Giáo sư Georgy Davidovich Toloraya. Ảnh: TTXVN phát
Phóng viên TTXVN tại LB Nga đã trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Kinh tế, Nghiên cứu viên chính, Trung tâm Chính trị thế giới và Phân tích chiến lược, Viện Phân tích chiến lược, Viện Hàn lâm Khoa học Nga, ông Georgy Davidovich Toloraya, về những tác động chiến lược của các thỏa thuận này. Giáo sư Toloraya đánh giá việc ký kết thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân đóng vai trò chất xúc tác, góp phần định hình lại hợp tác song phương vốn bị trì hoãn trong thời gian dài. Với dự án này, ngoại giao năng lượng sẽ trở thành trụ cột then chốt trong quan hệ Việt Nam - Nga.
Theo ông Toloraya, do xung đột tại Vịnh Persian, nền kinh tế Việt Nam không tránh khỏi những tác động tiêu cực do đất nước nhập hơn 80% dầu từ Trung Đông. Trong bối cảnh này, việc lựa chọn nguồn cung từ Nga, với năng lực hậu cần riêng biệt và không phụ thuộc vào Trung Đông, được xem là một quyết sách hợp lý của lãnh đạo Việt Nam, có ý nghĩa bảo đảm năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế Việt Nam.
Giáo sư Toloraya đánh giá việc nối lại dự án nhà máy điện hạt nhân mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện nỗ lực mạnh mẽ của Việt Nam trong việc củng cố an ninh và chủ quyền quốc gia. Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin nhận định dự án này sẽ trở thành “biểu tượng mới của tình hữu nghị” và tạo động lực thúc đẩy cho sự phát triển các lĩnh vực liên quan - từ khoa học cơ bản đến công nghệ cao. Trong cuộc gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính, Tổng thống Vladimir Putin cũng coi trọng việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam.
Hiện nay, hàng xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là nông sản và đồ nội thất, đang đối mặt nhiều thách thức, trong đó có phí bảo hiểm tăng cao và tình trạng chậm trễ vận chuyển. Trong khi đó, với các tuyến đường qua các cảng St. Petersburg và Vladivostok cũng như kế hoạch mở rộng dịch vụ đường sắt qua Nga và Kazakhstan, Nga có tiềm năng trở thành một trung tâm logistics quan trọng cho hàng xuất khẩu của Việt Nam sang châu Âu.
Ngoài lĩnh vực năng lượng, hai bên còn đạt được các thỏa thuận trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, số hóa dịch vụ công. Giáo sư Toloraya cho rằng việc tăng cường hợp tác Nga - Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông đã thể hiện tầm nhìn địa chính trị của Việt Nam, cho thấy khả năng xây dựng các chuỗi cung ứng thay thế trong các lĩnh vực năng lượng, hậu cần và công nghệ để cân bằng các chuỗi truyền thống đang mất ổn định.
Theo Giáo sư Toloraya, chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Nga lần này mang ý nghĩa bước ngoặt. Ông nhấn mạnh nhà máy điện hạt nhân không chỉ là một dự án năng lượng mà còn là nền tảng liên kết kinh tế dài hạn, bao gồm đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và tiêu chuẩn hóa. Việc lựa chọn Nga làm đối tác cung cấp công nghệ được xem là phù hợp với mục tiêu hướng tới “chủ quyền công nghệ” của Việt Nam.
Giáo sư Toloraya đã chỉ ra một số triển vọng hợp tác đáng chú ý trong thời gian tới. Theo ông, hai bên có thể thúc đẩy phát triển cụm công nghiệp hạt nhân, không chỉ dừng lại ở việc xây dựng nhà máy mà còn mở rộng sang chuỗi cung ứng, vận hành và đào tạo nhân lực, với mục tiêu đưa nhà máy vào hoạt động vào cuối năm 2031. Bên cạnh đó, Nga được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các trung tâm LNG và hạ tầng khí đốt tại miền Nam Việt Nam, qua đó mở rộng khả năng kết nối năng lượng trong khu vực.
Ngoài lĩnh vực năng lượng, việc thiết lập các kênh tài chính thay thế cũng được coi là cần thiết nhằm bảo đảm các giao dịch hợp tác không bị gián đoạn trong bối cảnh biến động toàn cầu. Đồng thời, hai nước có thể hướng tới hình thành liên minh công nghệ, trong đó đẩy mạnh tích hợp các giải pháp về an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo của Nga vào quản lý cơ sở hạ tầng năng lượng của Việt Nam.
Trong lĩnh vực phát triển đô thị, hợp tác quy hoạch và giao thông cũng mở ra triển vọng mới, đặc biệt là khả năng phía Nga tham gia thiết kế và xây dựng hệ thống tàu điện ngầm tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Song song với đó, hợp tác trong kinh tế số được kỳ vọng sẽ được thúc đẩy thông qua các dự án về nhận dạng số, điện toán đám mây và an ninh mạng.
Chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Minh Chính và các thỏa thuận đã ký kết đánh dấu bước chuyển dịch từ mô hình thương mại “mua - bán” truyền thống sang khả năng hình thành một liên minh hội nhập nhằm giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài. Giáo sư Toloraya khẳng định đây là sách lược đúng đắn của lãnh đạo Việt Nam hiện nay.
Tâm Hằng (TTXVN)