Học sinh Việt Nam đối thoại với chủ nhân Giải Nobel Vật lí

2 giờ trướcBài gốc

Học sinh giao lưu với nhà khoa học đoạt giải Nobel, thể hiện sự quan tâm nghiêm túc và khát vọng được “bước vào” thế giới nghiên cứu.

Chiều 16/1, Đại học Phenikaa tổ chức bài giảng đại chúng về sóng hấp dẫn, thu hút hơn 200 học sinh đến từ 12 trường trung học phổ thông tại Hà Nội. Hoạt động diễn ra trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế chuyên sâu về sóng hấp dẫn, diễn ra trong hai ngày 15 -16/1, với sự tham gia của GS. Takaaki Kajita - chủ nhân Giải Nobel Vật lí 2015.

Bài giảng giới thiệu những khái niệm nền tảng về sóng hấp dẫn - hiện tượng được Albert Einstein dự đoán từ năm 1916 và lần đầu tiên được ghi nhận trực tiếp vào năm 2015.

Khi một sóng hấp dẫn đi qua Trái Đất, khoảng cách giữa hai gương phản xạ đặt cách nhau 4 km trong hệ đo giao thoa laser chỉ thay đổi ở mức 10⁻¹⁶ cm, nhỏ hơn cả kích thước hạt nhân nguyên tử. Việc đo được sự biến dạng ở quy mô này đã mở ra một cách hoàn toàn mới để “quan sát” vũ trụ.

Khác với các phương pháp truyền thống dựa trên ánh sáng, sóng hấp dẫn mang theo thông tin về những hiện tượng vũ trụ cực đoan như va chạm lỗ đen hay sao neutron - những sự kiện mà kính thiên văn thông thường không thể ghi nhận đầy đủ.

Khi được kết hợp với neutrino (hạt hạ nguyên tử), tia gamma và các tín hiệu điện từ khác, dữ liệu sóng hấp dẫn hình thành nên thiên văn học đa thông tin, cho phép các nhà khoa học tiếp cận sâu hơn cấu trúc bên trong và quá trình tiến hóa của vũ trụ.

GS. Takaaki Kajita - chủ nhân Giải Nobel Vật lí 2015.

Điểm nhấn của sự kiện là phiên đối thoại trực tiếp giữa GS. Takaaki Kajita và người học. Học sinh tham dự đã đặt câu hỏi về cách các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền rất lớn, vai trò của trí tuệ nhân tạo trong xử lý khối dữ liệu khổng lồ, cũng như mối liên hệ giữa nghiên cứu khoa học cơ bản và các công nghệ đang được ứng dụng trong đời sống.

Phiên trao đổi cho thấy khoa học đỉnh cao không còn là tri thức “đóng kín”, mà là một quá trình mở, nơi thế hệ trẻ có thể tham gia bằng câu hỏi và tư duy phản biện.

Trong phiên giao lưu, nhiều câu hỏi thể hiện sự quan tâm nghiêm túc và khát vọng được “bước vào” thế giới nghiên cứu của học sinh.

Phương Mai - học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ (Hà Nội) đặt câu hỏi: Một học sinh THPT cần làm thế nào để có thể tham gia vào dự án nghiên cứu lớn?

Trả lời câu hỏi này, GS. Takaaki Kajita nhấn mạnh vai trò của môi trường đại học nghiên cứu trong việc mở cánh cửa cho người học: “Phenikaa có thể giúp em làm được điều đó. Hãy kết nối với các thầy cô tại Đại học Phenikaa bởi trường cũng đang cùng hợp tác trong dự án”. Trao đổi ngắn gọn nhưng truyền cảm hứng này cho thấy tri thức khoa học không chỉ dành cho giới chuyên môn, mà có thể trở thành hành trình mà học sinh phổ thông bắt đầu từ sự chủ động kết nối, nuôi dưỡng đam mê và tìm kiếm cơ hội tham gia.

Bài giảng đại chúng là một hoạt động mở trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế về sóng hấp dẫn, một trong số ít hội thảo tại Việt Nam tập trung riêng vào lĩnh vực này. Hội thảo quy tụ các nhà lý thuyết, nhà quan sát và chuyên gia thiết bị đo đến từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc và Hong Kong, tập trung thảo luận các hướng nghiên cứu và phát triển công nghệ trong thiên văn học sóng hấp dẫn.

Hải Bình

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/hoc-sinh-viet-nam-doi-thoai-voi-chu-nhan-giai-nobel-vat-li-post764323.html