Hiểu luật nhưng vì sao người trẻ vẫn vi phạm giao thông?

4 giờ trướcBài gốc

Khi cái sai dần trở thành điều bình thường

Nhiều năm qua, các chương trình tuyên truyền về an toàn giao thông được triển khai rộng khắp trong trường học, cơ quan, doanh nghiệp và trên môi trường số.

Người trẻ ngày nay có điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật thuận lợi hơn các thế hệ trước. Họ hiểu thế nào là vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện hay không chấp hành tín hiệu giao thông.

Thế nhưng, những hành vi ấy vẫn xuất hiện hằng ngày trên đường phố. Điều đó cho thấy câu chuyện văn hóa giao thông không còn đơn thuần là vấn đề nhận thức, mà đang đặt ra những câu hỏi sâu hơn về tâm lý xã hội, thói quen ứng xử và văn hóa tuân thủ pháp luật của một bộ phận người trẻ.

Nhiều người trẻ hiện nay được tiếp cận kiến thức pháp luật từ sớm, song khoảng cách giữa nhận thức và hành vi khi tham gia giao thông vẫn là vấn đề được đặt ra.

7 giờ sáng tại một nút giao đông đúc ở trung tâm TP. Đà Nẵng. Đèn tín hiệu vừa chuyển sang đỏ, dòng xe bắt đầu dừng lại. Tuy nhiên, một vài phương tiện vẫn cố lách qua giao lộ trong những giây cuối cùng. Phía sau họ, thêm vài người khác tiếp tục tăng ga đi theo.

Cảnh tượng diễn ra chỉ trong tích tắc, nhưng đủ để phản ánh một thực tế đang tồn tại trên nhiều tuyến đường. Điều đáng chú ý là phần lớn những người thực hiện hành vi này không phải không biết luật.

Nguyễn Minh Hoàng, sinh viên năm thứ ba tại Đà Nẵng cho biết, bản thân và bạn bè thường xuyên được tiếp cận các nội dung tuyên truyền về an toàn giao thông.

“Bây giờ muốn tìm hiểu luật rất dễ. Chỉ cần lên mạng là có thể đọc được. Hầu hết bạn bè tôi đều biết vượt đèn đỏ là vi phạm. Nhưng nhiều người vẫn nghĩ chỉ tranh thủ vài giây thì sẽ không có vấn đề gì”, Hoàng chia sẻ.

Câu nói ấy phản ánh một tâm lý khá phổ biến trong giới trẻ hiện nay: Biết hành vi của mình là sai, nhưng không cảm nhận đầy đủ mức độ rủi ro mà hành vi đó có thể gây ra.

Nhiều người sẵn sàng vượt đèn đỏ vì cho rằng đường vắng. Nhiều người vừa lái xe vừa xem điện thoại vì tin rằng mình vẫn đủ khả năng kiểm soát tình huống. Một số người đi ngược chiều chỉ để rút ngắn vài trăm mét quãng đường... Tất cả đều có điểm chung là đánh giá thấp hậu quả của hành vi vi phạm.

Khi được hỏi, một bạn sinh viên khác thừa nhận, bản thân từng nhiều lần bị cuốn theo tâm lý đám đông. “Có lần tôi đã giảm tốc độ để dừng lại, nhưng thấy nhiều xe phía trước vẫn đi nên cũng chạy theo. Lúc đó gần như không suy nghĩ gì nhiều. Mọi việc diễn ra theo phản xạ”, sinh viên này nói thêm.

Thực tế cho thấy hành vi giao thông chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó môi trường xã hội có tác động rất lớn đến cách mỗi người đưa ra quyết định trên đường.

Khi một người vượt đèn đỏ, những người phía sau dễ bị cuốn theo. Khi một người đi ngược chiều, nhiều người khác cũng có xu hướng lựa chọn cách đi tương tự.

Những hành vi sai vì thế được lặp lại hết lần này đến lần khác và dần trở thành hình ảnh quen thuộc. Điều đáng lo ngại là sự quen thuộc ấy có thể dẫn tới một quá trình bình thường hóa vi phạm.

Nếu mỗi ngày đều chứng kiến cảnh xe máy leo lên vỉa hè, dừng đỗ tùy tiện hoặc vượt đèn tín hiệu, nhiều người sẽ dần xem đó là một phần bình thường của đời sống giao thông.

Ranh giới giữa đúng và sai bị thu hẹp. Những hành vi đáng ra phải bị nhắc nhở lại được chấp nhận như một thực tế khó tránh khỏi.

Một cán bộ đoàn thanh niên tại Đà Nẵng cho rằng, đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc. “Nhiều người trẻ không cố tình chống đối pháp luật. Điều đáng lo là họ đang sống trong môi trường mà vi phạm xuất hiện quá thường xuyên. Khi cái sai được lặp lại đủ nhiều, nó rất dễ được coi là bình thường”, vị này chia sẻ.

Ở góc độ tâm lý, con người thường có xu hướng tin rằng, những rủi ro nghiêm trọng sẽ xảy ra với người khác nhiều hơn với chính mình. Chính suy nghĩ đó khiến không ít người lựa chọn đánh đổi sự an toàn để đổi lấy vài phút thuận tiện hoặc một chút lợi ích trước mắt.

Những hành vi vi phạm tưởng chừng nhỏ như vượt đèn đỏ, sử dụng điện thoại khi lái xe hay đi ngược chiều có thể tạo ra hệ lụy lớn đối với an toàn giao thông và cộng đồng.

Thực tế, rất ít người vượt đèn đỏ với suy nghĩ sẽ gây tai nạn. Cũng không ai sử dụng điện thoại khi lái xe với mong muốn gặp sự cố. Nhưng tai nạn giao thông thường bắt đầu từ những khoảnh khắc chủ quan như vậy.

Khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vì thế không nằm ở việc người trẻ có biết luật hay không. Điều đáng suy ngẫm hơn là nhiều hành vi vi phạm đang dần bị xem nhẹ, thậm chí được chấp nhận như một thói quen trong đời sống thường nhật.

Từ áp lực cá nhân đến câu chuyện văn hóa tuân thủ

Nếu tâm lý đám đông là một nguyên nhân quan trọng, thì áp lực cuộc sống hiện đại lại là yếu tố khiến nhiều người trẻ tiếp tục đưa ra những lựa chọn thiếu an toàn khi tham gia giao thông.

Anh Nguyễn Quốc Bảo, tài xế công nghệ 27 tuổi tại Đà Nẵng cho biết, thời gian là áp lực thường trực đối với những người làm nghề giao nhận. “Mỗi đơn hàng đều có thời gian dự kiến. Khách hàng muốn nhận hàng nhanh. Nếu giao chậm có thể ảnh hưởng đến đánh giá và thu nhập. Nhiều người vì quá sốt ruột nên dễ vi phạm”, Bảo nói.

Theo anh, phần lớn tài xế đều hiểu rõ hậu quả của việc chạy quá tốc độ hoặc sử dụng điện thoại khi lái xe. Tuy nhiên, trong những thời điểm căng thẳng, không phải ai cũng giữ được sự bình tĩnh cần thiết. “Có người nghĩ tranh thủ vài chục giây sẽ kịp giao hàng. Nhưng chỉ cần mất tập trung một chút cũng có thể phải trả giá rất đắt”, anh chia sẻ.

Còn Trần Khánh Linh- một nhân viên kinh doanh cũng từng trải qua cảm giác tương tự. “Có lần tôi bị xử phạt vì vượt đèn đỏ. Khi đó tôi chỉ nghĩ đến việc sắp trễ cuộc hẹn. Sau này nhìn lại mới thấy vài chục giây tiết kiệm được hoàn toàn không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ tai nạn”, Linh nói.

Những câu chuyện như vậy phản ánh một thực tế phổ biến trong xã hội hiện đại. Nhiều người trẻ đang sống trong áp lực về thời gian, công việc và hiệu suất. Họ cố gắng tối ưu từng phút trong ngày. Nhưng đôi khi, chính tâm lý phải nhanh hơn, kịp hơn và hiệu quả hơn lại khiến những quy tắc an toàn bị đặt xuống vị trí thứ yếu.

Điều đáng nói là, hệ lụy của hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở người trực tiếp thực hiện.

Một lần vượt đèn đỏ có thể kéo theo nhiều phương tiện khác làm theo. Một trường hợp đi ngược chiều có thể gây xung đột giao thông trên cả tuyến đường. Một người vừa lái xe vừa sử dụng điện thoại có thể tạo ra nguy hiểm cho những người hoàn toàn không liên quan...

Ở góc độ rộng hơn, những hành vi này còn ảnh hưởng tới cách xã hội nhìn nhận về pháp luật.

Một đứa trẻ ngồi sau xe máy sẽ quan sát cách cha mẹ dừng đèn đỏ hay đi ngược chiều. Một học sinh trên đường đến trường sẽ chứng kiến cách người lớn ứng xử với các quy tắc giao thông. Những hình ảnh đó trở thành những bài học trực quan về cách hành xử trong xã hội.

Xây dựng văn hóa giao thông bền vững không chỉ dựa vào chế tài xử phạt mà còn cần hình thành thói quen tuân thủ pháp luật từ mỗi cá nhân.

Nếu người lớn thường xuyên bỏ qua các quy định, rất khó để trẻ em hình thành thói quen tôn trọng luật pháp trong tương lai.

Bởi vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, văn hóa giao thông thực chất là một phần của văn hóa tuân thủ. Một người dừng lại trước đèn đỏ khi đường vắng đang thể hiện sự tôn trọng đối với các nguyên tắc chung của xã hội. Một người kiên nhẫn xếp hàng thay vì chen lấn góp phần duy trì trật tự giao thông, đồng thời lan tỏa những chuẩn mực ứng xử tích cực trong cộng đồng.

Nhiều năm qua, các quy định xử phạt nghiêm minh đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Tuy nhiên, chế tài chỉ có thể tạo ra sự thay đổi từ bên ngoài. Sự thay đổi bền vững chỉ xuất hiện khi việc tuân thủ trở thành thói quen tự thân của mỗi cá nhân.

Không ít người trẻ sẵn sàng dành hàng giờ cho một buổi gặp gỡ bạn bè, một trận bóng đá hay một bộ phim yêu thích. Thế nhưng, không phải ai cũng sẵn lòng chờ thêm vài chục giây trước một tín hiệu đèn đỏ.

Khoảng thời gian rất ngắn ấy đôi khi lại là ranh giới giữa an toàn và tai nạn, giữa trách nhiệm và sự tùy tiện, giữa một xã hội đề cao pháp luật và một xã hội dễ dàng bỏ qua các nguyên tắc chung.

Người trẻ hôm nay là lực lượng chiếm tỷ lệ lớn trong dòng chảy giao thông của các đô thị. Họ cũng là thế hệ có khả năng tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ nhất.

Khi việc tuân thủ luật giao thông được nhìn nhận như trách nhiệm đối với cộng đồng thay vì nghĩa vụ để tránh bị xử phạt, những vi phạm quen thuộc mới có cơ hội giảm dần.

Và khi đó, văn hóa giao thông sẽ không còn là khẩu hiệu xuất hiện trong các chiến dịch tuyên truyền, mà trở thành một phần tự nhiên trong cách ứng xử của mỗi người trên đường phố.

Trâm Trần

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/hieu-luat-nhung-vi-sao-nguoi-tre-van-vi-pham-giao-thong-524135.html