Hoạt động tại Trung tâm Dịch vụ hành chính công phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Liên Sơn/TTXVN
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, việc học tập và làm theo Bác đã vượt ra khỏi khuôn khổ của những bài diễn văn hay phong trào mang tính thời điểm, để trở thành một nếp văn hóa, một hệ giá trị thực hành hằng ngày, góp phần xây dựng một chính quyền thực sự gần dân, vì dân.
Khi văn hóa công sở bắt đầu từ “tự thân” và “thực chứng”
Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm của mọi giá trị phát triển. Người từng nhấn mạnh rằng sức mạnh lớn nhất của một quốc gia không nằm ở tài nguyên hay quyền lực, mà nằm ở lòng dân và niềm tin của nhân dân. Thấm nhuần tinh thần ấy, việc thực hành văn hóa công sở tại các địa phương, mà đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay đang có những chuyển biến sâu sắc về mặt nhận thức.
Bàn về vấn đề này, chuyên gia văn hóa, Tiến sỹ Dương Đức Minh nhận định: “Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chỉ thực sự có ý nghĩa khi vượt ra khỏi khuôn khổ của khẩu hiệu, diễn văn để trở thành một hệ giá trị sống được thực hành hằng ngày trong môi trường công sở. Khởi điểm của việc thực hành này nên đi từ nhiệm vụ kiến tạo cách tiếp cận về mặt nhận thức cho mỗi cán bộ cảm thấy rằng học Bác không phải là nhiệm vụ mang tính phong trào, mà là nhu cầu tự hoàn thiện nhân cách nghề nghiệp của chính mình”.
Cũng theo Tiến sỹ Dương Đức Minh, nội dung quý giá vượt trội trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Người luôn đặt con người ở vị trí trung tâm. Điều này lý giải vì sao Người luôn nhấn mạnh tinh thần “lấy dân làm gốc”. Ngày nay, nhiều nghiên cứu quốc tế cũng khẳng định nguồn lực quan trọng nhất của mọi quốc gia chính là con người và vốn xã hội. Từ nền tảng giá trị này, việc thực hành văn hóa công sở nên được triển khai ở khía cạnh gần dân, tận tụy cùng nhân dân, lắng nghe thấu đáo nguyện vọng của nhân dân để chung tay xây dựng địa phương phồn thịnh, hạnh phúc.
Tương tự, Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga, Trưởng bộ môn Luật Hành chính – Hình sự, Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn nhấn mạnh: “Chúng ta phải thấy rằng việc học tập và làm theo tư tưởng của Bác phải trở thành yếu tố thực sự thiết thực trong đời sống hằng ngày. Đó là sự giản dị, là tác phong yêu dân, gần dân, là việc dám làm, dám nhận trách nhiệm”.
Thực tế tại phường Diên Hồng (Thành phố Hồ Chí Minh) là một minh chứng sống động. Ngay từ khâu tiếp nhận thủ tục hành chính, quan điểm “lấy hết tình cảm và trách nhiệm để phục vụ” đã được quán triệt đến từng vị trí công việc. Ông Lê Văn Minh, Bí thư Đảng ủy phường Diên Hồng cho biết, địa phương đã xây dựng hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể về phẩm chất đạo đức cán bộ. Kết quả không chỉ nằm ở con số hơn 3.000 hồ sơ được giải quyết mỗi ngày mà là sự hài lòng, tin tưởng của người dân khi không phải đi lại nhiều lần.
Sự thay đổi này cho thấy một tư duy phát triển hiện đại, nguồn lực quan trọng nhất chính là con người và vốn xã hội. Một bộ máy hành chính chỉ thực sự mạnh khi mỗi “mắt xích” là một cán bộ công chức biết lắng nghe thấu đáo nguyện vọng của nhân dân, giải quyết công việc một cách rõ ràng, minh bạch và công tâm.
Học Bác từ sự giản dị và lòng yêu dân
Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga, Trưởng bộ môn Luật hành chính - hình sự, khoa Luật, trường Đại học Sài Gòn. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN
Một trong những đặc điểm nổi bật nhất trong phong cách Hồ Chí Minh chính là sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động. Người không yêu cầu cán bộ phải làm những điều quá lớn lao, mà trước hết phải làm tốt những điều nhỏ nhất bằng sự tận tâm. Tại khu phố 33 (phường Diên Hồng, Thành phố Hồ Chí Minh), việc học Bác được cụ thể hóa bằng những suất ăn yêu thương, những chiếc xe đạp cho người lao động nghèo hay không gian đọc sách cho nhân dân.
Bà Nguyễn Thị Thanh, Bí thư Chi bộ khu phố 33 chia sẻ về mô hình tiết kiệm từ rác thải tái chế để hỗ trợ người nghèo: “Chúng tôi học Bác từ sự giản dị và lòng yêu dân. Những suất cơm hằng tháng hay chiếc xe đạp tặng cô Đặng Thị Lượm để có phương tiện đi làm thuê đều từ sự đóng góp, chắt chiu của đảng viên và nhân dân. Ngay cả Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh rộng 14 m2 cũng được xây dựng từ sự đồng lòng của bà con”.
Cách làm này tiệm cận với triết lý “Bác sống trong dân, nói ngôn ngữ của đồng bào” mà Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng, Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh đã phân tích. Theo ông, học Bác là học sự dung dị, học cách tiết kiệm từng que diêm, từng mẩu khoai tây hay mặt sau của tờ giấy lịch. Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng thẳng thắn đặt vấn đề: “Mỗi người hãy tự hỏi mình ngày hôm nay làm gì có lợi cho dân? Đừng để dân đói, dân dốt, dân bệnh. Nếu dân còn khổ, đó là lỗi của người cán bộ”.
Tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính thực hành sâu sắc, lối sống giản dị nhưng không giản đơn, tác phong khoa học nhưng luôn gần gũi. Khi mỗi cán bộ biết tận tâm hơn với công việc, liêm chính hơn trong hành xử và nghiêm khắc hơn với chính mình, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Bởi lẽ, niềm tin không được tạo nên từ những điều nói hay nhất, mà từ những điều làm chân thành nhất. Một hành động tận tụy hay một thái độ ứng xử nhân văn có khả năng “ở lại” lâu dài trong lòng dân hơn bất cứ bài phát biểu hào nhoáng nào.
Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng nêu một minh chứng: "Trong một lần đi công tác, Bác được mời đến thăm nhà. Gia chủ mời Bác một bát cháo có trứng, trong khi một bát cháo khác thì không có. Người mẹ của gia chủ 90 tuổi bị ốm, nằm bên cạnh bếp lửa. Bác đã bưng bát cháo có trứng đó mời bà cụ. Bài học ở đây là sự quan sát và hành động từ những điều nhỏ nhặt như vậy. Tôi cho rằng chính những cái nhỏ nhưng đã “gieo mầm” cho cái thiện và lòng nhân ái”.
Tự rèn luyện - Năng lực nội sinh để phụng sự
Chiều sâu đặc biệt trong phong cách Hồ Chí Minh còn nằm ở khả năng tự rèn luyện để hoàn thiện bản thân trong mọi hoàn cảnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xem việc tự rèn luyện là một quá trình liên tục và suốt đời. Dù giữ trọng trách lớn lao, Người vẫn giữ tinh thần tự học, tự sửa mình để không bị cuốn theo chủ nghĩa cá nhân hay những cám dỗ của quyền lực.
Tiến sỹ Dương Đức Minh phân tích thêm: “Chuyển việc học tập và làm theo Bác từ “điều được nhắc đến” thành “điều được thực hiện” không chỉ là yêu cầu về phương thức học tập, mà sâu xa hơn là yêu cầu xây dựng một nền văn hóa trách nhiệm và đạo đức thực chất trong môi trường cơ quan công quyền”.
Trong bối cảnh hiện nay, khi áp lực công việc ngày càng lớn và môi trường công vụ đòi hỏi sự thích ứng liên tục, khả năng tự rèn luyện chính là năng lực nội sinh quan trọng nhất của mỗi cán bộ, đảng viên. Học tập và làm theo Bác lúc này không chỉ là học cách phục vụ nhân dân, mà sâu xa hơn là học cách hoàn thiện chính mình mỗi ngày. Đó là rèn luyện bản lĩnh để dám làm, dám nhận trách nhiệm và dám sửa sai một cách kịp thời.
Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga chia sẻ thêm: “Khi chúng ta đang tiến hành cải tổ bộ máy, chắc chắn không tránh khỏi những va vấp. Người cán bộ học Bác phải là người dám nhận sai và sửa sai nhanh chóng, không bao biện. Điều này phải trở thành lối sống hằng ngày chứ không phải là phong trào xong rồi đâu lại vào đấy”.
Việc nhân rộng những tấm gương điển hình từ các y, bác sĩ tận tụy cấp cứu bệnh nhân đến những đảng viên gương mẫu trong doanh nghiệp như cách mà phường Bàn Cờ đang triển khai, chính là cách gieo mầm cho cái thiện. Ông Huỳnh Gia Giang, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bàn Cờ cho rằng, sức mạnh của một con người không chỉ nằm ở tri thức hay vị trí xã hội, mà nằm ở khả năng tự vượt qua giới hạn của chính mình để hướng tới những giá trị nhân văn.
Tựu trung lại, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại bởi tính thực tiễn và nhân văn sâu sắc. Khi mỗi cán bộ, đảng viên thực sự coi việc học Bác là nhu cầu tự thân để hoàn thiện nhân cách, họ sẽ trở thành những nhịp cầu vững chắc nối liền “ý Đảng lòng dân”. Một xã hội phát triển bền vững cần những con người biết tự rèn luyện phẩm giá, biết giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và biết phụng sự nhân dân từ những cử chỉ nhỏ nhất. Đó chính là nguồn năng lượng đạo đức sống động, tạo nên nền tảng văn hóa bền vững cho sự phát triển của quốc gia trong thời đại mới.
Hữu Duyên (TTXVN)