Thuyền là nhà, cuộc sống lênh đênh kéo dài từ thế hệ này qua thế hệ khác nên họ luôn đau đáu nỗi niềm, khát vọng về một ngày được đặt chân lên bờ để an cư lạc nghiệp. Ước mơ ấy sắp trở thành hiện thực khi dự án tái định cư cho người dân Nguyệt Đức đang được khẩn trương triển khai, kỳ vọng mang đến cho bà con một cuộc sống mới tốt đẹp hơn.
Mong ngóng từng ngày
Chiều muộn, anh Nguyễn Văn Nam đón con nhỏ đi học về trên chiếc thuyền cũ rồi vào chợ, tranh thủ mua vài vật dụng cần thiết cho gia đình. Anh tâm sự, đã gần 40 tuổi, cả đời gắn bó với sông nước, quen với việc đánh cá, làm thời vụ để trang trải cuộc sống. Nhìn những gia đình có nhà trên bờ, anh chỉ biết ước ao. Khi nghe tin Nhà nước triển khai khu tái định cư và là một trong những hộ thuộc diện được hưởng chính sách, anh rất phấn khởi, mong từng ngày dự án hoàn thành.
Người dân tổ dân phố Nguyệt Đức, phường Vân Hà bao đời qua sống trên sông nước.
Sống cùng tổ dân phố với anh Nam, bà Nguyễn Thị Phiến (ngoài 70 tuổi) chậm rãi bước từ con thuyền lớn sang chiếc thuyền nhỏ chòng chành cập bến. Bà kể hiện đang sống cùng hai người con gái thường xuyên ốm đau nên để kiếm miếng ăn qua ngày đã khó, huống chi mơ đến mái nhà trên đất liền. Mới đây, gia đình bà đã được Nhà nước xét duyệt đủ điều kiện tái định cư. Giấc mơ được đặt chân lên bờ, có một mái nhà che nắng, che mưa sắp thành hiện thực.
Tổ dân phố Nguyệt Đức có gần 200 hộ, gần 700 nhân khẩu nhưng số hộ có đất trên bờ định cư chiếm tỷ lệ rất ít, đa số vẫn sống trong những chiếc thuyền nhỏ trên sông Cầu với nghề chài lưới, vận tải hàng hóa, nay đây mai đó. Lênh đênh trên sông nước, những ngày sông hiền hòa, bà con Nguyệt Đức còn tạm yên tâm nhưng khi lũ về, sóng dữ làm chao đảo con thuyền, đe dọa an toàn tính mạng người dân.
Thực tế, suốt hai năm qua, lũ trên sông Cầu liên tiếp lập đỉnh lịch sử, khiến đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Có thời điểm, để bảo đảm an toàn, một số hộ buộc phải rời bỏ con thuyền thân thuộc, tìm chỗ trú tạm tại nhà người thân hay nhà văn hóa của địa phương.
Bên cạnh di chuyển người dân đến nơi ở mới, phường Vân Hà cũng tính kế sinh nhai, tạo việc làm cho người dân. Theo đó, phường đã giao cho cơ quan chuyên môn xây dựng đề án phát triển du lịch trên sông Cầu. Với những chiếc thuyền sẵn có, phường định hướng thành lập hợp tác xã du lịch trải nghiệm trên sông để người dân góp thuyền, tu sửa cải tạo để cùng hoạt động; đồng thời thiết kế mẫu miễn phí các căn nhà xây dựng ở khu tái định cư; đề xuất nguồn vốn tín dụng ưu đãi để bà con có điều kiện vay mua nhà khi được giao đất. Ngoài ra sẽ phối hợp, liên kết với doanh nghiệp tạo việc làm tại chỗ cho người dân.
Nguy hiểm nhất là khi nhà có trẻ nhỏ, sơ sểnh một chút là có thể mất mạng. Thực tế đã xảy ra những trường hợp trẻ em bị đuối nước thương tâm. Vì vậy, khi dự án tái định cư được triển khai, những người lớn tuổi trong làng cứ vài ngày lại ra thăm dự án một lần, thấy máy móc, phương tiện thi công là mừng lắm, trông ngóng từng ngày công trình hoàn thành.
Luôn chia sẻ, nắm bắt tình hình đời sống và nguyện vọng người dân, để mái thuyền thôi lênh đênh, để bà con được đặt chân lên bờ, bắt đầu cuộc sống mới, thị xã Việt Yên (cũ) cùng các cơ quan chức năng đã nghiên cứu, đề xuất thực hiện dự án tái định cư cho bà con. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc.
Trong chuyến về làm việc, kiểm tra tình hình lũ lụt tại phường Vân Hà vào năm 2024, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu khẩn trương tháo gỡ vướng mắc, triển khai dự án bố trí dân cư để bảo đảm an toàn cho người dân làng chài Nguyệt Đức. Trước đó, Thủ tướng đã phê duyệt dự án “Sắp xếp và ổn định dân cư vùng thiên tai tại tổ dân phố Nguyệt Đức, phường Vân Hà” theo Quyết định số 590/QĐ-TTg ngày 18/5/2022 thuộc Chương trình bố trí dân cư các vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.
HĐND tỉnh Bắc Giang (trước đây) cũng ban hành Nghị quyết số 69/2023/NQ-HĐND ngày 13/12/2023, quy định một số chính sách thực hiện bố trí dân cư các vùng thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Theo đó, sẽ có 139 hộ gia đình với 493 nhân khẩu được hưởng chính sách, trong đó chủ yếu là người dân tổ dân phố Nguyệt Đức cùng một số hộ thuộc các tổ dân phố Thổ Hà, Yên Viên.
Được biết, dự án tái định cư đang được xây dựng tại khu đồng Săng với diện tích khoảng 4,96 ha. Khu vực này được quy hoạch đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm mỗi lô đất có diện tích 100 m², đồng thời dành khoảng 3.000 m² cho công trình nhà văn hóa, sân thể thao và khuôn viên.
Dự án gồm 6 tuyến giao thông với tổng chiều dài 15,5 km, trong đó tuyến đường giáp đê Tiên Sơn-Vân Hà có mặt đường rộng 12 m, cùng hệ thống cấp nước đầy đủ. Tổng mức đầu tư 90 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước. Công ty cổ phần Xây dựng số 1 Bắc Giang trúng thầu thi công, hiện đang tập trung nhân lực, phương tiện đẩy nhanh tiến độ dự án.
Tuy nhiên, theo đồng chí Nguyễn Văn Trình, Giám đốc Ban Quản lý dự án phường Vân Hà, quá trình triển khai dự án gặp không ít khó khăn. Nguyên nhân là do công trình nằm trên bãi sông, tuyến đường vận chuyển vật liệu qua đê bối Vân Hà - Tiên Sơn bị giới hạn tải trọng xe nên việc vận chuyển vật tư gặp trở ngại. Hơn nữa, đây cũng là tuyến đường “độc đạo” để ô tô di chuyển đến chùa Bổ Đà dịp lễ hội và những dịp lễ đầu xuân nên ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thi công.
Phấn đấu hoàn thành trong tháng 7
Phường Vân Hà xác định thực hiện dự án tái định cư cho bà con Nguyệt Đức là nhiệm vụ trọng tâm nên thường xuyên kiểm điểm, nắm bắt tiến độ. Đồng chí Nguyễn Đại Lượng, Bí thư Đảng ủy phường cho biết, nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án, Thường trực Đảng ủy phường đã giao đồng chí Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc nhà thầu và các cơ quan chuyên môn tập trung thi công các hạng mục, khẩn trương khắc phục khó khăn; đồng thời, thiết lập văn bản chỉ đạo cụ thể, siết chặt kỷ luật, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan trong quá trình triển khai. Yêu cầu đặt ra là phải hoàn thành dự án trước ngày 30/7/2026.
Khu tái định cư đang được khẩn trương thi công.
Cùng đó, phường yêu cầu rà soát lại toàn bộ danh sách các hộ nằm trong diện tái định cư theo tình hình thực tế hiện nay; bổ sung các trường hợp mới phát sinh để bảo đảm tính chính xác, khách quan. Báo cáo tổng hợp sẽ được gửi Thường trực Đảng ủy trước ngày 30/4/2026 để xem xét, chỉ đạo.
Để bảo đảm phương án tái định cư được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và tuân thủ quy định pháp luật, UBND phường sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, hướng dẫn quy trình, thủ tục giao đất cho các hộ gia đình đủ điều kiện.
Bên cạnh di chuyển người dân đến nơi ở mới, phường Vân Hà cũng tính kế sinh nhai, tạo việc làm cho người dân. Theo đó, phường đã giao cho cơ quan chuyên môn xây dựng đề án phát triển du lịch trên sông Cầu.
Với những chiếc thuyền sẵn có, phường định hướng thành lập hợp tác xã du lịch trải nghiệm trên sông để người dân góp thuyền, tu sửa cải tạo để cùng hoạt động; đồng thời thiết kế mẫu miễn phí các căn nhà xây dựng ở khu tái định cư; đề xuất nguồn vốn tín dụng ưu đãi để bà con có điều kiện vay mua nhà khi được giao đất. Ngoài ra sẽ phối hợp, liên kết với doanh nghiệp tạo việc làm tại chỗ cho người dân.
Bài, ảnh: Trịnh Lan