'Học sinh có muốn được chấm bài bằng AI không?'

2 giờ trướcBài gốc

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Ảnh: BTC.

"Học sinh có muốn được chấm bài bằng AI hay không? Đó là câu hỏi quan trọng. Không ai muốn viết một bài luận mà được chấm bởi AI. Nếu giáo viên chấm bài bằng AI, đừng hy vọng học sinh sẽ tự viết bài", GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GD&ĐT), nêu vấn đề ở buổi Hướng dẫn triển khai nội dung Giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông, tổ chức tại Wellspring Hanoi, sáng 27/2.

Mô hình giáo dục cũ có nguy cơ thất bại

Theo GS.TS Lê Anh Vinh, khi người thầy trao toàn bộ khâu nhận xét, đánh giá cho máy móc, học sinh cũng sẽ tìm đến AI để hoàn thành bài làm. Khi đó, công nghệ không còn giải quyết bài toán giáo dục mà chỉ ảnh hưởng theo mặt tiêu cực.

Vị giáo sư cho rằng sự xuất hiện của AI buộc giáo dục phải điều chỉnh mô hình truyền thống “Dạy - Luyện tập - Kiểm tra”. Trước đây, giáo viên dạy, học sinh luyện bài tập, làm tốt bài kiểm tra là minh chứng học sinh có nhận thức tốt.

Nhưng ngày nay, AI có thể tạo ra đáp án mà người dùng không cần hiểu, khiến mô hình cũ có nguy cơ thất bại lớn. Giáo viên không có cách nào kiểm chứng học sinh có thật sự hiểu bài hay không. Do đó, ông Vinh cho rằng trọng tâm giáo dục không còn là kết quả cuối cùng, mà là con đường tư duy, cách lập luận và thảo luận ý tưởng.

"AI phải là một phần của môi trường sư phạm, chứ không chỉ là công cụ thay thế một việc gì đó", ông Vinh nói. "Quan trọng nhất là dùng như thế nào".

Theo ông, nếu được sử dụng cẩn trọng, AI cá nhân hóa có thể giúp học sinh tự tin hơn nhờ phản hồi liên tục, điều chỉnh mức độ thách thức phù hợp với từng em. Những học sinh yếu có thể thực hành nhiều lần mà không sợ bị đánh giá; học sinh khá giỏi có thể mở rộng kiến thức vượt ra ngoài sách giáo khoa. Khi đó, công nghệ mới thực sự bước vào trung tâm của giáo dục.

Rào cản dạy AI không nằm ở hạ tầng

Chia sẻ về nội dung điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT, GS.TS Lê Anh Vinh cho biết việc triển khai dựa trên ba trụ cột: Khung chính sách về đạo đức và an toàn dữ liệu; chương trình và tài liệu linh hoạt; cùng nguồn lực con người.

Nội dung giáo dục AI xoay quanh bốn mạch chính: Tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI. Trong đó, yếu tố “thiết kế hệ thống” đặc biệt quan trọng, vì người học không chỉ sử dụng mà còn tham gia xây dựng công nghệ trong tương lai.

Ba phương án giảng dạy được áp dụng, gồm: Dạy tích hợp AI vào môn học; dạy một số chủ đề độc lập; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ.

Ông Vinh gợi ý hình thức khả thi hơn ở giai đoạn đầu là dạy theo chuyên đề độc lập hoặc tổ chức câu lạc bộ, sau đó là tích hợp vào các môn học. Bởi lẽ, tích hợp là hướng đi lý tưởng, song đòi hỏi giáo viên phải vững chuyên môn, đồng thời phải thành thạo AI.

Các chuyên gia thảo luận tại buổi tập huấn. Ảnh: BTC.

Đồng quan điểm, TS Kiều Phương Thùy, giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội, nhận định việc giáo dục AI sớm không nhằm biến học sinh thành lập trình viên, mà để giúp các em hiểu AI là gì, hoạt động ra sao và sử dụng thế nào cho đúng.

Đưa AI phổ thông, nhà trường nên bắt đầu từ việc khảo sát nhu cầu của học sinh và gia đình. Bước thứ hai là đánh giá nguồn lực: Có thể bố trí bao nhiêu tiết học, có bao nhiêu giáo viên đủ năng lực triển khai.

Qua quá trình làm việc với các trường, bà Thùy nhận thấy khó khăn đầu tiên trong việc triển khai dạy AI không xuất phát từ hạ tầng công nghệ, mà đến từ sự thiếu tự tin của giáo viên. Bên cạnh đó, nhà trường thiếu chương trình và học liệu bài bản. Phần lớn giáo viên hiện nay tự học qua mạng nên băn khoăn liệu nội dung mình tiếp cận có phù hợp hay không.

Về cơ sở vật chất, bà Thùy cho rằng kinh phí triển khai tương tự như một hoạt động kỹ năng trong trường học, chủ yếu chi cho giáo viên, chương trình và học liệu. Phần mềm công nghệ có thể lựa chọn loại phù hợp và không mất phí.

Thậm chí, giáo dục AI còn có thể triển khai theo phương pháp không dùng máy tính. Ví dụ, học sinh tiểu học có thể học về thuật toán phân loại bằng cách dán nhãn hình tròn, hình vuông; hoặc học cách “ra lệnh cho máy” thông qua hoạt động điều khiển bạn học đóng vai robot. Trong bối cảnh cơ sở vật chất giữa các trường còn chênh lệch, cách tiếp cận này giúp đảm bảo cơ hội tiếp cận AI mang tính công bằng hơn.

"Tựu trung, đưa AI vào phổ thông không chỉ là câu chuyện công nghệ. Đó là bài toán về phương pháp, đạo đức và năng lực đội ngũ", bà Thùy nói.

Ngọc Bích

Nguồn Znews : https://znews.vn/hoc-sinh-co-muon-duoc-cham-bai-bang-ai-khong-post1630698.html