Một chiều tháng 11 âm lịch, Hà (30 tuổi, Hà Nội) đi làm về, bó hoa đào rừng cô đặt mua sau khi xem livestream trên TikTok Shop đã nằm ngay ngắn trên bàn.
Thông tin theo dõi kiện hàng cho thấy, 16h chiều ngày 10/1, đơn vị vận chuyển tiến hành lấy hàng ở xã Mộc Châu, Sơn La. Đến khoảng hơn 16h chiều ngày 12/1, tức tròn 2 ngày sau, kiện hàng đã được giao đến tay người nhận ở xã Gia Lâm, TP Hà Nội.
Thói quen của người bán và mua cùng thay đổi
Chưa bao giờ Hà nghĩ sẽ mua hoa đào trên sàn thương mại điện tử, nhưng với giá 70 nghìn đồng/bó, miễn phí vận chuyển, shop bán của một KOL quen mặt, cô cho rằng “đáng để thử”.
Hoa Tết lên chợ mạng đang dần trở thành một phần của bức tranh tiêu dùng mới.
Khi nhận được hàng, Hà không phải thất vọng. Bó đào rừng to, nhiều nụ đảm bảo chơi được lâu. Đặc biệt, hàng được đóng gói cẩn thận: bọc bông giữ nước để cành không bị héo, bó xốp giúp vận chuyển xa mà không bị dập gãy. Chủ shop cũng gửi tặng khách một vài viên B1 để dưỡng hoa được tươi lâu.
Với một người tiêu dùng bận rộn, ít thời gian đi chợ hay dạo phố và không có thói quen "mặc cả", việc dễ dàng và nhanh chóng mua được sản phẩm chất lượng trên sàn thương mại điện tử khiến Hà rất hài lòng.
Hoa Tết - vốn là sản phẩm đặc thù, là “giới hạn” của Hà cũng như nhiều người tiêu dùng khác với thương mại điện tử. Quan niệm phải "xem tận mắt, mua tận tay" từ xưa đến nay đã thay đổi.
Việc mua hoa Tết sớm không chỉ giúp không gian sống thêm rực rỡ, kéo dài cảm giác đón xuân, mà còn là một thử nghiệm để chuẩn bị tươm tất, chu đáo hơn khi Tết chính thức bắt đầu.
"Gia đình tôi thường dùng các loài hoa đào, mận hoặc tuyết mai trưng Tết nhưng những năm trước do gần đến sát ngày mới mua nên thường vội, nhiều khi không lựa chọn được hoa ưng ý hoặc nở đúng thời điểm", chị Hà cho biết.
Hoa Tết lên chợ mạng không còn là câu chuyện thử nghiệm, mà đang dần trở thành một phần của bức tranh tiêu dùng mới trong mùa Tết năm nay. Thương mại điện tử, đặc biệt là hình thức livestream mang đến cơ hội mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào thương lái và giúp nông dân tiếp cận trực tiếp người mua.
Như tại làng hoa Chợ Lách (tỉnh Vĩnh Long), một trong những vùng trồng hoa, cây cảnh lớn nhất khu vực miền Tây. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, vụ hoa Tết năm nay địa phương có khoảng 10 - 12 triệu sản phẩm hoa, cây cảnh. Tuy nhiên hiện khoảng 30% diện tích cúc mâm xôi bị nở sớm do thời tiết bất lợi, khiến việc tiêu thụ gặp nhiều khó khăn.
Trong bối cảnh đó, Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long phối hợp với UBND xã Chợ Lách và các đơn vị vận chuyển, sàn thương mại điện tử đã mời các nhà sáng tạo nội dung cùng nông dân tổ chức hoạt động livestream bán hoa trực tiếp tại vườn, giúp bà con tiêu thụ một phần sản phẩm, giảm bớt thiệt hại.
Chương trình đã được người tiêu dùng ủng hộ. Riêng trong buổi sáng ngày 17/1, 6 quầy livestream đã chốt đơn hơn 1.000 cặp cúc mâm xôi.
Trực tiếp tham gia hỗ trợ nông dân “chốt đơn” trên livestream, bà Lê Thị Hoàng Oanh, Bí thư Đảng ủy xã Chợ Lách cho biết, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng ở việc bán hàng trước mắt mà còn hướng đến quảng bá nông sản chủ lực, giúp nông dân từng bước tiếp cận, làm chủ kỹ năng bán hàng qua nền tảng số, giảm phụ thuộc vào thương lái.
“Nếu làm tốt, đây sẽ là hướng đi giúp chấm dứt tình trạng được mùa, mất giá, để người trồng hoa có lợi nhuận ổn định hơn”, bà Oanh nói.
Đúng như lời đại diện địa phương, sau những phiên livestream có sự hỗ trợ ban đầu, không ít nông dân đã chủ động tiếp tục bán hoa qua kênh tiêu thụ này. Người tiêu dùng nhiều địa phương khắp cả nước đã mua cúc mâm xôi về trưng tết sớm để "giải cứu" giúp nông dân miền Tây.
Những livestream bán hoa Tết trực tiếp tại vườn nhận được sự ủng hộ của người tiêu dùng.
Bài toán bền vững
Theo Báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam 2025 của Cục quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, quy mô thị trường bán lẻ trực tuyến ước đạt khoảng 32 tỷ USD, chiếm 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước năm qua, trong đó riêng bán lẻ hàng hóa trực tuyến đạt 22,5 tỷ USD.
Còn theo số liệu của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, doanh thu thương mại điện tử của Việt Nam hiện đạt mức tăng trưởng khoảng 20%/năm, cao hơn nhiều so với mức tăng của tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ là khoảng 9 - 10%/năm.
Động lực chính thúc đẩy tăng trưởng thương mại điện tử Việt Nam thời gian qua gồm: Tỷ lệ người dân sử dụng internet trên 80%, trong đó phần lớn thường xuyên mua sắm trực tuyến; ví điện tử, ngân hàng số và các nền tảng thanh toán trực tuyến phổ biến rộng rãi, tạo thuận tiện và an toàn giao dịch; hệ sinh thái logistics và giao hàng nhanh bùng nổ.
Đáng chú ý, mua sắm qua mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng bùng nổ, đặc biệt trên TikTok Shop, trở thành kênh tiêu thụ nhanh đối với nhiều ngành hàng như thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm - tiêu dùng nhanh.
Tất nhiên, thương mại điện tử không phải luôn là “màu hồng” với cả người mua và người bán. Với các nhà bán hàng nhỏ, cách thức này giúp họ tiếp cận trực tiếp khách hàng với chi phí thấp nhưng cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kiểm soát chất lượng và tính minh bạch sản phẩm.
Chủ shop bán hoa cho chị Hà phải tuyên bố tạm dừng nhận đơn do lo ngại không đảm bảo chất lượng đến tay khách hàng. Trong phiên livestream tối 22/1, khi chủ shop vừa đề cập vấn đề này, ngay lập tức có khách hàng vào phản ánh hoa tới tay đã nở gần hết. Chủ shop lý giải do thời gian cận tết, quá tải đơn hàng nên không tránh khỏi trường hợp đơn vị vận chuyển đưa giao đơn muộn hơn dự kiến. Với những khiếu nại này, chủ shop đề nghị khách nhắn tin trực tiếp với shop để giải quyết theo phương án hoàn tiền hoặc gửi sản phẩm khác thay thế.
“2 bó hoa đào bằng 1 kg hồng sấy dẻo, mình gửi bù lại cho bạn là dễ nhất”, chủ shop đề nghị.
Một chính sách hậu mãi tốt lúc này mang tính chất quyết định, thậm chí có thể đảo ngược từ nhược điểm thành ưu điểm của hình thức bán hàng này. Theo Cục quản lý và phát triển thị trường trong nước, khi mua hàng hóa qua kênh thương mại điện tử, người tiêu dùng thực hiện hành vi mua bán gián tiếp, không trực tiếp trải nghiệm hàng thực tế tại thời điểm quyết định mua nên sẽ đặt ra thêm các yêu cầu đối với người bán hàng, một trong số đó là yêu cầu ngày càng cao về tốc độ và độ chính xác trong giao hàng, cũng như chính sách đổi trả minh bạch, chính sách hậu mãi.
Diện tích trồng hoa và cây cảnh tại Việt Nam đạt gần 45.000 ha vào năm 2024, tăng 8 lần so với năm 2020. Giá trị sản lượng cũng tăng trưởng ấn tượng, đạt hơn 45.000 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy ngành đang có những bước phát triển mạnh mẽ, trở thành một lĩnh vực kinh tế có tiềm năng lớn, đóng góp đáng kể vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện đời sống người dân.
Còn theo báo cáo của Mordor Intelligence, giá trị thị trường hoa tươi trong nước năm 2025 ước tính đạt hơn 603,2 triệu USD, dự kiến lên 633,66 triệu USD năm 2026 và 810,32 triệu USD vào năm 2031. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 5,05% trong giai đoạn 2026 -2031, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ của người tiêu dùng.
Có thể thấy, hoa Tết lên chợ mạng đang dần trở thành một phần của bức tranh tiêu dùng mới. Tuy nhiên, với một mặt hàng mang tính thời vụ, dễ hư hỏng và chịu tác động lớn từ thời tiết như hoa Tết, bài toán chất lượng, giao nhận và hậu mãi vẫn là yếu tố quyết định sự bền vững.
Khi người tiêu dùng ngày càng quen với việc mua hoa qua màn hình, sự minh bạch, chuyên nghiệp và trách nhiệm của người bán sẽ là “cành gốc” để hoa Tết online có thể nở đều, không chỉ trong một mùa.
Đỗ Kiều