Tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đề nghị triển khai các dự án đường sắt đảm bảo lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người dân, lợi ích của doanh nghiệp; đồng thời đề nghị hoàn thành dự thảo Nghị định về phát triển công nghiệp đường sắt trước ngày 15/1/2026.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, từ sau phiên họp lần thứ tư của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, Bộ Xây dựng đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách như: xây dựng và trình ban hành kịp thời các văn bản pháp luật quan trọng như Luật Đường sắt (sửa đổi), Luật Xây dựng (sửa đổi), các Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ và Quốc hội, tạo hành lang pháp lý căn bản để triển khai các dự án. Đã phê duyệt chủ trương đầu tư 02 dự án: đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đã khởi công Dự án thành phần 1 tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đúng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám; khởi công một số khu tái định cư; bố trí vốn giải phóng mặt bằng cho nhiều địa phương của 02 Dự án đường sắt. Bên cạnh đó, chuẩn bị về điều kiện kỹ thuật và nhân lực như: Ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho đường sắt tốc độ cao; phê duyệt và bắt đầu triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực với quy mô lớn, có tầm nhìn dài hạn. Đồng thời thiết lập và vận hành cơ chế hợp tác với phía Trung Quốc thông qua Ủy ban liên hợp.
Tại phiên họp, các ý kiến cho rằng, nhiều hạng mục công việc phải triển khai đồng thời, tiến độ rất gấp. Cụ thể như để khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào tháng 12/2026 thì việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến Bắc - Nam tốc độ cao trong 12 tháng là rất thách thức, đòi hỏi sự chuẩn bị hết sức khẩn trương, khoa học. Bên cạnh đó, công tác phối hợp liên ngành, liên địa phương ở một số khâu còn chồng chéo, hiệu quả chưa cao.
Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương Bộ Xây dựng và các địa phương vào cuộc quyết liệt triển khai các dự án đường sắt và đề nghị các bộ, ngành bám sát các Luật, Nghị quyết và phối hợp với địa phương giải quyết các vấn đề về cho các dự án.
Thủ tướng đề nghị thời gian tới tiếp tục quán triệt tinh thần "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Xây dựng mẫu báo cáo công việc, theo dõi sát sao và đánh giá định kỳ. Đề nghị nghiêm túc thực hiện "3 tập trung": Tập trung lãnh đạo, tập trung lực lượng, tập trung nguồn lực và người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm. Việc triển khai với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: "Việc triển khai các dự án trên tinh thần "3 có" và "2 không", trong đó "3 có": Có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp. Trên tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". "2 không" là: Không tham nhũng, tiêu cực, không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của nhân dân. Việc triển khai chậm, phóng tuyến chậm, đang làm lại vướng phải dừng lại là lãng phí".
Về các Nghị định về phát triển công nghiệp đường sắt, Thủ tướng đề nghị Bộ Công thương phải sớm hoàn thành dự thảo Nghị định, trình Chính phủ trước ngày 15/1/2026; báo cáo ngay Thủ tướng Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đồng thời giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng Dự án phát triển công nghiệp đường sắt.
Về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng nhấn mạnh việc quan trọng là lựa chọn công nghệ và phải hoàn thành trước 15/01/2026 theo hướng công nghệ phù hợp với thực tiễn, yêu cầu, trong đó lưu ý lựa chọn công nghệ chạy trên ray, từ đó từng bước làm chủ trong vận hành, bảo trì, thiết kế, sản xuất... Về hình thức đầu tư, đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu đề xuất vào phiên họp tiếp theo của Ban Chỉ đạo. Khẩn trương hoàn thành tiến độ, thực hiện năm 2026 như kế hoạch.
Về Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 3/2026 đối với tiến độ dự án thành phần 2. Đề nghị Bộ Tài chính đàm phán về vay vốn và chịu trách nhiệm cân đối bảo đảm đủ vốn triển khai Dự án. Khẩn trương triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật điện. Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045; có lộ trình, kế hoạch cụ thể để đào tạo kịp thời nguồn nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý.
Về tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, Thủ tướng đề nghị tỉnh Quảng Ninh chủ động vào cuộc quyết liệt, thực hiện theo quy định của pháp luật. Giao Bộ Xây dựng xây dựng Bộ quy chuẩn Việt Nam; đẩy nhanh ký kết hỗ trợ kỹ thuật với phía Trung Quốc, đồng thời nghiên cứu khảo sát và tiến hành chỉ định thầu.
Về các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng đề nghị quy hoạch lại hệ thống tàu điện ngầm ở 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM. Ưu tiên thực hiện tuyến đường sắt Văn Cao - Hòa Lạc tại Hà Nội và khẩn trương hoàn thiện thủ tục, khởi công tuyến Bến Thành - Tham Lương tại TP.HCM.
Thủ tướng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng trong tất cả các công đoạn: xây dựng thể chế, lập dự án, bố trí vốn, giải phóng mặt bằng, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ. Giao các Phó Thủ tướng tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc.
Lại Hoa/VOV