Uống đủ nước cải thiện hiệu suất nhận thức trong suốt ngày học.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, nước đóng vai trò thiết yếu đối với cơ thể học sinh, không chỉ giúp duy trì các chức năng sinh lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học tập và tập trung. Tuy nhiên, "uống đủ nước" không đơn giản là uống thật nhiều, mà cần đúng cách, đúng thời điểm và phù hợp với nhu cầu của từng trẻ.
Trước hết, nước giúp điều hòa thân nhiệt, vận chuyển chất dinh dưỡng và hỗ trợ hoạt động của não bộ. Khi cơ thể thiếu nước, trẻ dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, giảm tập trung, đau đầu và học tập kém hiệu quả. Ngược lại, uống đủ nước giúp duy trì sự tỉnh táo và cải thiện hiệu suất nhận thức trong suốt ngày học.
Nước uống rất cần thiết cho các hoạt động của trẻ ở trường học.
Về lượng nước, nhu cầu của học sinh phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng và mức độ hoạt động. Trung bình, trẻ cần khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày (bao gồm cả nước từ thực phẩm). Tuy nhiên, thay vì ép trẻ uống theo một con số cố định, nên hướng dẫn trẻ nhận biết tín hiệu cơ thể, như cảm giác khát hoặc màu nước tiểu (vàng nhạt là đủ nước).
Quan trọng hơn, cần phân bố lượng nước hợp lý trong ngày. Trẻ nên uống nước đều đặn, không đợi đến khi khát mới uống. Một số thời điểm nên uống nước gồm: sau khi thức dậy, trước khi đến trường, giữa các giờ học, sau khi vận động và sau khi đi vệ sinh. Việc uống từng ngụm nhỏ, nhiều lần sẽ giúp cơ thể hấp thu tốt hơn so với uống nhiều một lúc.
Trong môi trường học đường, cần đặc biệt lưu ý tránh tình trạng thay nước lọc bằng đồ uống có đường như nước ngọt, trà sữa hoặc nước tăng lực... Những loại này không chỉ làm tăng năng lượng không cần thiết mà còn liên quan đến nguy cơ thừa cân-béo phì và đái tháo đường type 2 nếu sử dụng nhiều và thường xuyên. Ngoài ra, đồ uống nhiều đường còn có thể ảnh hưởng đến răng miệng và gây sâu răng.
Một điểm cần lưu ý là không nên uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn, đặc biệt là trước giờ học hoặc trước khi ngủ, vì có thể gây khó chịu, buồn tiểu nhiều lần và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Trong trường hợp hiếm gặp, uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn, nhất là trong và sau khi tập thể dục mạnh, còn có thể gây mất cân bằng điện giải.
Đối với trẻ tham gia hoạt động thể chất hoặc học trong môi trường nóng, nhu cầu nước sẽ tăng lên. Khi đó, ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước từ trái cây tươi hoặc các món ăn có nhiều nước như canh, súp. Tuy nhiên, vẫn cần hạn chế các loại nước ép hoa quả, nước đóng chai có hương vị vì thường chứa đường hoặc phụ gia không cần thiết.
"Ngoài ra, việc hình thành thói quen mang theo bình nước cá nhân đến trường là rất hữu ích. Điều này giúp trẻ chủ động uống nước, đồng thời tạo thói quen tốt về lâu dài. Nhà trường và gia đình cũng nên tạo điều kiện để trẻ dễ dàng tiếp cận nguồn nước sạch, an toàn", PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho biết.
Lượng nước nên uống theo lứa tuổi
GS. TS Lê Thị Hợp, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế cho biết, để cơ thể khỏe mạnh và chuyển hóa tốt cần uống đủ nước. Theo tháp dinh dưỡng hợp lý theo lứa tuổi, khuyến nghị lượng nước uống hàng ngày của học sinh như sau:
+ Từ 3 – 5 tuổi: 6 đơn vị/ngày
+ Từ 6 – 11 tuổi: 6.5 – 7.5 đơn vị/ngày
+ Từ 12 – 14 tuổi: 8 – 10 đơn vị/ngày
+ Từ 15- 17 tuổi: 8 – 12 đơn vị/ngày
1 đơn vị tương đương 1 cốc nước thể tích 200ml.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, nhu cầu nước của trẻ em phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, mức độ hoạt động, sức khỏe cá nhân và điều kiện môi trường. Cách tính khác là theo cân nặng của trẻ.
Trẻ dưới 10kg cần được cung cấp 100ml nước/kg cân nặng cơ thể trong một ngày. Ví dụ nếu bé nặng 9kg thì cần 900ml nước/ ngày. Bé nặng 10kg thì cần 1.000ml nước/ ngày.
Đối với trẻ có cân nặng lớn hơn 10 kg: lượng nước cần được cung cấp là 1.000 ml nước/10 kg + 50 ml/kg cân nặng tăng thêm. Ví dụ một em bé nặng 11 kg cần lượng nước mỗi ngày là: 1.000 ml + (50 ml x 1kg) = 1.050 ml. Trẻ 15 kg sẽ cần: 1.000 ml + (50 ml x 5kg) = 1.250 ml nước/ngày.
Với trẻ trên 20kg, lượng nước hàng ngày cần uống là 1.500 ml nước/20 kg đầu + 20 ml/kg cân nặng tăng thêm. Ví dụ, trẻ 25 kg sẽ cần lượng nước là 1.500 ml + (20 ml x 5) = 1.600 ml.
Trẻ trên 40kg, nhu cầu nước tương tự người trưởng thành, tức là cần 40ml nước/kg cân nặng/ ngày. Lưu ý, lượng nước này bao gồm nước trong sữa, cháo, nước canh và các đồ uống khác mà trẻ sử dụng trong ngày.
Trong những ngày đặc biệt nắng nóng hay khi trẻ phải vận động thể lực nhiều, trẻ bị sốt, tiêu chảy thì nhu cầu nước sẽ nhiều hơn và các bậc cha mẹ nên lưu ý cho trẻ uống thêm để tránh rơi vào tình trạng mất nước.
Trẻ nhỏ cũng thường mải chơi mà quên uống nước, do đó các bậc cha mẹ và người chăm sóc trẻ nên chuẩn bị sẵn bình nước ở nơi thuận tiện và chú ý nhắc trẻ uống nước thường xuyên, phân chia đều lượng nước trong ngày.
Để đảm bảo uống đủ nước, học sinh cần uống đều trong ngày, ưu tiên nước lọc, hạn chế đồ uống có đường và điều chỉnh theo nhu cầu cơ thể. Đây là một thói quen đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì sức khỏe, hỗ trợ học tập và phát triển toàn diện.
Lan Tường