Loại trừ trường hợp nợ rất nhỏ vẫn bị tạm hoãn xuất cảnh
Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế nợ dây dưa kéo dài vốn là "vũ khí" hiệu quả để siết chặt kỷ cương quản lý tài chính. Tuy nhiên, những câu chuyện dở khóc dở cười khi người dân bị chặn ngay tại cửa khẩu vì những khoản nợ thuế vô tình không biết đã đặt ra yêu cầu cấp bách về một quy trình minh bạch hơn.
Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đang mang đến một lời giải đầy thuyết phục: Cơ chế cảnh báo trước 30 ngày.
Trong những năm qua, không ít cá nhân và đại diện doanh nghiệp chỉ biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh khi đã ra đến sân bay, làm thủ tục hải quan cho các chuyến công tác hoặc kỳ nghỉ cùng gia đình. Việc bị động này không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế (hủy vé máy bay, phạt hợp đồng, lỡ cơ hội kinh doanh) mà còn tạo ra những bức xúc không đáng có trong quan hệ giữa người nộp thuế (NNT) và cơ quan quản lý.
Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế nợ dây dưa kéo dài vốn là "vũ khí" hiệu quả để siết chặt kỷ cương quản lý tài chính.
Nhận diện rõ bất cập này, tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế mới nhất đang được gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã đề xuất một bước cải cách mang tính bước ngoặt. Cụ thể, cơ quan quản lý thuế phải gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trước thời điểm ban hành quyết định chính thức 30 ngày.
Quy trình 3 bước chặt chẽ được thiết lập:
Bước 1: Rà soát, đối chiếu số liệu và xác định đối tượng thuộc diện áp dụng biện pháp cưỡng chế.
Bước 2: Ban hành thông báo cảnh báo trước 30 ngày gửi cho NNT.
Bước 3: Chỉ ban hành Thông báo tạm hoãn xuất cảnh gửi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nếu hết thời hạn 30 ngày mà NNT vẫn không hoàn thành nghĩa vụ.
Khoảng thời gian 30 ngày được các chuyên gia kinh tế đánh giá là "vùng đệm" vô cùng hợp lý. Đây là thời gian đủ để NNT thực hiện quyền được biết và quyền khắc phục của mình: từ việc kiểm tra, đối chiếu số nợ, liên hệ cơ quan thuế để xử lý nếu có sai sót dữ liệu, cho đến việc chủ động thu xếp nguồn tài chính nộp thuế hoặc điều chỉnh lại kế hoạch di chuyển quốc tế.
Quy định này thể hiện rõ nguyên tắc: Ưu tiên tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền tự do đi lại.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của dự thảo lần này là việc cụ thể hóa, phân loại rõ ràng các nhóm đối tượng đi kèm với ngưỡng nợ cụ thể, thay vì áp dụng một cách cào bằng. Điều này bảo đảm sự hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền lợi hợp pháp của từng phân khúc NNT.
Đáng chú ý, đề xuất áp dụng ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng đối với trường hợp NNT không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từng nhận về nhiều ý kiến trái chiều khi cho rằng con số này quá thấp.
Tuy nhiên, đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) khẳng định, việc bổ sung quy định này là hoàn toàn cần thiết nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập doanh nghiệp ma, bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh để chiếm đoạt tiền thuế của nhà nước.
Đây là định hướng hoàn thiện chính sách theo hướng vừa bảo đảm kỷ cương quản lý thuế, vừa hạn chế tối đa các tác động không cần thiết đối với những NNT nghiêm túc.
Một cái cớ phổ biến trước đây của NNT khi bị chặn xuất cảnh là: "Tôi không hề nhận được thư thông báo nợ của cơ quan thuế". Theo đó, dự thảo Nghị định sẽ quy định hình thức thông báo nợ phải được thực hiện đồng thời qua nhiều kênh công nghệ số: Gửi qua tài khoản giao dịch thuế điện tử (VNeID, eTax) của NNT hoặc cá nhân liên quan; Công khai danh sách trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý thuế.
Để tránh rơi vào những tình huống rủi ro, phát sinh vướng mắc sát giờ xuất cảnh, Cục Thuế đưa ra các khuyến nghị NNT cần cài đặt và sử dụng ngay ứng dụng eTax Mobile trên điện thoại thông minh, đồng thời liên kết tài khoản định danh điện tử cá nhân để nhận các thông báo thuế bằng phương thức điện tử một cách nhanh nhất.
Trước mỗi chuyến đi nước ngoài, hãy tạo thói quen truy cập Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc ứng dụng thuế để kiểm tra trạng thái nghĩa vụ thuế của bản thân và doanh nghiệp mình đại diện.
Khi có bất kỳ sự thay đổi nào về địa chỉ kinh doanh, số điện thoại hoặc người đại diện pháp luật, doanh nghiệp phải thực hiện cập nhật ngay với cơ quan thuế. Đừng để rơi vào nhóm "không hoạt động tại địa chỉ đăng ký" để rồi bị khóa xuất cảnh với ngưỡng nợ chỉ từ 1 triệu đồng.
Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không mang tính chất trừng phạt mà là giải pháp thúc đẩy tính tự giác chấp hành pháp luật. Với việc bổ sung quy trình cảnh báo trước 30 ngày và minh bạch hóa qua nền tảng số, dự thảo Nghị định mới không chỉ giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả, chống thất thu ngân sách, mà còn tạo không gian ứng xử văn minh, tôn trọng tối đa quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.
Tuyết Nhung