Ông Nguyễn Thái Bình, xã Như Thanh (bên phải): “Tiếp cận công nghệ số với người cao tuổi là không dễ, nhưng nếu không học sẽ tự mình tụt lại phía sau”.
Ở tuổi gần 80, ông Nguyễn Thái Bình ở xã Như Thanh, vẫn đều đặn tham gia các lớp tập huấn về CĐS tại địa phương. Đôi tay đã in hằn dấu vết thời gian, việc thao tác trên điện thoại không còn nhanh nhẹn, nhưng ánh mắt ông thì luôn sáng lên mỗi khi hiểu thêm một điều mới mẻ.
Ông nghĩ, cuộc sống hôm nay đã khác rất nhiều so với trước đây. Từ thông tin chính sách, thủ tục hành chính, đến giao dịch mua bán, liên lạc với con cháu, tất cả đều gắn với công nghệ. Nếu không học, không hiểu, người già rất dễ trở thành đối tượng bị lừa đảo, hoặc tự tách mình ra khỏi đời sống chung.
Bởi vậy, dù tuổi đã cao, ông Bình vẫn tự xác định phải học, để không bị tụt lại phía sau trong chính cuộc sống của mình.
Cả cuộc đời gắn với núi rừng, nương rẫy và nhịp sống chậm rãi của bản Chong , xã Thiên Phủ, ông Hà Văn Tú (79 tuổi) chưa từng nghĩ có ngày mình lại ngồi trước màn hình điện thoại để học cách tạo tài khoản điện tử, nhập mã xác thực hay từng bước làm quen với những tiện ích số đang ngày càng hiện diện trong cuộc sống. Những khái niệm vốn xa lạ với người quen cầm cuốc, phát nương nay trở thành những bài học mới ở tuổi xế chiều.
Không nhanh nhẹn như lớp trẻ, nhiều thao tác ông phải làm đi làm lại nhiều lần. Điều gì chưa hiểu, ông hỏi cán bộ, hỏi người bên cạnh, về nhà lại nhờ con cháu chỉ thêm rồi tự ghi nhớ từng bước để lần sau có thể tự làm. Với ông Tú, học công nghệ không phải để theo kịp xu hướng, mà để không bị đứng ngoài cuộc sống đang thay đổi từng ngày.
Ông cho biết, bản thân luôn xác định phải tiếp tục học, không chỉ để phát triển kinh tế gia đình mà còn phục vụ cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, ngoài các buổi tập huấn về CĐS, ông còn chủ động tham gia các lớp tuyên truyền pháp luật, theo dõi truyền thanh, đọc báo, tìm hiểu kiến thức về đất đai, an ninh trật tự. Qua mỗi lần học, ông hiểu thêm cách chọn lọc thông tin, nhận diện rủi ro trên không gian mạng và biết cách bảo vệ bản thân, gia đình giữa môi trường số đang ngày càng hiện hữu trong đời sống bản làng.
Ông Hà Văn Tú, xã Thiên Phủ (ngoài cùng bên trái) cho rằng: học tập ở tuổi này không còn là nghĩa vụ, mà đã trở thành trách nhiệm đối với bản thân và cộng đồng.
Với nhiều người, học tập ở tuổi già là để thích ứng với cuộc sống đang đổi thay, thì với ông Nguyễn Mạnh Hùng, phường Tĩnh Gia, đó còn là một cách tiếp tục cống hiến.
Trở về từ chiến trường với tỷ lệ thương tật 81%, ông Hùng không đầu hàng trước nghịch cảnh. Không qua đào tạo chuyên môn, ông tự học từ sách báo, tài liệu và internet để tìm lời giải cho bài toán nâng cao chất lượng mật ong. Từ thực tế mật ong dễ lên men, đổi màu do lẫn tạp chất, ông kiên trì nghiên cứu suốt gần 3 năm, vượt qua nhiều lần thất bại để cho ra đời máy tinh lọc mật ong NH-10/70 vào năm 2021.
Máy tinh lọc mật ong NH-10/70 không chỉ góp phần nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm cho người nuôi ong mà còn ghi dấu hành trình tự học bền bỉ của ông Nguyễn Mạnh Hùng. Sáng kiến này đã đạt giải Nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIII (năm 2022 - 2023) và được chấp nhận đơn hợp lệ cấp Bằng độc quyền sáng chế.
Năm 2025, ông Hùng tiếp tục nhận Giải thưởng Sao Vàng đất Việt của Hội Khuyến học Trung ương. Với ông, phần thưởng lớn nhất là những điều học được đã trở thành giá trị hữu ích cho cộng đồng.
Ông chia sẻ: “Tôi luôn tự nhủ phải cố gắng vươn lên, học tập không ngừng nghỉ để trở thành người có ích cho xã hội”.
Với thương binh Nguyễn Mạnh Hùng, phần thưởng lớn nhất là những điều học được đã trở thành giá trị hữu ích cho cộng đồng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định, “học tập là công việc suốt đời, học từ sách vở, từ thực tiễn và từ chính Nhân dân”. Trong thời đại số, khi tri thức và công nghệ liên tục đổi mới, tư tưởng ấy càng cho thấy ý nghĩa sâu sắc.
Tại Thanh Hóa, tinh thần học tập suốt đời đang được cụ thể hóa thông qua các lớp “bình dân học vụ số” triển khai ngay từ cơ sở, với phương châm “người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người biết ít hỗ trợ người chưa biết”. Từ khu dân cư, nhà văn hóa đến từng hộ gia đình, cán bộ, đoàn viên thanh niên trực tiếp đồng hành với người dân tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng số và thích ứng với cuộc sống hiện đại.
Đoàn thanh niên đồng hành, hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận với công nghệ số.
Thực tế cho thấy, học tập suốt đời không chỉ là nhu cầu hoàn thiện bản thân mà còn là điều kiện để mỗi người bắt kịp sự phát triển của xã hội. Từ người cao tuổi, nông dân đến cán bộ, đảng viên, tinh thần tự học theo gương Bác Hồ đang góp phần xây dựng xã hội học tập, thu hẹp khoảng cách số và tạo cơ hội phát triển để không ai bị bỏ lại phía sau.
Mai Nhung