Hình thức đầu tư BT trở lại: Kỳ vọng đột phá hạ tầng với loạt siêu công trình tỷ USD

2 giờ trướcBài gốc

Xây dựng - chuyển giao (BT) là một trong những loại hợp đồng đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) chính thức được áp dụng trở lại từ ngày 1/7/2025. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu vừa được Quốc hội thông qua, hình thức này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt mới cho hạ tầng giao thông và quy hoạch đô thị sau 5 năm gián đoạn.

Sự tham gia của các tập đoàn bất động sản hàng đầu

Ngay khi có tín hiệu pháp lý mới, thị trường đã ghi nhận sự quan tâm lớn từ các doanh nghiệp quy mô. Nhà đầu tư sẽ sử dụng vốn tự có và vốn huy động để xây dựng công trình hạ tầng, sau đó được Nhà nước thanh toán bằng quỹ đất hoặc ngân sách. Nhiều chuyên gia nhận định, sự trở lại của BT đã thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp bất động sản hàng đầu hiện nay tham gia vào các dự án hạ tầng trọng điểm trên cả nước.

Phối cảnh một phần Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng - dự án BT lớn nhất Việt Nam hiện nay. (Nguồn: Cổng TTĐT Hà Nội).

Các siêu dự án tỷ USD được phê duyệt tại miền Bắc

Các dự án lớn nhất theo hình thức BT hiện tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các khu vực phụ cận. Đáng chú ý nhất là dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với tổng mức đầu tư lên tới 855.000 tỷ đồng (khoảng 32,5 tỷ USD). Dự án này do liên danh các nhà đầu tư gồm Đại Quang Minh – Văn Phú – Thaco – T&T Group - Hòa Phát thực hiện.

Tại Bắc Ninh, dự án Sân bay quốc tế Gia Bình cũng đã được phê duyệt với tổng vốn 196.378 tỷ đồng (7,5 tỷ USD) do Masterise đầu tư. Đi kèm với đó là tuyến đường nối Hà Nội - Sân bay Gia Bình với quy mô khoảng 82.944 tỷ đồng (3,2 tỷ USD), do Sun Group và các công ty liên quan triển khai, chưa bao gồm phần đầu tư công.

Dòng vốn BT đổ bộ vào khu vực phía Nam

Tại TP HCM và các tỉnh lân cận, nhiều dự án hạ tầng quy mô hàng tỷ USD cũng đang được các doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu thực hiện theo cơ chế BT. Sun Group đã thực hiện động thổ Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc với tổng vốn sơ bộ khoảng 145.629 tỷ đồng (khoảng 5,5 tỷ USD).

Trong khi đó, Vingroup đề xuất phương án xây dựng đường vượt biển nối Cần Giờ với Bà Rịa - Vũng Tàu với tổng mức đầu tư hơn 104.000 tỷ đồng (gần 4 tỷ USD). Ngoài ra, một loạt công trình khác như cầu Cát Lái, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, cầu Long Hưng và trục đường Đồng Phú – Bình Dương cũng đang nằm trong danh mục nghiên cứu triển khai.

Yêu cầu minh bạch và quản lý trong cơ chế đổi đất lấy hạ tầng

Theo TS. Võ Trí Thành, Chuyên gia Kinh tế, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), việc áp dụng mô hình BT xuất phát từ nhu cầu thực tế khi nguồn lực nhà nước có hạn nhưng nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông lại quá lớn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh BT không phải là mô hình có thể áp dụng đồng loạt mà cần có sự chọn lọc kỹ lưỡng.

Dẫn chứng từ thực tế giai đoạn trước, TS. Võ Trí Thành cho biết kết quả triển khai không đồng nhất giữa các địa phương. Có nơi thực hiện hiệu quả như tỉnh Bình Dương cũ (nay là TP HCM), nhưng cũng có nơi không đạt kỳ vọng hoặc phát sinh vấn đề dư luận như tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ (nay là TP HCM). Do đó, yếu tố then chốt khi BT trở lại là phải bảo đảm tính minh bạch và sự khớp nối lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư.

Bài toán cân bằng lợi ích

Trong cơ chế "đổi đất lấy công trình", nhà đầu tư thường quan tâm đến hiệu quả tài chính và giá trị quỹ đất đối ứng, trong khi Nhà nước hướng tới lợi ích tổng thể và tác động lan tỏa của hạ tầng. Để mô hình vận hành hiệu quả, cần giải quyết các vấn đề sau:

Đánh giá đầy đủ và chính xác giá trị công trình hạ tầng và quỹ đất thanh toán.
Xây dựng các điều khoản hợp đồng rõ ràng về quyền lợi và trách nhiệm.
Thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ giữa các bên liên quan để tránh thất thoát tài sản công.
Đảm bảo hạ tầng BT góp phần hình thành các trục phát triển và mở rộng không gian đô thị dài hạn.

Thông tin dự án có thể thay đổi theo điều chỉnh quy hoạch. Người mua và nhà đầu tư cần xác minh pháp lý trước khi quyết định.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/hinh-thuc-dau-tu-bt-tro-lai-ky-vong-dot-pha-ha-tang-voi-loat-sieu-cong-trinh-ty-usd-425341.html