'Hiệu ứng lạ' khiến các phi hành gia sứ mệnh Artemis II thay đổi nhận thức
Nữ phi hành gia Christina Koch của NASA nhìn lại Trái đất qua cửa sổ trên tàu vũ trụ Orion. Ảnh: NASA.
Khi các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II lao vun vút quanh Mặt Trăng trong chuyến bay lịch sử, chiêm ngưỡng những khung cảnh chưa từng có ở mặt tối, phi hành gia Victor Glover đã mô tả cảnh tượng này là “như khoa học viễn tưởng”.
“Bạn thực sự có thể nhìn thấy phần lớn bề mặt Mặt Trăng”, ông thốt lên khi cả phi hành đoàn quan sát các thiên thạch va vào bề mặt. “Đó là điều kỳ lạ nhất khi bạn có thể nhìn thấy nhiều chi tiết đến vậy”.
Trải nghiệm ấy — quan sát một địa hình xa lạ ở khoảng cách gần, khi ánh Mặt Trời chiếu ngang chân trời, làm nổi bật các thung lũng và đỉnh núi của một thế giới khác — khiến phi hành đoàn nhận ra sự độc nhất của hành tinh quê nhà.
Khi kết nối lại với Trái Đất và nhìn thấy “viên bi xanh” phát sáng, Christina Koch bày tỏ sự kinh ngạc trước chuyến bay quanh Mặt Trăng, nhưng cũng dành lời tri ân đặc biệt cho những điều quen thuộc đang chờ đợi ở quê nhà.
“Chúng ta sẽ khám phá. Chúng ta sẽ chế tạo tàu. Chúng ta sẽ quay trở lại. Chúng ta sẽ xây dựng các trạm khoa học”, Koch nói. “Chúng ta sẽ truyền cảm hứng — nhưng cuối cùng, chúng ta sẽ luôn chọn Trái Đất. Chúng ta sẽ luôn chọn nhau”.
Những cảm xúc ngưỡng mộ và nỗi nhớ Trái Đất của các phi hành gia nối dài một truyền thống lâu đời của những người du hành vũ trụ — khi họ nhìn hành tinh của mình bằng một góc nhìn hoàn toàn mới.
Hiện tượng này được gọi là “hiệu ứng tổng quan” (overview effect), thuật ngữ do nhà khoa học kiêm triết gia Frank White đặt ra năm 1987. Nó mô tả sự thay đổi trong nhận thức khi con người nhìn Trái Đất khi đang ở ngoài vũ trụ — từ đó nhận ra hành tinh này hoàn hảo đến mức nào đối với sự sống, và không gian ngoài kia khắc nghiệt ra sao.
Koch từng mô tả hiện tượng này từ trải nghiệm của mình trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), nơi bay quanh Trái Đất ở độ cao khoảng 320 km.
“Bạn nhận ra rằng mọi người bạn biết đều được nuôi dưỡng bởi lớp khí quyển mỏng này”, bà nói. “Mọi thứ bên ngoài nó hoàn toàn không thể sống được. Bạn không thấy biên giới, không thấy tôn giáo, không thấy ranh giới chính trị. Bạn chỉ thấy Trái Đất — và nhận ra chúng ta giống nhau nhiều hơn là khác biệt”.
Cảm giác này đã được nhiều thế hệ phi hành gia chia sẻ.
Thượng nghị sĩ bang Arizona, cựu phi hành gia Mark Kelly, người từng thực hiện bốn chuyến bay vào vũ trụ, cho biết những lời của Koch khiến ông đồng cảm sâu sắc.
“Tôi nghe thấy cảm xúc đó — và cô ấy nói đúng”, ông chia sẻ trên CNN. “Chúng ta sẽ luôn chọn Trái Đất và chúng ta phải làm vậy. Trái Đất là một hòn đảo trong hệ Mặt Trời, và không có nơi nào khác cho chúng ta”.
“Một mục đích cao cả hơn”
Hình ảnh Trái Đất trong sứ mệnh Artemis II sau khi thực hiện quá trình phóng tên lửa lên quỹ đạo Mặt Trăng vào ngày 2/4. Ảnh: NASA.
Phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada, người lần đầu bay vào không gian trong Artemis II, cũng chia sẻ cảm xúc tương tự về sự choáng ngợp từ chuyến bay quanh Mặt Trăng.
“Khi chúng tôi ở phía xa của Mặt Trăng và nhìn lại Trái Đất, bạn cảm thấy như mình không còn ở trong tàu nữa”, ông nói khi trao đổi với Giám đốc NASA Jared Isaacman. “Cảm giác như bạn đã được đưa đến một nơi khác. Đó là trải nghiệm phi thường”.
Ông Frank White cho biết ông đã hình dung về “hiệu ứng tổng quan” ngay cả trước khi nói chuyện với các phi hành gia, khi tưởng tượng việc nhìn lại Trái Đất mong manh từ khoảng không vũ trụ.
Những người đam mê không gian thường cho rằng tương lai của nhân loại ngoài vũ trụ là điều tất yếu, nhưng White đặt ra câu hỏi sâu sắc hơn.
“Chúng ta khám phá không gian để phục vụ chính mình”, ông nói với NASA. “Liệu có mục đích cao cả hơn nào không? Chúng ta có đang làm điều gì đó để mang lại lợi ích cho vũ trụ không?”.
Ông tự hỏi: “Chúng ta có thể làm gì để biện minh cho sự tồn tại của mình, ngoài việc chỉ giúp chính mình?”
Khi các phi hành gia Artemis II tiến gần đến vị trí phía sau Mặt Trăng, họ đã chụp được hình ảnh này về Trái Đất hình lưỡi liềm với Mặt Trăng ở phía trước. Ảnh: NASA.
Không biên giới và “lớp xanh mong manh”
Từ không gian, Trái Đất cho thấy rằng những đường biên giới trên bản đồ thực chất chỉ là tưởng tượng.
“Các phi hành gia nói với tôi rằng họ biết không có những đường kẻ đó”, White nói. “Nhưng biết về mặt lý trí khác với việc thực sự trải nghiệm nó. Và còn lớp khí quyển mỏng đến kinh ngạc mà họ nhìn thấy”.
Nam diễn viên William Shatner, người từng bay vào không gian cận quỹ đạo năm 2021, cũng có phản ứng mạnh mẽ khi nhìn thấy “tấm chăn xanh mỏng” của Trái Đất.
“Không gian đen kịt. Không có ánh sáng lấp lánh nào. Chỉ là bóng tối tuyệt đối”, ông nói với CNN. “Tôi cảm giác như nhìn thấy cái chết”.
Giống như ông Kelly, Shatner cho rằng trải nghiệm đó khiến con người cần có trách nhiệm hơn với hành tinh của mình.
“Tôi nghĩ về việc chúng ta đang hủy hoại mọi thứ”, ông nói. “Tôi cảm thấy một nỗi buồn sâu sắc cho Trái Đất”.
Trước sứ mệnh Artemis II, ông Glover — người từng bay tới ISS — cho rằng khi trở về, mỗi phi hành gia đều phải đối mặt với một lựa chọn.
“Bạn có định sống khác đi không?”, ông nói với NASA. “Bạn có thực sự chọn trở thành một phần của cộng đồng Trái Đất này không?”.
Theo CNN
Huyền Chi
Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/hieu-ung-la-khien-cac-phi-hanh-gia-su-menh-artemis-ii-thay-doi-nhan-thuc-post196521.html
Tin khác
Lộ trình con người sẽ hiện diện bền vững trên Mặt Trăng qua sứ mệnh Artemis
6 giờ trước
Máy ảnh DSLR cũ của Nikon bất ngờ tạo nên bức ảnh 'để đời' cho NASA
7 giờ trước
Cảnh báo 'Trái Đất mất cân bằng năng lượng': Ảnh hưởng ra sao đến mùa Hè tới?
3 giờ trước
Trung Quốc lần đầu khoan xuyên lớp băng Nam Cực xuống độ sâu kỷ lục
4 giờ trước
'Hành tinh cấm' xuất hiện dấu hiệu làm giới khoa học bối rối
5 giờ trước
Rùa biển chết trôi dạt vào khu vực Bãi Sau, Vũng Tàu
3 giờ trước