Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EFTA: Điều kiện nào để được phê chuẩn?

3 giờ trướcBài gốc

Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA), gồm các nước thành viên Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, đang tiến gần giai đoạn hoàn tất đàm phán. Tuy nhiên, để có hiệu lực, văn kiện này phải được nghị viện của cả bốn quốc gia thông qua.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tiếp ông Nikolai Astrup, Nghị sĩ Quốc hội Na Uy, Chủ tịch Ủy ban Nghị viện các nước Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA), trưởng đoàn công tác, trong chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam từ ngày 20 đến 24-4-2026. Ảnh: Quochoi.vn

Phê chuẩn tại từng nghị viện là bước mang tính quyết định. Theo các nghị sĩ EFTA, việc ký kết chỉ đánh dấu kết thúc đàm phán ở cấp chính phủ, trong khi hiệu lực pháp lý phụ thuộc vào quá trình thảo luận và biểu quyết tại quốc hội các nước thành viên.

Trong bối cảnh đó, từ ngày 20 đến 24-4-2026, đoàn công tác của các nghị sĩ thuộc Ủy ban Nghị viện EFTA đã thăm chính thức Việt Nam. Chuyến đi diễn ra sau vòng đàm phán thứ 19 tại Geneva (từ ngày 24 đến 27-2-2026), vốn đạt nhiều kết quả tích cực, và trước vòng đàm phán thứ 20 tại Hà Nội - được kỳ vọng là vòng đàm phán cuối cùng.

Đoàn công tác của Nghị viện Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) trong buổi làm việc với Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên. Ảnh: Kim Thanh/ Đại sứ quán Na Uy

Theo các nghị sĩ, mục tiêu chuyến thăm là thể hiện sự ủng hộ chính trị đối với tiến trình đàm phán, đồng thời trực tiếp tìm hiểu môi trường pháp lý, kinh tế và việc thực thi cam kết tại Việt Nam. Các thông tin thu thập được sẽ là cơ sở để báo cáo và tham gia thảo luận tại nghị viện mỗi nước khi hiệp định được trình phê chuẩn.

Nghị viện giữ vai trò quyết định

Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, các nghị sĩ đến từ Na Uy, Thụy Sĩ, Iceland và Liechtenstein cho biết sẽ thúc đẩy và làm rõ các bước tiếp theo tại nghị viện mỗi nước nhằm tiến tới phê chuẩn hiệp định với Việt Nam.

Các nghị sĩ và đại sứ của các nước EFTA trong một buổi làm việc tại Quốc hội Việt Nam. Ảnh: Quochoi.vn

Nghị sĩ Na Uy Nikolai Astrup, trưởng đoàn công tác, cho biết sau khi hiệp định được ký, Quốc hội Na Uy sẽ tiến hành thủ tục phê chuẩn theo quy định và ông kỳ vọng quá trình này có thể diễn ra sớm.

Nghị sĩ Thụy Sĩ Damian Müller cho biết tại Thụy Sĩ, mọi hiệp định quốc tế đều phải được Quốc hội thông qua. Vì vậy, việc trực tiếp đến Việt Nam để quan sát phát triển kinh tế và trao đổi với các cơ quan liên quan là cần thiết trước khi văn kiện được trình ra nghị trường.

Trong khi đó, nghị sĩ Iceland Grímur Grímsson cho biết hiệp định sẽ được trình Quốc hội Iceland xem xét và thảo luận trước khi thông qua nếu đạt đồng thuận, đồng thời kỳ vọng việc ký kết có thể diễn ra vào tháng 6.

Nghị sĩ Liechtenstein Sebastian Gassner đánh giá các chuyến khảo sát thực địa giúp nghị sĩ hiểu rõ môi trường kinh doanh, từ đó có thêm cơ sở để giải thích lợi ích của hiệp định với cử tri và nghị viện.

Các nghị sĩ cho biết những thông tin thu thập trong chuyến thăm sẽ được sử dụng trong quá trình thảo luận khi hiệp định được đưa ra phê chuẩn.

Các nghị sĩ và thành viên đoàn công tác EFTA thăm Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Điều kiện bắt buộc để được phê chuẩn

Theo các nghị sĩ EFTA, để hiệp định được Nghị viện thông qua, cần đáp ứng ba nhóm điều kiện then chốt.

Thứ nhất, lợi ích kinh tế phải rõ ràng và có thể lượng hóa.

Năm 2025, tổng GDP của EFTA đạt khoảng 1,57 nghìn tỷ USD. Năm 2024, khối đứng thứ bảy thế giới về thương mại dịch vụ và thứ mười hai về thương mại hàng hóa.

Kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - EFTA năm 2025 đạt 5,5 tỷ USD, tăng trưởng trên 10% mỗi năm trong những năm gần đây. Việt Nam duy trì thặng dư khoảng 2,9 tỷ USD.

Theo nghị sĩ Na Uy Nikolai Astrup, tiềm năng hợp tác giữa khu vực tư nhân hai bên là rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, dược phẩm và các ngành giá trị gia tăng cao. Ông cho rằng lợi ích kinh tế cụ thể sẽ là cơ sở quan trọng khi nghị viện xem xét phê chuẩn.

Thứ hai, cam kết về phát triển bền vững phải được bảo đảm.

Nghị sĩ Astrup cho biết Quốc hội Na Uy luôn quan tâm đến tiêu chuẩn môi trường và lợi ích dài hạn cho con người.

Nghị sĩ Iceland Grímur Grímsson nhấn mạnh đối với người dân Iceland, yếu tố nhân quyền và tính bền vững trong các thỏa thuận quốc tế có ý nghĩa đặc biệt.

Nghị sĩ Thụy Sĩ Damian Müller cho biết các nước EFTA có kinh nghiệm vận hành cơ chế giám sát và nhấn mạnh việc hai bên cùng thực thi đầy đủ các cam kết đã ký là điều kiện quan trọng.

Thứ ba, cơ chế thực thi phải minh bạch và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Theo nghị sĩ Sebastian Gassner, doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Liechtenstein đặc biệt quan tâm đến môi trường pháp lý ổn định, thủ tục đơn giản và chi phí tuân thủ hợp lý. Ông cho rằng nếu hiệp định giúp giảm thủ tục và tăng minh bạch, khả năng nhận được sự ủng hộ từ nghị viện sẽ cao hơn.

Các nghị sĩ cũng cho biết sau khi hiệp định có hiệu lực, nghị viện vẫn tiếp tục giám sát việc thực thi các cam kết.

Như vậy, việc phê chuẩn không chỉ phụ thuộc vào kết quả đàm phán kỹ thuật mà còn dựa trên lợi ích kinh tế cụ thể, cam kết phát triển bền vững và cơ chế thực thi minh bạch. Nếu những điều kiện này được đáp ứng, Hiệp định Thương mại Tự do EFTA - Việt Nam sẽ có khả năng được Nghị viện của bốn nước thành viên thông qua.

Các đại biểu thích thú khám phá Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh vào năm 2010. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) được thành lập năm 1960, là tổ chức liên chính phủ thúc đẩy tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế giữa các nước thành viên và với các đối tác toàn cầu. Hiện khối gồm bốn quốc gia: Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.

Dù quy mô dân số không lớn, EFTA tập hợp các nền kinh tế phát triển cao, với thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. Tổng GDP của khối đạt khoảng 1,57 nghìn tỷ USD năm 2025. Năm 2024, EFTA đứng thứ bảy toàn cầu về thương mại dịch vụ và thứ mười hai về thương mại hàng hóa.

Khối hiện có 35 hiệp định thương mại tự do với 49 quốc gia và vùng lãnh thổ ngoài Liên minh châu Âu (EU). Các hiệp định thương mại tự do (FTA) không chỉ bao gồm cắt giảm thuế quan mà còn mở rộng sang dịch vụ, đầu tư, mua sắm công, sở hữu trí tuệ và phát triển bền vững, phản ánh tiêu chuẩn cao về minh bạch và quản trị.

Về quan hệ với EU, ba nước Iceland, Liechtenstein và Na Uy tham gia Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), qua đó tiếp cận thị trường chung EU. Thụy Sĩ không tham gia EEA nhưng duy trì hệ thống thỏa thuận song phương với EU, giúp tiêu chuẩn pháp lý và kỹ thuật của EFTA có mức độ tương thích cao với châu Âu.

Kiều Thoan Thu

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-viet-nam-efta-dieu-kien-nao-de-duoc-phe-chuan-746949.html