Hiện vật kể chuyện lịch sử
Trong không gian Bảo tàng Chứng tích chiến tranh (số 28, đường Võ Văn Tần, phường Xuân Hòa, TPHCM), phòng trưng bày tại lầu 1 tái hiện một chặng đường lịch sử đặc biệt của dân tộc: Hội nghị Paris, cuộc hòa đàm dài nhất trong lịch sử thế giới, diễn ra từ ngày 13-5-1968 đến 27-1-1973, nhằm chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.
Giữa hệ thống tư liệu, hình ảnh và hiện vật quý giá được trưng bày, chiếc áo dài truyền thống Việt Nam đã hơn nửa thế kỷ vẫn lặng lẽ thu hút ánh nhìn của công chúng. Đó chính là chiếc áo dài mà bà Nguyễn Thị Bình, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, mặc trong ngày ký kết Hiệp định Paris, 27-1-1973.
Khách quốc tế tham quan trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình - Trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh” (Ảnh: THIÊN BÌNH)
Không chỉ là một hiện vật, chiếc áo dài như kể lại câu chuyện về bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trên bàn đàm phán quốc tế. Trong khuôn khổ Hội nghị Paris, bà Nguyễn Thị Bình đã đặt bút ký, đại diện cho tiếng nói chính nghĩa của nhân dân Việt Nam trước dư luận thế giới.
“Tôi từng đọc sách, báo và xem nhiều tư liệu về bà Nguyễn Thị Bình, rất ngưỡng mộ hình ảnh của bà trên bàn đàm phán năm xưa, một người phụ nữ bản lĩnh, trí tuệ và kiên cường. Hôm nay, tận mắt nhìn thấy chiếc áo bà mặc trong ngày ký hiệp định, tôi thực sự xúc động. Một tà áo dài Việt Nam vừa dịu dàng, vừa rắn rỏi kiên cường”, chị Phạm Mai Thu Hà (35 tuổi, nhân viên văn phòng, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
“Hãy sống như bà Nguyễn Thị Bình”
Những ngày này, cũng tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, đang diễn ra trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình - Trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh”. Trưng bày do bà Tôn Nữ Thị Ninh (Chủ tịch Quỹ Hòa bình và phát triển TPHCM) và ông Nguyễn Bá Sơn (Phó Chủ tịch Quỹ Hòa bình và phát triển TPHCM) khởi xướng, phối hợp cùng Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ tổ chức thực hiện.
Chia sẻ tại trưng bày, bà Tôn Nữ Thị Ninh nhấn mạnh: “Hành trình của bà Nguyễn Thị Bình là hành trình hội nhập quốc tế trong thời chiến tranh, vì độc lập dân tộc và thống nhất đất nước, vì hòa bình để phát triển và hạnh phúc - bằng cả khát vọng, tấm lòng và sức lực. Trong nhìn nhận của thế giới những năm 1960 - 1970, hình ảnh và tiếng nói của bà Nguyễn Thị Bình thật sự gây ấn tượng nổi bật, trở thành niềm tự hào và nguồn cảm hứng, động viên cho các thế hệ cán bộ ngoại giao tiếp theo, đặc biệt là nữ, trong việc thể hiện trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách phụ nữ Việt Nam trên bình diện quốc tế”.
Theo nhiều tư liệu, hình ảnh và thông điệp tại trưng bày, ảnh hưởng của bà Nguyễn Thị Bình không chỉ giới hạn trong khuôn khổ Hội nghị Paris mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra ngoài biên giới quốc gia. Khẩu hiệu “Live like her - Nguyen Thi Binh” (Hãy sống như bà Nguyễn Thị Bình), xuất hiện trong các phong trào phản chiến của phụ nữ Mỹ những năm 1960 - 1970, là minh chứng sinh động cho sức lan tỏa của một người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đấu tranh vì hòa bình và công lý.
Tại không gian trưng bày, thông qua video chia sẻ từ xa, bà Nguyễn Thị Bình bày tỏ: “Khi nói về hành trình của mình, tôi luôn nghĩ đó không chỉ là hành trình của một người phụ nữ, mà là của rất nhiều phụ nữ trong giai đoạn đất nước đầy biến động. Tại Hội nghị Paris, những gương mặt nữ của đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam thường xuyên xuất hiện tại bàn đàm phán đã minh họa điều đó”.
Theo bà Nguyễn Thị Bình, điều giúp những người làm ngoại giao có thể kiên định trong những thời khắc lịch sử cam go chính là “niềm tin vững chắc vào những giá trị cốt lõi của dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước”. Bà gửi gắm: “Tôi mong rằng, qua cuộc trưng bày này, các bạn trẻ sẽ cảm nhận được rằng hòa bình không phải điều mặc nhiên mà có; để có và giữ được hòa bình, cả dân tộc, từng người dân phải không ngừng bảo vệ, gìn giữ và phát huy, để đất nước phát triển và mỗi người dân được sống trong hạnh phúc”.
Trong trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình - Trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh”, lần đầu tiên, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh triển khai thử nghiệm công nghệ thực tế ảo (VR) để tái hiện diễn biến Hội nghị ký kết Hiệp định Paris năm 1973.
Hệ thống được xây dựng trên nền tảng số hóa các tư liệu hình ảnh gốc về phòng họp tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Kléber (Pháp) - nơi diễn ra lễ ký kết hiệp định. Thông qua thiết bị VR, không gian đa chiều của phòng họp được tái lập với độ chính xác cao, cho phép người xem tương tác thị giác và cảm nhận trực tiếp quy mô, bối cảnh thực tế của bàn đàm phán lịch sử.
HỒNG DƯƠNG