Học bạ vẫn được nhiều trường sử dụng để xét tuyển đại học. Ảnh: Phương Lâm.
"Mọi người không thấy xét học bạ có nhiều bất cập ạ? Đồng ý là có rất nhiều người chăm chỉ học tập để đạt điểm học bạ cao, nhưng trong suốt quá trình học tập và thi cử, mọi người có chắc là hoàn toàn dựa vào năng lực của bản thân hay không?"
Những ngày gần đây, nền tảng Threads xuất hiện nhiều bài đăng, bình luận của thí sinh liên quan việc xét tuyển học bạ. Một tài khoản thậm chí còn đăng bài viết, bày tỏ mong muốn Bộ GD&ĐT bỏ xét tuyển học bạ vì gây bất công. Bài đăng này thu hút hơn 300 bình luận tranh cãi và chủ tài khoản đã xóa bài vì nhận quá nhiều ý kiến chỉ trích.
Thí sinh tranh cãi
Tham gia một trong những cuộc tranh luận “nảy lửa” nhất trên Threads, Minh Nhật, học sinh lớp 12 ở Khánh Hòa, nói rằng em không đồng tình với quan điểm bỏ xét học bạ để tránh bất công. Đối với nam sinh, học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT hay điểm thi đánh giá năng lực đều là những đầu điểm nói lên năng lực và quá trình học của thí sinh.
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Nhật cho biết từ khi lên lớp 10, em đã đặt mục tiêu phải học đều các môn để “làm đẹp” học bạ, phục vụ cho việc xét tuyển đại học. Xác định đăng ký xét tuyển vào một số trường tốp đầu ở TP.HCM, nam sinh tin rằng học bạ đẹp, bên cạnh điểm thi cao và các chứng chỉ quốc tế, sẽ làm tăng cơ hội trúng tuyển vào các ngành học, trường học yêu thích.
Đối với Nhật, làm đẹp học bạ không phải dễ, nhất là với học sinh trường chuyên. Bởi vì khi học trường chuyên, học sinh có xu hướng tập trung vào những môn chuyên để tham gia các kỳ thi học sinh giỏi, từ đó “bỏ quên” những môn học còn lại.
Hiểu rõ vấn đề này, Minh Nhật không dám vì một môn mà lơ là các môn khác. Em luôn cố học để đạt điểm số cao, sao cho học bạ thật hoàn hảo và đủ điều kiện sử dụng xét tuyển.
“Nhiều người cứ nghĩ làm đẹp học bạ là dễ, nhưng thực tế chỉ cần sơ suất một môn là cũng ảnh hưởng. Hơn nữa, không phải cứ có học bạ đẹp là sẽ trúng tuyển mà cần nhiều yếu tố khác. Vì thế, em nghĩ rằng điểm học bạ không khiến tuyển sinh đại học trở nên bất công”, Minh Nhật nêu quan điểm.
Trong khi đó, Thanh Thùy, học sinh lớp 12 tại Hà Tĩnh, lại ủng hộ việc bỏ xét tuyển học bạ. Đối với nữ sinh, việc xét tuyển học bạ ở các trường đại học nên bỏ, hoặc ít nhất phải xét tuyển kết hợp điều kiện khác, không nên dùng để xét tuyển riêng.
Thùy nêu lý do rằng ở một số nơi, học bạ đang được “làm đẹp” một cách vô lý, không phản ánh đúng năng lực của thí sinh nên có thể gây bất công với những học sinh thực sự cố gắng học tập để đạt điểm cao. Nếu chỉ dùng học bạ, các trường sẽ không thể đánh giá toàn diện năng lực của thí sinh, hoặc đôi khi “bỏ lỡ” những thí sinh học tốt, nhưng vì kém may mắn nên học bạ chưa đẹp.
“Có thể là thiểu số, nhưng ở nơi em học, học bạ là thứ dễ ‘can thiệp’ nhất nên đôi khi không phản ánh đúng năng lực của người học. Nếu không thể bỏ học bạ, em vẫn mong tất cả trường đại học nên xét tuyển kết hợp với những yếu tố khác”, Thanh Thùy bày tỏ.
TS Mai Đức Toàn cho rằng xét tuyển học bạ vẫn cần thiết trong vài năm tới. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.
Không nên bỏ xét học bạ ngay
Trước những tranh luận về việc có nên bỏ xét tuyển học bạ trong kỳ tuyển sinh đại học, TS Mai Đức Toàn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông của Đại học Gia Định, khẳng định việc duy trì hình thức này vẫn cần thiết, ít nhất trong vài năm tới để đảm bảo đa dạng cơ hội cho thí sinh.
Theo TS Toàn, xét tuyển học bạ là một trong những phương thức phổ biến bên cạnh xét điểm thi tốt nghiệp THPT và xét kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực. Việc duy trì nhiều phương thức song song sẽ giúp thí sinh có thêm cơ hội trúng tuyển, giảm áp lực khi tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT.
"Việt Nam không phải nước duy nhất xét tuyển bằng học bạ. Nhiều nước trên thế giới cũng áp dụng phương thức này. Tùy vào yêu cầu của từng trường, từng ngành mà mức độ khắt khe khi xét học bạ có thể khác nhau. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định rằng học sinh trúng tuyển bằng học bạ thì năng lực yếu hơn”, TS Toàn nhận định.
Ngoài ra, từ kinh nghiệm thực tế trong công tác quản lý và tuyển dụng, TS Mai Đức Toàn khẳng định không có sự chênh lệch rõ rệt về chất lượng giữa sinh viên trúng tuyển bằng học bạ và sinh viên trúng tuyển bằng điểm thi. Dĩ nhiên, với một số ngành đặc thù, việc thi tuyển hoặc kiểm tra năng lực vẫn cần duy trì để đảm bảo sàng lọc đúng đối tượng phù hợp.
Trước lo ngại về việc "làm đẹp" học bạ làm mất đi tính công bằng trong tuyển sinh, TS Toàn thừa nhận đây là mối quan tâm chung của xã hội. Tuy nhiên, ông cho rằng cần nhìn nhận khách quan. Bởi thực tế, nhiều trường đặt yêu cầu rất cao đối với điểm học bạ, đặc biệt với các ngành đặc thù như khối ngành sức khỏe, sư phạm.
Từ tháng 3/2025, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 06 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tuyển sinh đại học, tuyển sinh cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non. Trong đó, điểm đáng chú ý là bộ yêu cầu tổ hợp môn dùng để xét tuyển bao gồm ít nhất 3 môn phù hợp với đặc điểm, yêu cầu của chương trình đào tạo, trong đó phải có môn toán hoặc ngữ văn với trọng số tính điểm xét không dưới 25%.
Trường hợp sử dụng kết quả học tập bậc THPT để xét tuyển, thí sinh phải dùng kết quả học tập cả năm lớp 12 với trọng số tính điểm xét không dưới 25%.
Về đề xuất bỏ xét tuyển học bạ mà dân mạng nêu trong thời gian gần đây, TS Toàn cho rằng nếu bỏ xét tuyển học bạ ngay, thí sinh sẽ chịu áp lực rất lớn khi toàn bộ kỳ vọng đổ dồn vào kỳ thi tốt nghiệp THPT và các kỳ thi riêng. Việc này không chỉ tạo căng thẳng cho học sinh mà còn trái với xu hướng quốc tế - nơi quá trình tuyển sinh ngày càng hướng đến đánh giá toàn diện thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi.
Qua đó, TS đề xuất để nâng cao chất lượng xét tuyển học bạ, Bộ GD&ĐT có thể quy định ngưỡng đầu vào tối thiểu, đồng thời giám sát chặt chẽ để tránh tình trạng "làm đẹp" học bạ. Về phần thí sinh, ông cho rằng dù tuyển sinh có thay đổi thế nào, bản chất giá trị cốt lõi vẫn nằm ở việc học tập nghiêm túc trong 4 năm đại học và khả năng thích nghi, phát triển sau khi ra trường.
Thái An