Nhà ở xã hội là vấn đề luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Đây vừa là vấn đề an sinh xã hội, đồng thời cũng là một động lực phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian qua, Quốc hội đã sửa đổi nhiều luật, ban hành nghị quyết liên quan đến vấn đề này. Trong đó, tại Kỳ họp thứ Chín, Quốc hội Khóa XV đã ban hành nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.
Theo đó, nghị quyết cho phép thành lập Quỹ nhà ở quốc gia. Quỹ nhà ở quốc gia để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, tạo lập nhà ở xã hội để cho thuê, nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuê. Nghị quyết giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân không sử dụng vốn đầu tư công… Với nhiều chính sách đặc thù, Nghị quyết của Quốc hội mở ra khung pháp lý đột phá cho phát triển nhà ở xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu về nhà ở cho người dân, nhất là người lao động thu nhập thấp.
Tính lũy kế đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 657.441 căn. Số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 62% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại Đề án. Đây là nỗ lực rất đáng ghi nhận của Chính phủ, các bộ, ngành liên quan và địa phương.
Tuy vậy, để đạt được mục tiêu của Đề án đến năm 2030 hoàn thành đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội vẫn còn nhiều việc phải làm. Để thực hiện, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ Xây dựng hướng dẫn, đôn đốc, tổng hợp kết quả triển khai của các địa phương, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ. UBND cấp tỉnh đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội theo từng năm được giao vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm để triển khai thực hiện; bố trí đủ quỹ đất để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội tại các vị trí thuận lợi, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Cùng với đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính đưa các dự án nhà ở xã hội vào nhóm “luồng xanh”, “luồng ưu tiên”. Thực hiện đồng thời, song song các quy trình về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường; rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt dự án, giao đất, cấp phép xây dựng và các thủ tục liên quan bảo đảm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với quy định hiện hành.
Tùy điều kiện và thực tiễn nhu cầu của mỗi địa phương, chỉ tiêu về phát triển nhà ở giai đoạn 2026 -2030 đã được Chính phủ giao cụ thể cho 34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Tuy nhiên, để cán đích đúng hạn rất cần sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự chung tay vào cuộc của các bộ, ngành có liên quan và đặc biệt là vai trò tích cực, chủ động của các địa phương khi đã được Chính phủ phân quyền rất mạnh mẽ. Để thu hút được doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà ở xã hội, một trong những yêu cầu đặt ra là phải tháo gỡ cho bằng được các rào cản thủ tục hành chính. Điều này đòi hỏi quyết tâm rất lớn của địa phương khi thực hiện dự án nhà ở xã hội theo cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” đến đâu. Quyết tâm phát triển nhà ở xã hội còn được thể hiện qua những con số cắt giảm về thủ tục hành chính, về chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội đã có, Nghị quyết của Chính phủ về giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đã có. Vấn đề quan trọng là quyết tâm hành động của bộ, ngành liên quan và các địa phương trong triển khai thực hiện. Cùng với đó, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư xây dựng, phát triển nhà ở xã hội cũng phải chủ động thực hiện bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Đặc biệt, cần có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền, và sự giám sát của cộng đồng để bảo đảm không trục lợi, tham nhũng, tiêu cực, hoặc gây thất thoát, lãng phí khi triển khai thực hiện chính sách nhân văn này. Có như vậy, mới sớm hiện thực hóa ước vọng an cư của người lao động, đặc biệt là người thu nhập thấp.
Song Hà