Học sinh lớp 12 loay hoay chọn ngành hay chọn trường?

3 giờ trướcBài gốc

Tại nhiều chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp diễn ra thời gian gần đây, không ít học sinh lớp 12 thừa nhận vẫn chưa xác định rõ ngành học phù hợp, dù thời gian chuẩn bị cho kỳ thi và đăng ký xét tuyển không còn nhiều. Sự lúng túng này càng rõ nét trong bối cảnh Bộ GD&ĐT đang hướng tới việc tinh gọn quy trình xét tuyển, trong đó có đề xuất giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký, buộc thí sinh phải có chiến lược lựa chọn rõ ràng và thực chất hơn.

Một học sinh lớp 12 tại Hà Nội chia sẻ, em vẫn đang phân vân giữa việc chọn ngành theo sở thích và chọn trường có mức điểm phù hợp với năng lực. "Em sợ nếu chọn ngành mình thích nhưng không đủ điểm sẽ trượt, còn nếu chọn trường trước thì lại lo sau này không hợp nghề", học sinh này bày tỏ.

Thí sinh tham gia một ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026.

Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, nguyên tắc cốt lõi mà học sinh cần tuân thủ là chọn nghề, chọn ngành trước khi chọn trường. Theo bà, việc lựa chọn nghề nghiệp cần dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa nhu cầu xã hội, năng lực và đam mê cá nhân, cùng với điều kiện thực tế của gia đình. Đây là cách tiếp cận giúp học sinh tránh những quyết định mang tính phong trào, đồng thời tạo nền tảng bền vững cho con đường nghề nghiệp lâu dài.

PGS.TS Vũ Thị Hiền cũng nhấn mạnh vai trò của định hướng sớm. Với phụ huynh có con đang học từ lớp 10, việc tạo điều kiện cho học sinh được trải nghiệm các hoạt động liên quan đến ngành nghề, tiếp cận môi trường thực tế thay vì chỉ dừng ở kiến thức sách vở sẽ giúp các em sớm nhận diện năng lực và sở thích của bản thân. Trong trường hợp học sinh vẫn chưa xác định rõ hướng đi, việc lựa chọn các ngành học có tính liên ngành, kết hợp bổ sung chứng chỉ và kỹ năng nghề nghiệp trong quá trình học đại học được xem là giải pháp giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động.

Liên quan đến việc sắp xếp nguyện vọng, PGS.TS Vũ Thị Hiền cho rằng nếu số lượng nguyện vọng bị giới hạn, thí sinh càng cần tính toán kỹ lưỡng hơn. Việc phân chia nguyện vọng theo các mức độ phù hợp với năng lực, có cả những lựa chọn mơ ước và phương án an toàn là cần thiết. Tuy nhiên, theo quy chế xét tuyển hiện hành, thí sinh chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện, vì vậy việc xếp nguyện vọng nên dựa trên mức độ yêu thích và mong muốn thực sự, thay vì tâm lý "chắc ăn" một cách máy móc.

Từ thực tế giảng dạy nhiều năm ở bậc THPT, cô Nguyễn Thu Hiền, giáo viên chủ nhiệm lớp 12 tại Hà Nội cho biết, điều khiến giáo viên trăn trở nhất mỗi mùa tuyển sinh là nhiều học sinh vẫn bước vào năm học cuối cấp mà chưa có một "bản đồ nghề nghiệp" rõ ràng. Không ít em có học lực khá, giỏi nhưng lúng túng khi được hỏi mình thực sự phù hợp với ngành nghề nào. Việc lựa chọn ngành học của các em chủ yếu dựa trên xu hướng xã hội, lời khuyên từ người thân hoặc sự lan tỏa của những ngành "hot", thay vì xuất phát từ hiểu biết đầy đủ về năng lực và sở thích cá nhân.

Theo cô Hiền, khi kỳ thi tốt nghiệp THPT và thời điểm đăng ký xét tuyển đại học đến gần, áp lực học tập cùng quỹ thời gian ngày càng thu hẹp khiến sự thiếu chuẩn bị này bộc lộ rõ hơn. Nhiều học sinh rơi vào tâm lý hoang mang, lo lắng, đưa ra quyết định trong trạng thái vội vàng, mang tính đối phó, thậm chí lựa chọn nguyện vọng chỉ để "không bị trượt", thay vì hướng tới con đường học tập và nghề nghiệp lâu dài.

"Các em học sinh cần chủ động tìm hiểu thông tin chính thống, đánh giá đúng năng lực bản thân và tránh tâm lý chạy theo đám đông. Một chiến lược chọn ngành, sắp xếp nguyện vọng được chuẩn bị nghiêm túc không chỉ giúp tăng cơ hội trúng tuyển đại học, mà còn là bước khởi đầu cho một hành trình nghề nghiệp bền vững về sau", cô Hiền chia sẻ.

Một số mốc thời gian cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học 2026

Bộ GD&ĐT dự kiến kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6, sớm hơn khoảng nửa tháng so với các năm trước.

Các trường đại học và cao đẳng được yêu cầu công bố thông tin tuyển sinh trước ngày 15/2 để thí sinh kịp tìm hiểu và đăng ký phù hợp. Thí sinh đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học dự kiến từ ngày 2/7 đến ngày 4/7, với kết quả trúng tuyển đợt 1 công bố trước 17h ngày 13/8.

Đỗ Vi

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/hoc-sinh-lop-12-loay-hoay-chon-nganh-hay-chon-truong-169260127105120544.htm