Hóa giải 'cú sốc' năng lượng bằng trụ đỡ chính sách và ý thức của người dân

3 giờ trướcBài gốc

(Ảnh: TTXVN)

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tạo ra một "nút thắt năng lượng" lớn chưa từng có, đẩy thị trường xăng dầu thế giới vào vòng xoáy biến động. Tại Việt Nam, trước áp lực kép từ nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang, một cuộc chiến bình ổn đã được kích hoạt đồng bộ từ những quyết sách tài khóa mạnh mẽ của Chính phủ đến sự thích ứng linh hoạt trong từng nếp sinh hoạt của người dân.

Người dân linh hoạt thích ứng, thắt chặt chi tiêu

Giá xăng dầu neo ở mức cao đã tác động trực tiếp đến túi tiền của từng hộ gia đình. Thay vì thụ động chờ đợi, nhiều người dân tại các đô thị lớn đã chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, chuyển đổi phương thức di chuyển để tiết kiệm chi phí và san sẻ áp lực năng lượng chung.

Chị Thu Hằng (phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) hàng ngày đi làm cách nhà 6km. Từ ngày giá xăng tăng, chị quyết định cất xe máy, chuyển sang đi xe buýt. “Vì từ nhà đến chỗ làm chỉ đi một tuyến xe buýt nên tôi chuyển sang phương tiện công cộng. Quyết định này một phần vì chi phí, một phần để hưởng ứng việc tiết kiệm năng lượng trong giai đoạn khó khăn,” chị Hằng chia sẻ.

Tương tự, vợ chồng chị Phạm Thanh (xã Đông Anh, Hà Nội) trước đây thường đi chung ôtô vượt quãng đường hơn 20km vào trung tâm Thủ đô làm việc. Nhưng khi giá nhiên liệu liên tục tăng, họ phải điều chỉnh lại nhịp sống. Chị Thanh kể: “Từ khi giá xăng tăng cao, những hôm không thật sự cần thiết, chồng tôi chọn làm việc ở nhà. Còn tôi chuyển sang đi xe buýt hằng ngày, dù mỗi ngày phải đi hai tuyến nhưng chi phí đi lại giảm đi rất nhiều.”

Không chỉ giới văn phòng, những lao động phụ thuộc trực tiếp vào xăng dầu như tài xế công nghệ càng thấm thía sức nóng của thị trường. Nguyễn Quang Minh, sinh viên Trường Đại học Mỏ-Địa chất, đang chạy GrabBike để trang trải học phí.

“Trước kia, mỗi buổi chiều chạy xe mình tốn khoảng 100.000 đồng tiền xăng. Nhưng hiện tại, mỗi buổi phải đổ tới 140.000-150.000 đồng,” Minh nhẩm tính. Chi phí đội lên khiến thu nhập giảm khoảng 20%. Để thích ứng, Minh buộc phải thay đổi chiến thuật: "Mình chỉ nhận cuốc vào giờ cao điểm khi giá App tăng cao và tính toán lộ trình tối ưu nhất để không lãng phí một giọt xăng nào cho các quãng đường trống."

Nguyễn Quang Minh nhẩm tính để tối ưu hóa việc chạy GrabBike, tiết kiệm xăng. (Ảnh: Hồng Nhung/Vietnam+)

Giữ vững nguồn cung, bình ổn thị trường

Sự chủ động của người dân là yếu tố quan trọng, nhưng để giữ vững sự bình ổn của toàn nền kinh tế, vai trò điều hành vĩ mô của Chính phủ mang tính quyết định. Nhận diện rõ rủi ro, hàng loạt giải pháp đã được triển khai đồng bộ nhằm đảm bảo cung ứng xăng dầu và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm.

Về điều hành giá, Liên Bộ Công Thương-Tài chính đã bám sát diễn biến thế giới, sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá để “cắt ngọn” đà tăng. Đặc biệt, các giải pháp tài khóa mạnh mẽ đã được áp dụng: Thuế nhập khẩu ưu đãi và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đều được điều chỉnh giảm về mức 0%, qua đó hỗ trợ trực tiếp người dân và doanh nghiệp.

Ở khâu nguồn cung, Bộ Công Thương yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối chủ động kế hoạch nhập khẩu, bảo đảm tổng nguồn tối thiểu. Việc duy trì vận hành an toàn, tối ưu công suất tại hai Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn kết hợp với nguồn nhập khẩu linh hoạt đã giúp Việt Nam giảm thiểu sự phụ thuộc vào bên ngoài.

Trong cuộc chiến này, các doanh nghiệp Nhà nước đã cho thấy vai trò quan trọng. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, đẩy mạnh khai thác dầu thô và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Ở khâu phân phối, Petrolimex, PVOIL và Tổng công ty Xăng dầu Quân đội nỗ lực duy trì nguồn cung ổn định qua mạng lưới hàng nghìn cửa hàng trên toàn quốc.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, việc Chính phủ sớm ban hành cơ chế điều hành và kích hoạt kịch bản ứng phó là điều kiện tiên quyết. Bộ Công Thương đã xây dựng hai phương án điều hành tương ứng với các cấp độ kéo dài của xung đột, tạo dư địa điều chỉnh chính sách linh hoạt. Đồng thời, các đoàn kiểm tra được triển khai liên tục trên cả nước nhằm giám sát hệ thống phân phối, bảo đảm lưu thông thông suốt.

Nhờ đó, tính đến ngày 24/3/2026, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm. Sản lượng tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng 10,5%, đủ nguyên liệu sản xuất đến hết tháng 4/2026 và đầu tháng 5/2026; Nhà máy Nghi Sơn vẫn duy trì sản xuất ổn định. Mức tăng giá xăng dầu trong nước được kiểm soát thấp hơn đáng kể so với khu vực và thế giới.

Đặc biệt, ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu trong tình hình mới. Kết luận yêu cầu “khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo” ngay từ đầu, bám sát diễn biến thế giới, chủ động dự báo và xây dựng kịch bản. Điều này thể hiện sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy bị động sang chủ động kiến tạo.

Sản lượng tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng 10,5%, đủ nguyên liệu sản xuất đến hết tháng 4 và đầu tháng 5. (Ảnh: Phạm Cường/TTXVN)

Nâng tầm năng lực dự trữ quốc gia

Đánh giá về bức tranh năng lượng, Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhận định, biến động tại Trung Đông luôn có khả năng tạo cú sốc dây chuyền. Để bảo đảm an ninh năng lượng, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ ba giải pháp: Củng cố nguồn cung trong nước, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu và đặc biệt là nâng cao năng lực dự trữ năng lượng.

Đồng tình với quan điểm này, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo đánh giá cao công tác điều hành của Chính phủ. Tuy nhiên, ông lưu ý xăng dầu tại Việt Nam đã hội nhập sâu rộng, giá trong nước bắt buộc phải tuân theo mặt bằng giá quốc tế. Do đó, việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá là công cụ hữu hiệu để hỗ trợ người tiêu dùng trong khả năng cho phép.

Về dài hạn, bài toán cốt lõi là dự trữ quốc gia. Mục tiêu đặt ra là Việt Nam phải hướng tới mức dự trữ năng lượng tương ứng khoảng 90 ngày nhập ròng. Đây là thách thức khổng lồ với nguồn ngân sách còn hạn chế của một quốc gia đang phát triển.

Để giải quyết bài toán này, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị cần có giải pháp song hành, không chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước. Cụ thể, cần nghiên cứu xây dựng nguồn dự trữ ngay trong khâu lưu thông. Thay vì chỉ duy trì Quỹ bình ổn giá dưới dạng tiền mặt, cơ quan quản lý có thể xem xét chuyển đổi một phần quỹ này sang hình thức dự trữ hàng hóa vật chất. Nguồn dự trữ chiến lược này nên được tập trung đầu mối, không giao phân tán cho doanh nghiệp, mà do Bộ Công Thương trực tiếp quản lý. Cách làm này sẽ nâng cao năng lực chủ động can thiệp, điều tiết thị trường bằng nguồn cung thực tế khi xảy ra các tình huống khẩn cấp.

Trước những "cơn gió ngược" từ thị trường năng lượng toàn cầu, sự đồng lòng tiết kiệm của người dân, sự quyết liệt trong điều hành của Chính phủ và tầm nhìn chiến lược của các chuyên gia đang tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nền kinh tế Việt Nam từng bước vượt qua “nút thắt” năng lượng./.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/hoa-giai-cu-soc-nang-luong-bang-tru-do-chinh-sach-va-y-thuc-cua-nguoi-dan-post1101361.vnp