt thự cổ vẫn còn đó, như chứng nhân của một thời vàng son.
Biệt thự Đỗ Quyên cổ kính nằm ẩn mình trên đỉnh Bạch Mã. Thời gian qua, nhiều du khách chọn nơi đây là điểm dừng chân lý tưởng để săn mây và ngắm bình minh. Ảnh: VŨ LINH
Và rồi giữa bạt ngàn ấy, Bạch Mã như đang say ngủ trong giấc mơ của riêng mình. Giấc mơ của những mùa xuân không mưa dữ, những ngày nắng lên dịu dàng trên lá rừng và tiếng cười vang vọng của người lữ khách.
Sức sống phi thường như rừng núi
Chẳng ai ngờ rằng có một ngày Bạch Mã thức giấc và hý vang. Chưa có năm nào những giọt mưa lại trút xuống dữ dội như vậy. Người ta vẫn nhớ tới Huế vì cái mưa thâm trầm, rả rích ngày này qua ngày khác, nó dầm dề, buồn man mác nhưng không dữ dội.
Thế nhưng, lần này lại rất khác. Trên đỉnh cao 1.450 m ấy, mây và nước quấn vào nhau thành một biển trắng, nhấn chìm cả những ký ức hoang hoải. Người miền Trung không lạ gì với mưa lũ, vậy mà lần này những ai dạn dày nhất cũng phải lặng người.
Thiên nhiên đã trút xuống tất cả nỗi buồn, sự u uất như để thanh lọc rồi bắt đầu lại. Lượng mưa kỷ lục ấy là lời cảnh tỉnh cho những gì con người đang làm với rừng, với đất, với khí hậu. Phải nhớ rằng chỉ khi rừng được giữ, khi núi được yêu, khi con người biết sống xanh thì thiên nhiên mới dịu dàng trở lại.
Không chỉ là khu bảo tồn nghiêm ngặt, Bạch Mã còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với hệ thống thác suối tuyệt đẹp như các thác Trĩ Sao, Ngũ Hồ và Đỗ Quyên. Ảnh: VŨ LINH
Năm con ngựa - Bính Ngọ sắp đến như một điềm lành, để xoa dịu mất mát và sửa chữa lỗi sai. Bạch Mã - con ngựa trắng của Trường Sơn đã oằn mình gánh chịu bão tố thay cho con người. Để rồi khi Tết về, ta lại nhìn lên đỉnh núi, thấy mây trắng trôi như một lời chúc bình yên.
Nếu một sớm mùa xuân, bạn có dịp lên Bạch Mã, hãy thử dừng chân trên con đường mòn đỗ quyên. Mưa xuân li ti, nhẹ như sương phớt trên mái tóc, đủ để chúng ta cảm nhận sự diệu kỳ của thiên nhiên. Đứng trên cao nhìn xuống, thác nước tung bọt trắng, hoa đỗ quyên đỏ rực hai bên đường. Mọi thứ như đang hồi sinh sau trận mưa dài. Đâu đó trong tiếng gió rừng, ta sẽ thấy thấp thoáng hình bóng con ngựa trắng đang chạy về phía biển, bờm tung trong mây. Nó chạy để đón mặt trời, mang theo bao điều ước của người miền Trung - những con người luôn đứng thẳng, mỉm cười trong bão tố, không bao giờ khuất phục.
Thông qua công nghệ bẫy ảnh kỹ thuật số, các nhà bảo tồn đã ghi nhận sự tái xuất hiện của nhiều loài quý hiếm như gấu ngựa, cầy vằn bắc, sơn dương và các quần thể tê tê. Ảnh: VŨ LINH
Ảnh: VŨ LINH
Tết năm nay, khi những cành đào bắt đầu hé nụ, hương trầm thơm thoảng góc sân, câu chuyện về Bạch Mã sẽ được nhắc lại. Không phải để nhớ nỗi khổ, mà để nhắc đến sức chịu đựng phi thường.
Người miền Trung đã quen với việc mỗi mùa Tết về là một lần phải tính toán lại những gì còn - mất sau mùa mưa bão. Dù gian khó, họ vẫn giữ được tình người và sự bền gan, kiên trì, vươn lên sau mưa lũ. Thứ tài sản ấy không thiên tai nào lấy đi được.
Giữa mưa gió bão bùng, Bạch Mã vẫn trắng, vẫn đẹp, vẫn hiên ngang như một lời nhắn nhủ từ đất trời: Sau giông bão luôn là mùa xuân.
Tháng 12-2025, tại Hội nghị Vườn Di sản ASEAN lần thứ 8, Vườn quốc gia Bạch Mã được trao chứng nhận là Vườn Di sản ASEAN, nâng tổng số vườn di sản tại Việt Nam lên 15.
LÊ PHI