Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá, nhất là đối với những tàu cá không đủ điều kiện hoạt động sẽ góp phần cơ cấu lại ngành khai thác hải sản (KTHS) và gia tăng hiệu quả chống KTHS bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Tại Khánh Hòa, chính sách này đã được UBND tỉnh xây dựng để trình HĐND tỉnh xem xét, quyết định.
Yêu cầu cấp thiết
Với áp lực nguồn lợi thủy sản, nhất là khu vực ven biển ngày càng suy giảm do cường độ khai thác quá mức, trung ương và tỉnh đã có nhiều định hướng nhằm cơ cấu lại đội tàu theo hướng giảm áp lực khai thác. Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề cho ngư dân, hỗ trợ giải bản tàu cá là bước đi cần thiết nhằm cơ cấu lại và phát triển ngành KTHS theo hướng bền vững. Điều này còn góp phần giải quyết "bài toán" khó trong chống khai thác IUU khi xử lý triệt để các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.
Tàu cá neo đậu tại cảng Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang).
Theo ông Lê Đình Khiêm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo, sau hơn 8 năm thực thi Luật Thủy sản năm 2017 và triển khai nhiều giải pháp chống khai thác IUU, tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, được Trung ương đánh giá cao. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, hiện nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều tàu cá không đủ điều kiện tham gia KTHS cần được giải bản, chuyển đổi nghề nhằm giảm thiểu nguy cơ cao vi phạm IUU. Việc xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, hỗ trợ giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động KTHS là một trong những nhiệm vụ trọng tâm chống khai thác IUU được Thủ tướng Chính phủ giao cho các địa phương khẩn trương thực hiện.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cuối năm 2025, UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương rà soát, tham mưu, đề xuất chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động KTHS phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh. Dự kiến, trong giai đoạn 2026 - 2030, toàn tỉnh có khoảng 250 tàu cá không có nhu cầu hoạt động KTHS hoặc không đủ điều kiện hoạt động KTHS sẽ được giải bản và khoảng 1.000 lao động thuộc diện có tàu cá giải bản được đào tạo nghề để chuyển đổi nghề nghiệp.
Sớm trình HĐND tỉnh xem xét
Tại cuộc họp trực tuyến với Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU mới đây, ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo IUU tỉnh cho biết: "Để phát triển bền vững ngành thủy sản, sở đã tham mưu UBND tỉnh chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá trên địa bàn tỉnh không có nhu cầu hoạt động KTHS. Dự kiến, chính sách này sẽ được trình HĐND tỉnh xem xét, quyết định tại kỳ họp gần nhất của HĐND tỉnh để triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030".
Theo đó, hỗ trợ bằng tiền một lần cho chủ tàu cá hoàn thành giải bản ở mức 50 triệu đồng/tàu đối với tàu cá có chiều dài từ 6m đến dưới 12m; 100 triệu đồng/tàu đối với tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m và 200 triệu đồng/tàu đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên. Các thành viên trong hộ gia đình có tàu cá giải bản (thành viên đang sinh sống thực tế trong gia đình, trực tiếp tham gia hoạt động KTHS hoặc sống phụ thuộc vào nghề KTHS), có nhu cầu tham gia đào tạo nghề để chuyển đổi nghề nghiệp sẽ được hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề tối đa 5 triệu đồng/người/khóa học và tối đa không quá 4 người/hộ đủ điều kiện. Để được hỗ trợ, các tàu cá, các thành viên trong gia đình có tàu cá giải bản phải đáp ứng đủ điều kiện bắt buộc theo quy định.
Đứng trước yêu cầu cấp thiết trong chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh, qua thẩm tra các nội dung dự kiến UBND tỉnh sẽ trình HĐND tỉnh xem xét, quyết định tại kỳ họp sắp tới, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh đã thống nhất với UBND tỉnh về sự cần thiết trình HĐND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ này. Theo dự kiến, chính sách hỗ trợ sẽ được trình tại kỳ họp gần nhất của HĐND tỉnh để các đại biểu xem xét, quyết định.
HẢI LĂNG