Các cù lao trên sông Đồng Nai hình thành qua quá trình bồi tụ phù sa lâu đời, gắn với đời sống nông nghiệp và giao thương đường thủy. Tuy vậy, nhiều cù lao vẫn còn hoang sơ, chưa khai thác đúng tiềm năng. Gần đây, nhiều dự án mới được chính quyền sở tại phê duyệt kỳ vọng sẽ “khoác áo mới” cho các cù lao.
Cù lao Hiệp Hòa (còn gọi là Cù lao Phố) với diện tích khoảng 700 ha, hiện là cù lao lớn nhất tại khu vực trung tâm Biên Hòa (thuộc phường Trấn Biên), được bao bọc bởi 4 phía sông Đồng Nai. Được biết nơi đây từng là thương cảng sầm uất từ nhiều thế kỷ trước, đóng vai trò quan trọng trong lịch sử hình thành đô thị Biên Hòa. (Ảnh vị trí Cù lao Hiệp Hòa)
Để vào được Cù lao Hiệp Hòa, phải đi qua những cây cầu như: Cầu Ghềnh, cầu Rạch Cát, cầu Hiệp Hòa, cầu Bửu Hòa, cầu An Hảo và cầu Thống Nhất vừa mới xây. Các tuyến giao thông chính qua khu vực này chỉ có đường Đặng Văn Trơn, Đỗ Văn Thi.
Sau nhiều giai đoạn thăng trầm, vùng đất này đang đứng trước cơ hội mới khi dự án Khu đô thị Hiệp Hòa được UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt.
Theo đó, vào tháng 9/2024, UBND tỉnh Đồng Nai đã chấp thuận liên danh 5 nhà đầu tư thực hiện dự án, gồm: CTCP Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group); Công ty TNHH Lan Anh - Phú Quốc; Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long; CTCP Tập đoàn Bất động sản Mặt Trời và Công ty TNHH Đầu tư Biển đẹp Phú Quốc. (Một trong những vị trí Sun Group sẽ thực hiện dự án tại cù lao)
Dự án được triển khai theo 6 giai đoạn, trong vòng 12 năm kể từ khi được chấp thuận chủ trương đầu tư (2023 - 2035). Thời hạn hoạt động của dự án là 50 năm.
Theo phê duyệt, Khu đô thị Hiệp Hòa có tổng mức đầu tư hơn 72.200 tỷ đồng. Trong đó, vốn góp của liên danh nhà đầu tư hơn 10.800 tỷ đồng, phần còn lại được huy động từ các nguồn hợp pháp khác. Riêng chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ước tính khoảng 16.700 tỷ đồng.
Theo tìm hiểu, sau khi liên danh 5 nhà đầu tư được chấp thuận làm dự án, 5 đơn vị này đã góp vốn lập Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt trời Đồng Nai với vốn điều lệ hơn 10.800 tỷ đồng, do ông Phạm Quốc Quân là người đại diện pháp luật.
Đến tháng 3/2025, UBND tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu đô thị Hiệp Hòa. Về quy mô phát triển, đất ở chiếm khoảng 68 ha, với dân số dự kiến gần 27.500 người, gồm gần 24 ha nhà liên kế, hơn 16 ha biệt thự, khoảng 7 ha chung cư cao tối đa 15 tầng. Bên cạnh đó là 12 ha nhà ở xã hội và khoảng 8,6 ha nhà ở tái định cư, tương ứng 954 lô.
Với sự phê duyệt của UBND tỉnh Đồng Nai, nhiều dự án hạ tầng, khu dân cư và thương mại đang sắp được đầu tư tại Cù lao Hiệp Hòa. Đây được kỳ vọng là nền tảng quan trọng để biến vùng đất này thành điểm nhấn của không gian đô thị Biên Hòa, trung tâm đô thị của tỉnh Đồng Nai.
Tiếp đó là Cù lao Ông Cồn (hay còn gọi là đảo Đại Phước), thuộc xã Đại Phước, tỉnh Đồng Nai, là một trong những khu vực hiếm hoi còn quỹ đất lớn ven sông Đồng Nai, với diện tích tự nhiên khoảng gần 500ha. Đây là một cù lao lớn nằm giữa sông Đồng Nai và sông Sâu, tiếp giáp Thủ Đức qua sông Sài Gòn, được bao quanh bởi sông nước, tạo thành một đảo biệt lập có giá trị chiến lược về du lịch - đô thị sinh thái. (Một phần dự án SwanBay/Ảnh: Hải Quân)
Từ một vùng thuần nông, cù lao này đang được định hướng trở thành khu đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp nhờ vị trí cận kề TP HCM và nằm trong vùng hưởng lợi từ các dự án hạ tầng trọng điểm như sân bay Long Thành hay các tuyến vành đai kết nối khu Đông. Hiện trên cù lao Ông Cồn có nhiều dự án bất động sản quy mô lớn do các doanh nghiệp đã và đang triển khai như: SwanBay (200 ha), Đại Phước Paragon (45 ha), Angel Island (204 ha)...
Cụ thể dự án Khu dân cư du lịch Đại Phước (SwanBay) do Tổng công ty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp) phát triển có quy mô hàng trăm ha và là một trong những dự án hình thành sớm nhất tại khu vực. Dự án này đã triển khai nhiều hạng mục hạ tầng và khu nhà ở, góp phần định hình cộng đồng dân cư ban đầu trên cù lao, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển đô thị sau này. (Ảnh: Hải Quân)
Tiếp đó là dự án Angel Island (Khu đô thị du lịch Nhơn Phước) có diện tích khoảng 204 ha, tổng vốn đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng, do Công ty CP Phát triển Địa ốc Sông Tiên làm chủ đầu tư. (Hiện tại dự án này chưa triển khai)
Ngoài ra, dự án Paragon Đại Phước (Elyse Island) có quy mô khoảng 45 ha, do Công ty TNHH Paragon Đại Phước làm chủ đầu tư.
Dự án Paragon Đại Phước (Elyse Island) được biết đến với sự góp mặt của Nam Long Group và đối tác Nhật Bản phát triển. Dự án tập trung phát triển dòng sản phẩm biệt thự cao cấp với mật độ xây dựng thấp. Hiện tại đã xây dựng hàng loạt công trình hạ tầng, nhà phố...
Với sự hiện diện của ba dự án lớn gồm Angel Island, khu đô thị Đại Phước và Paragon Đại Phước, cù lao Ông Cồn đang dần hình thành diện mạo của một khu đô thị sinh thái quy mô. Tuy nhiên, yếu tố hạ tầng kết nối vẫn còn tồn tại hạn chế. Để qua được cù lao này, chỉ có một tuyến đường bộ duy nhất là cầu Đại Phước. (Ảnh: Cầu Đại Phước/Hải Quân)
Còn tại Cù lao Tân Vạn có quy mô nhỏ hơn, nằm ở ngã ba sông Đồng Nai, giao với rạch Bà Lồ và liền kề trung tâm Biên Hòa. Cù lao Tân Vạn hình thành qua quá trình bồi tụ phù sa và hiện đang được triển khai dự án.
Theo đó, Công ty CP Đầu tư Tín Nghĩa - Á Châu là chủ đầu Dự án Khu dân cư, dịch vụ và du lịch Cù lao Tân Vạn (tên thương mại là Đảo Kim Quy) trên cù lao Tân Vạn và đơn vị phát triển dự án là TTC Land.
Dự án với diện tích 48ha, tổng vốn đầu tư gần 7.200 tỷ đồng. Sau nhiều năm từ ngày dự án được phê duyệt, đến nay nhiều công trình hiện lên tạo diện mạo mới cho khu vực.
Trước đó, tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2025, lãnh đạo TTC Land cho biết, dự án Đảo Kim Quy dự kiến bắt đầu mở bán từ tháng 6/2025 nhưng cao điểm mở bán sẽ tập trung vào nửa cuối năm 2026.
Sự góp mặt của các “ông lớn” bất động sản tại các cù lao ven sông Đồng Nai cho thấy kỳ vọng lớn vào tiềm năng dài hạn của mô hình đô thị cù lao, một dạng bất động sản có tính khan hiếm. Có thể thấy, các cù lao ven sông Đồng Nai đang bước vào giai đoạn “chuyển mình” mạnh mẽ, từ vùng đất nông nghiệp sang đô thị hiện đại.
Nếu được quy hoạch bài bản và phát triển đúng hướng, các cù lao như Cù lao Hiệp Hòa, Cù lao Ông Cồn hay Cù lao Tân Vạn có khả năng sẽ trở thành những đô thị sinh thái kiểu mẫu. Không gian “đảo giữa sông” tạo ra môi trường sống biệt lập, trong lành, điều ngày càng thiếu vắng tại các đô thị lớn như TP HCM.
Dù nhiều tiềm năng, phát triển đô thị trên cù lao cũng đi kèm không ít thách thức. Trong đó, một thách thức đáng kể là bài toán hạ tầng kết nối do ác cù lao phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống cầu và đường dẫn.
Vị trí các cù lao
Tấn Hiệp