Lộ rõ “khoảng trống” pháp lý
Từ thực tiễn triển khai, Hiệp hội cho rằng một số quy định hiện hành đã không còn theo kịp diễn biến thị trường, gây khó khăn trực tiếp cho doanh nghiệp trong quá trình tuân thủ.
Đáng chú ý là bất cập trong chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT). Hiện hoạt động mua bán, chế tác vàng áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp, song quy định chưa cho phép tính đầy đủ chi phí gia công, chế tác vào giá vốn. Trong khi đó, chi phí này chiếm khoảng 25–35% giá trị sản phẩm trang sức mỹ nghệ.
Hệ quả là giá trị gia tăng bị tính cao hơn thực tế, làm tăng nghĩa vụ thuế và vô hình trung hạn chế động lực đầu tư vào công nghệ, tay nghề – yếu tố cốt lõi để nâng cao giá trị gia tăng của ngành kim hoàn.
Người dân giao dịch vàng tại cửa hàng kinh doanh vàng bạc
Bên cạnh đó, rủi ro pháp lý liên quan đến nguồn vàng trong dân cũng là vấn đề lớn. Do thiếu hướng dẫn cụ thể về việc huy động, thu mua vàng làm nguyên liệu sản xuất, doanh nghiệp gặp nhiều lúng túng khi thực hiện giao dịch.
Khó tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền
Một trong những điểm nghẽn đáng chú ý là sự thiếu đồng bộ giữa yêu cầu pháp luật và điều kiện thực tế trong công tác phòng, chống rửa tiền (PCRT).
Theo quy định, doanh nghiệp phải thu thập và đối chiếu thông tin về nghề nghiệp, thu nhập của khách hàng. Tuy nhiên, trên thực tế lại thiếu cơ chế và hướng dẫn cụ thể để thực hiện, trong khi chưa có hệ thống dữ liệu quốc gia đồng bộ hỗ trợ xác minh.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế “khó tuân thủ đầy đủ”, dù quy định đã tồn tại từ lâu, đồng thời làm gia tăng rủi ro sai sót ngoài ý muốn trong quá trình kiểm soát giao dịch.
Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam vừa có văn bản kiến nghị Chính phủ sớm tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong hoạt động kinh doanh.
Đề xuất chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro
Để tháo gỡ các vướng mắc, Hiệp hội kiến nghị cơ quan quản lý sớm ban hành hướng dẫn rõ ràng về phạm vi thông tin được thu thập và tiêu chí tối thiểu đánh giá giao dịch.
Thay vì yêu cầu xác minh cứng về thu nhập, nghề nghiệp, cần chuyển sang cách tiếp cận dựa trên rủi ro – đánh giá theo tần suất giao dịch, lịch sử, dấu hiệu bất thường. Đây là xu hướng quản lý phổ biến, phù hợp với thực tiễn và giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.
Cùng với đó, Hiệp hội đề xuất phát triển hệ thống dữ liệu dùng chung, như eKYC kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, nhằm hỗ trợ xác minh danh tính chính xác, minh bạch.
Theo Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế thực thi không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động thuận lợi hơn, mà còn góp phần minh bạch hóa thị trường, hạn chế rủi ro và khai thông nguồn lực vàng trong dân phục vụ phát triển kinh tế.
PV