Ảnh do tác giả cung cấp.
Hoàng Văn Thụ bị thực dân Pháp bắt năm 1943. Chúng đánh ông trong xà lim; chúng đánh ông trên gác; chúng đánh ông trong hầm đá. Chúng đánh ngày, đánh đêm. Một hòm điện không đủ, chúng dùng hai hòm điện để tra tấn ông...
Chán đòn điện, đòn bộ, chúng dùng đòn nước. Nhưng người chiến sĩ trơ trơ như sắt đá. Thân thể tơi tả, nhưng tuyệt nhiên miệng ông không khai một bí mật nào của Cách mạng.
Ngày ra pháp trường, khi xà lim mở cửa, Hoàng Văn Thụ bị 2 hàng lính kèm sát.
"Tôi nghe tiếng người giám thị hỏi anh Thụ:
- Có cần bịt mắt không?
Và cái giọng vẫn bình tĩnh của anh:
- Không cần.
Không nén nổi, tôi hô đến vỡ ngực:
- Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm!
- Tinh thần Hoàng Văn Thụ bất tử!
Tiếng hô của tôi được những người tù Ðại Việt hưởng ứng.
Anh Hoàng Văn Thụ liền hô trả lời:
- Việt Nam độc lập muôn năm!
- Ðảng Cộng sản Ðông Dương muôn năm!"
(Trích hồi ký của Trần Đăng Ninh).
Quan tòa, cố đạo đã chờ sẵn. Được mời hút thuốc lá, đồng chí Thụ bình thản cầm hút.
Một mật thám hỏi: “Giờ phút này ông có ân hận điều gì không?”
Đồng chí Hoàng Văn Thụ đáp một cách đanh thép: “Không có gì phải ân hận cả. Trong cuộc đấu tranh sinh tử giữa chúng tôi – những người mất nước và các ông – những kẻ cướp nước thì sự hy sinh của những người như tôi là dĩ nhiên. Chỉ biết rằng, cuối cùng chúng tôi sẽ thắng!”
Cố đạo lại hỏi: “Anh có muốn rửa tội không?”
Đồng Chí Hoàng Văn Thụ: “Cảm ơn ông, tôi không có tội gì. Nếu yêu nước, cứu nước mà có tội thì những người Pháp hiện giờ đang đấu tranh chống phát xít Đức bên nước ông đều là có tội cả. Ông hãy về hỏi xem họ có tội gì không?”
Dù ta đã có kế hoạch giải cứu, nhưng Hoàng Văn Thụ nhìn xuống chân ra hiệu: Tôi không chỉ bị giặc khóa tay mà còn bị cùm cả chân vào sàn xe, giải cứu không đươc mà còn tổn thất thêm về người cho đồng đội mình.
Vậy là đồng chí Hoàng Văn Thụ ra đi trong sự hiên ngang, bất khuất.
Tuy đồng chí ra đi nhưng tinh thần yêu nước và công lao của người anh hùng là bất diệt. Tình yêu ấy đã truyền động lực cho lớp lớp các chiến sĩ đứng lên, chiến đấu và giành lại độc lập cho dân tộc Việt Nam ta.
Hiện tại, mộ của đồng chí được đặt tại Nghĩa trang Mai Dịch và có nhiều con đường, công viên, trường học và cả tượng đài mang tên Hoàng Văn Thụ được đặt ở nhiều tỉnh, thành trên khắp Việt Nam.
Ảnh đính kèm: Chân dung đồng chí Hoàng Văn Thụ, do "Trái tim người lính" vừa phục dựng màu.
Nhã Nam, 7/2/2026
TTNL
Trái Tim Người Lính (Sưu tầm và Biên soạn)