Chiều 11-5, tại phiên trù bị Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, các đại biểu đã nghe báo cáo kiểm điểm hoạt động nhiệm kỳ, tờ trình sửa đổi điều lệ và tiến hành thảo luận tổ.
Các đại biểu TP.HCM có nhiều ý kiến nổi bật, bao quát từ chiến lược Mặt trận số, phát triển công nghiệp văn hóa đến vai trò y tế tư nhân trong an sinh xã hội.
Báo cáo kiểm điểm: Thẳng thắn chỉ ra những tồn tại
Mở đầu phiên làm việc chiều 11-5, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trình bày tóm tắt báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực giai đoạn 2024-2026.
Theo báo cáo, trong giai đoạn 2024-2026, ủy ban đã tổ chức bảy hội nghị để thảo luận và thông qua các nghị quyết triển khai nhiệm vụ trọng tâm. Đoàn Chủ tịch tổ chức 10 hội nghị, trong đó ba hội nghị chuyên về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội; đồng thời chủ trì xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật MTTQ Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Ban Thường trực tổ chức các hội nghị và buổi làm việc định kỳ với 102 nội dung, nhóm nhiệm vụ trọng tâm; đề xuất Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội giai đoạn 2026-2031; ban hành Đề án chuyển đổi số của MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Đoàn Chủ tịch biểu quyết tại phiên trù bị. Ảnh: Báo NHÂN DÂN
Bên cạnh những kết quả đạt được, bà Hà Thị Nga thẳng thắn chỉ ra các tồn tại, hạn chế: Công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; việc tham gia xây dựng pháp luật, hoạt động giám sát và phản biện xã hội ở một số nội dung còn lúng túng, chất lượng chưa cao; đôn đốc, giám sát việc giải quyết và phản hồi các kiến nghị chưa quyết liệt; hướng dẫn MTTQ các cấp triển khai sắp xếp, tinh gọn bộ máy tại một số nơi chưa bảo đảm yêu cầu về chất lượng và tiến độ.
Phó Chủ tịch - Tổng thư ký nêu một số bài học kinh nghiệm: Phải bám sát sự lãnh đạo của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nghị quyết đại hội; tập thể ủy ban, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực cần đoàn kết, thống nhất, tâm huyết, trách nhiệm; phát huy dân chủ trong sinh hoạt của các cơ quan lãnh đạo Mặt trận; hoạt động của Mặt trận phải luôn gắn bó, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc”.
Chiến lược Mặt trận số và chuyển đổi số
Tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Trương Thị Hòa, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại TP.HCM, đề xuất xây dựng Mặt trận số như một chiến lược tổng thể, bài bản. Bà đặt vấn đề: Khi Đảng đã có chủ trương chuyển đổi số trong tổ chức nội bộ, khi chính quyền số và kinh tế số đang được triển khai mạnh mẽ thì Mặt trận cũng cần có chiến lược số riêng với quy mô tương xứng. “Muốn có Mặt trận số thì phải có người dân số, cán bộ Mặt trận số, các tổ chức Mặt trận các cấp số” - bà nêu rõ.
Bà Trương Thị Hòa kiến nghị Mặt trận khai thác, lồng ghép với hạ tầng các trung tâm dữ liệu quốc gia hiện có, tránh đầu tư trùng lặp và tốn kém. Về đào tạo, bà đề nghị chú trọng bồi dưỡng ngắn hạn kỹ năng số cho cán bộ và người dân, kể cả người cao tuổi vốn chiếm tỉ lệ đáng kể trong hàng ngũ đại biểu Mặt trận.
Các đại biểu tại phiên trù bị của đại hội. Ảnh: BÁO NHÂN DÂN
Bà cũng kiến nghị Mặt trận tăng cường phối hợp với Quốc hội và HĐND các cấp trong xây dựng pháp luật và giám sát thực thi chính sách, vừa để có tiếng nói thực chất, vừa tranh thủ nguồn lực ngân sách thông qua lồng ghép công tác.
Đoàn đại biểu vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh
Trước khi bước vào phiên trù bị Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, sáng 11-5, đoàn đại biểu tham dự đại hội do bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, làm trưởng đoàn đã vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Bắc Sơn (Hà Nội).
Cùng chủ đề tại tổ năm chuyên về đổi mới phương thức hoạt động và chuyển đổi số, bà Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM, cho rằng ứng dụng khoa học công nghệ có mối quan hệ hữu cơ với đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận, là công cụ mở rộng khả năng kết nối với nhân dân, khắc phục hạn chế về không gian và địa lý.
Bà Lan đề xuất nền tảng Mặt trận số cần vận hành theo nguyên tắc: Mọi ý kiến của người dân đều được phản hồi rõ ràng với tiến độ xử lý minh bạch; tổ chức lấy ý kiến định kỳ theo từng chủ đề thiết thực như môi trường, giáo dục, giao thông, an sinh xã hội; xây dựng chuyên mục tôn vinh các sáng kiến tiêu biểu từ cộng đồng.
Bà cũng đề nghị tính đến sự tham gia của cộng đồng người Việt ở nước ngoài trong tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời công khai quy trình bảo vệ thông tin cá nhân và cho phép phản ánh dưới chế độ bảo mật khi cần thiết.
Mặt trận với phát triển công nghiệp văn hóa
NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VH&TT TP.HCM, trình bày tham luận về vai trò của MTTQ trong phát huy giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.
Bà Thúy cho biết TP.HCM hiện có gần 90 làng nghề truyền thống và làng nghề mới, tập trung vào các nhóm gốm sứ, sơn mài, trồng mai, đan lát, thủ công mỹ nghệ. TP vừa được UNESCO ghi danh là TP sáng tạo toàn cầu, mở ra cơ hội lớn trong kết nối văn hóa quốc tế và phát triển cộng đồng sáng tạo.
Từ thực tiễn đó, bà Thúy đề xuất MTTQ cần tập hợp các đoàn thể, tổ chức thành viên để huy động nguồn lực phát huy các giá trị văn hóa truyền thống như tiểu thủ công nghiệp, gốm sứ, nghệ thuật dân gian, du lịch văn hóa; giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật về văn hóa, đảm bảo các dự án công nghiệp văn hóa mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân; đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong khai thác tài nguyên văn hóa địa phương; nhân rộng các mô hình điểm về xây dựng nếp sống văn hóa và bảo tồn di sản tại cộng đồng.
Bà Thúy đặc biệt lưu ý thách thức hiện nay của các làng nghề là rào cản về vốn, kỹ năng thiết kế, thương mại hóa sản phẩm và nguy cơ mai một nghề truyền thống, những lĩnh vực Mặt trận có thể phát huy vai trò giám sát và phản biện chính sách.
Sửa đổi điều lệ: Bỏ cấp huyện, bổ sung nhiều nội dung mới
Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hoàng Công Thủy trình bày tờ trình sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ Việt Nam.
Ông Thủy cho biết điều lệ hiện hành được Đại hội lần thứ X thông qua hồi tháng 10-2024. Sau hơn một năm triển khai, cùng với chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, điều lệ cần được cập nhật cho phù hợp với Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi năm 2025), Luật MTTQ Việt Nam (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Dự thảo giữ nguyên kết cấu gồm phần mở đầu, 8 chương, 37 điều; giữ nguyên 19 điều, sửa đổi, bổ sung phần mở đầu và 18 điều còn lại. Những nội dung sửa đổi đáng chú ý gồm: Bỏ cụm từ “cấp huyện” tại nhiều điều khoản để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp; bổ sung thẩm quyền của Đoàn Chủ tịch trong công tác nhân sự giữa hai kỳ họp; điều chỉnh cơ cấu Ban Thường trực các cấp, theo đó phó chủ tịch là người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc; sửa đổi nhiệm kỳ Ban Công tác Mặt trận trùng với nhiệm kỳ chi bộ; bổ sung quy định xác định vị trí của các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc MTTQ Việt Nam. Phần mở đầu được bổ sung cụm từ “khát vọng phát triển, tư duy đổi mới” theo tinh thần Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Dự thảo điều lệ đã được hoàn thiện lần thứ 5 sau khi lấy ý kiến từ Đại hội MTTQ cấp xã, cấp tỉnh, các hội đồng tư vấn và cơ quan có thẩm quyền.
GS-Viện sĩ danh dự NGUYỄN VĂN ĐỆ, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam:
Cần phát huy vai trò y tế tư nhân trong chăm sóc sức khỏe nhân dân
Những doanh nhân dấn thân vào lĩnh vực y tế không chỉ đang làm kinh tế, mà còn đang trực tiếp chia sẻ trách nhiệm với Đảng, Nhà nước trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đại hội lần thứ XI cần có định hướng mạnh mẽ hơn để phát huy vai trò y tế tư nhân trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, cần có cơ chế khuyến khích, đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ để các bệnh viện, phòng khám tư nhân tham gia chương trình khám sức khỏe cộng đồng, tầm soát bệnh, chăm sóc người cao tuổi, hỗ trợ người nghèo và phòng, chống dịch bệnh; mở rộng sự tham gia của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong quá trình xây dựng, thực thi và giám sát chính sách an sinh xã hội; có chính sách về thuế, đất đai, tín dụng, BHYT và đào tạo nhân lực phù hợp với tính chất đặc thù của lĩnh vực y tế.
Bà TRƯƠNG THỊ HÒA, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại TP.HCM:
Mặt trận phải đại diện cho quyền lợi hợp pháp của người dân
Qua sửa đổi Luật MTTQ Việt Nam và sửa đổi Hiến pháp, tinh thần chung là Mặt trận phải thực sự là nơi đại diện cho quyền lợi hợp pháp của người dân. Muốn thực hiện được điều đó, Mặt trận phải làm tốt công tác giám sát và phản biện xã hội một cách thực chất, rõ ràng.
Những chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân cần có tiếng nói từ thực tiễn cơ sở và Mặt trận chính là kênh phù hợp nhất để chuyển tải tiếng nói đó. Mặt trận cần thực hiện đầy đủ phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, trong đó đặc biệt chú trọng khâu cuối cùng: Làm thế nào để từ các chính sách của Đảng, người dân được thụ hưởng một cách cụ thể, thiết thực. Đây phải trở thành nội dung thường trực trong chương trình công tác của Mặt trận các cấp.
CHÂN LUẬN