Hiện trạng tháp Chăm hơn 1.000 năm tuổi được đề xuất bảo vệ bằng việc 'nắn' đường sắt tốc độ cao

3 giờ trướcBài gốc

Tháp Chăm cổ hơn 1.000 năm tuổi nằm dọc quốc lộ 1, qua tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Ngọc Trung

Tháp Hòa Lai, còn được gọi là Ba Tháp hoặc Hakral theo tiếng Chăm, nằm dọc quốc lộ 1, thuộc thôn Ba Tháp, xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa.

Theo Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa, cụm tháp được xây dựng vào khoảng thế kỷ VIII-IX trên khu đất rộng hơn 4,9ha và được đánh giá là một trong những quần thể tháp Chăm cổ đẹp nhất còn tồn tại.

Hoa văn chạm khắc tại đây được thực hiện tinh xảo, nổi bật là hình chim thần Garuda ở các góc tháp, biểu tượng cho sức mạnh bảo hộ.

Theo các tư liệu lịch sử, tháp Hòa Lai gắn với quá trình hình thành và phát triển của Panduranga - vùng đất cực Nam của vương quốc Chămpa.

Di tích tháp Hòa Lai nằm dọc quốc lộ 1, khu vực dự kiến nắn tuyến đường sắt tốc độ cao nhằm hạn chế tác động đến tháp Chăm. Ảnh: Ngọc Trung

Quần thể tháp Hòa Lai gồm 3 công trình chính: tháp Bắc, tháp Giữa và tháp Nam, được bố trí dọc trục Bắc - Nam và cùng quay mặt về hướng Đông.

Theo thời gian, tháp Giữa đã đổ sập hoàn toàn, hiện chỉ còn tháp Bắc và tháp Nam tương đối nguyên vẹn. Ghi nhận thực tế cho thấy tháp Bắc có quy mô nhỏ hơn tháp Nam, song cả hai đều có cửa chính quay về phía Đông.

Các dấu tích tháp Chăm cổ có niên đại trên 1.000 năm. Ảnh: Ngọc Trung

Theo Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa, các tháp Hòa Lai được xây dựng bằng gạch theo kỹ thuật mài chập, sử dụng chất kết dính từ thực vật, chủ yếu là dầu rái. Hoa văn chạm khắc trên tháp được thực hiện tinh xảo, nổi bật là hình chim thần Garuda ở các góc, biểu tượng cho sức mạnh bảo hộ.

Cụm tháp đã được tu bổ trong giai đoạn 2006-2007. Để phân biệt với vật liệu gốc, các viên gạch phục dựng được in năm thực hiện cùng biểu tượng của đơn vị bảo tồn.

Tháp Hòa Lai được xây dựng bằng gạch theo kỹ thuật mài chập, sử dụng chất kết dính từ thực vật, chủ yếu là dầu rái. Ảnh: Ngọc Trung

Năm 2016, tháp Hòa Lai được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, thu hút nhiều học giả và du khách đến nghiên cứu, tham quan. Hiện tỉnh Khánh Hòa đang lập quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích này.

Cuối tháng 5 vừa qua, UBND tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh, nắn hướng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua địa bàn nhằm bảo vệ tháp Hòa Lai - di tích quốc gia đặc biệt.

Kiến nghị được đưa ra trong quá trình rà soát giai đoạn tiền khả thi của dự án, khi hướng tuyến đường sắt tốc độ cao qua địa phương, với một số đoạn cầu cạn, có nguy cơ ảnh hưởng đến nhà thờ, nghĩa trang và cụm tháp Hòa Lai. Theo quy định của Luật Di sản văn hóa, khu vực bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt là phạm vi cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Mộtg góc tháp Chăm nhìn trên cao. Ảnh: Ngọc Trung

Liên quan vấn đề này, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết Bộ Xây dựng đã có văn bản tiếp thu kiến nghị của địa phương về việc xem xét điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam nhằm bảo vệ tháp Hòa Lai - di tích Chăm cổ hơn 1.000 năm tuổi.

Cụ thể, Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long (chủ đầu tư) chỉ đạo đơn vị tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, chú trọng đánh giá điều kiện địa hình, địa chất và công tác giải phóng mặt bằng khu vực dự án. Mục tiêu là lựa chọn phương án tuyến tối ưu, hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân và khu di tích lịch sử, đồng thời bảo đảm kết nối giao thông đường sắt, phát huy hiệu quả đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Hiện trạng tháp Hòa Lai sau nhiều biến đổi theo thời gian. Ảnh: Ngọc Trung

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Khánh Hòa dài khoảng 191 km, dự kiến có 3 nhà ga, gồm hai ga hành khách Diên Khánh, Tháp Chàm và ga hàng hóa Ninh Hòa, phục vụ kết nối với Khu kinh tế Vân Phong.

Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, tỉnh dự kiến bố trí 31 khu tái định cư với tổng kinh phí hơn 1.740 tỷ đồng, trong đó có 13 khu hiện hữu, số còn lại sẽ được xây mới hoặc mở rộng.

Xuân Ngọc

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/hien-trang-thap-cham-co-hon-1-000-nam-duoc-bao-ve-khi-lam-duong-sat-toc-do-cao-2524555.html