Hoàn thiện quy định hợp nhất văn bản pháp luật

một giờ trướcBài gốc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tại phiên họp thứ 2 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Mở rộng phạm vi, nâng trách nhiệm hợp nhất văn bản

Trình bày Tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 2 điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; Điều 2 quy định điều khoản thi hành.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, dự thảo sửa đổi nội dung của 8/20 điều, bổ sung 1 điều mới là Điều 17a và bãi bỏ phụ lục kèm theo. Một trong những nội dung đáng chú ý là sửa đổi Điều 1 để bổ sung quy định về việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở địa phương; sửa đổi Điều 4 để quy định văn bản hợp nhất được viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật.

Dự thảo cũng sửa đổi Điều 5, Điều 6, Điều 7 nhằm quy định rõ thẩm quyền hợp nhất đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; đồng thời, bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung phải có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua hoặc ban hành.

Dự thảo quy định thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung được công bố hoặc ban hành. Đối với văn bản của chính quyền địa phương, việc hợp nhất phải hoàn thành trước ngày văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực 3 ngày. Trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực ngay từ ngày thông qua hoặc ban hành thì văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất cùng ngày có hiệu lực.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung Điều 10 nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hợp nhất văn bản, đồng thời thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản. Điều 18 được sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định về kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung Điều 17a quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp đặc thù, như: Văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi văn bản không phải là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều; văn bản có nội dung được đính chính; văn bản có nội dung bị bãi bỏ một phần hoặc hết hiệu lực một phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo dự kiến, Pháp lệnh sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026.

Bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong thực hiện

Báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật với các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như Chính phủ đã nêu.

Theo đánh giá của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đồng thời thể chế hóa chủ trương đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, đối với quy định về viện dẫn, sử dụng văn bản hợp nhất tại Điều 4, cơ quan thẩm tra cho rằng dự thảo mới chỉ nhấn mạnh việc văn bản hợp nhất được sử dụng chính thức trong “áp dụng và thi hành pháp luật”, trong khi chưa thể hiện đầy đủ yêu cầu về việc văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong cả “viện dẫn” và “áp dụng pháp luật”. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục chỉnh lý để bảo đảm đầy đủ tinh thần của Kết luận số 09-KL/TW.

Liên quan đến quy định trình dự thảo văn bản hợp nhất đồng thời với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với phương án của dự thảo. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý rằng trong trường hợp một văn bản sửa đổi nhiều văn bản khác nhau sẽ phát sinh nhiều văn bản hợp nhất phải trình kèm theo, trong khi thời gian tiếp thu, chỉnh lý dự thảo trước khi trình Quốc hội thông qua có thể rất ngắn, gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh. Ảnh: quochoi.vn

Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý Chính phủ và các cơ quan liên quan cần có giải pháp tổ chức thực hiện hiệu quả quy định này.

Đối với thời hạn hợp nhất, một số ý kiến đề nghị cần quy định rõ “thời điểm công bố” là thời điểm ký ban hành văn bản công bố để thuận lợi cho việc xác định thời hạn hoàn thành việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất. Một số ý kiến khác đề nghị bổ sung nguyên tắc việc hợp nhất và ký xác thực phải hoàn thành trước hoặc chậm nhất là ngày văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực thi hành.

Về quy định hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác tại Điều 17a, cơ quan thẩm tra tán thành việc bổ sung quy định nhằm bao quát các tình huống phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm văn bản hợp nhất phản ánh đầy đủ, toàn diện những thay đổi về nội dung và hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật.

Tuy nhiên, nếu chỉ quy định việc hợp nhất được thực hiện theo quy định tại Pháp lệnh này như dự thảo thì có thể phát sinh vướng mắc trong thực tế, bởi đây là các trường hợp phức tạp hơn, có sự khác biệt về kỹ thuật hợp nhất so với trường hợp thông thường. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc giao Chính phủ quy định chi tiết để thuận lợi cho triển khai thực hiện.

Tăng ứng dụng công nghệ, làm rõ trách nhiệm thực hiện

Giải trình một số vấn đề được nêu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, cơ quan chủ trì sẽ nghiêm túc tiếp thu, nghiên cứu kỹ các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh.

Khi xây dựng dự án Pháp lệnh, cơ quan chủ trì đã xác định rõ các vướng mắc phát sinh từ quá trình thực hiện Pháp lệnh năm 2012. Việc sửa đổi lần này nhằm cụ thể hóa các kết luận của Trung ương về công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật; đồng thời mở rộng phạm vi hợp nhất không chỉ đối với văn bản do cơ quan Trung ương ban hành mà còn bao gồm văn bản của chính quyền địa phương.

Về quy định trình dự thảo văn bản hợp nhất đồng thời với dự án luật, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung, Bộ trưởng cho rằng đây là nguyên tắc đã được quy định trong pháp lệnh hiện hành và tiếp tục được kế thừa trong lần sửa đổi này.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, kể cả trong trường hợp một dự án sửa đổi nhiều văn bản thì việc xây dựng và trình đồng thời các dự thảo hợp nhất vẫn là trách nhiệm của các bộ, ngành và cơ quan chủ trì soạn thảo. Chính phủ sẽ chỉ đạo để bảo đảm các cơ quan thực hiện nghiêm túc quy định này.

Đáng chú ý, trong thời gian tới, khi sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ sẽ nghiên cứu đưa dự thảo văn bản hợp nhất trở thành tài liệu chính thức trong hồ sơ dự án luật, nghị quyết trình Quốc hội nhằm bảo đảm tính chặt chẽ.

Liên quan đến thời hạn hợp nhất, Bộ trưởng cho biết hiện nay pháp luật quy định khác nhau tùy từng loại văn bản. Đối với luật, pháp lệnh, nghị quyết, thời hạn hợp nhất là 15 ngày kể từ ngày được công bố. Trong đó, luật do Chủ tịch nước công bố; nghị quyết do Chủ tịch Quốc hội ký ban hành và Tổng Thư ký Quốc hội công bố.

Đối với văn bản của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thì thời hạn tính từ ngày ký ban hành. Các văn bản của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng, Tổng Kiểm toán nhà nước cũng áp dụng thời hạn 15 ngày kể từ ngày ký ban hành.

Riêng đối với văn bản của chính quyền địa phương, nguyên tắc được áp dụng là chậm nhất 3 ngày trước khi văn bản có hiệu lực thì phải hoàn thành việc hợp nhất và ký xác thực.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, qua ý kiến tại phiên họp, cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục rà soát để bảo đảm các mốc thời gian quy định có tính khả thi. Trên thực tế, có những trường hợp số lượng văn bản lớn, nội dung phức tạp nên việc hoàn thành hợp nhất trong thời hạn 15 ngày gặp nhiều khó khăn.

Tiếp thu ý kiến của Chủ tịch Quốc hội, cơ quan chủ trì cũng sẽ nghiên cứu bổ sung, làm rõ hơn nguyên tắc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong các bước kỹ thuật hợp nhất văn bản. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan có trách nhiệm hợp nhất để bảo đảm việc trình đồng thời, tuân thủ thời hạn và xử lý trách nhiệm khi xảy ra sai sót.

Đối với Điều 17a, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, đây là quy định nhằm xử lý các trường hợp đặc thù như đính chính văn bản quy phạm pháp luật khi phát sinh sai sót. Do đây là các trường hợp riêng biệt nên dự thảo không xây dựng thành một quy trình đầy đủ mà chủ yếu quy định nguyên tắc để thực hiện thống nhất, khắc phục những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hiện nay.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh trước khi trình xem xét, thông qua.

Hồng Thái

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/hoan-thien-quy-dinh-hop-nhat-van-ban-phap-luat-749351.html