Trong một cuộc chạy đua nghẹt thở với tử thần, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) đã đưa ra một quyết định táo bạo: cắt bỏ tử cung – cơ quan đang chảy máu – để cứu sống bệnh nhân mắc hội chứng TTP (ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối) hiếm gặp. Đây không chỉ là một ca phẫu thuật, mà là một cuộc đấu trí căng não của những người thầy thuốc.
“Ẩn số” về những dòng máu biến mất
Người phụ nữ 47 tuổi được đưa vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định trong tình trạng suy kiệt, mệt lả, khó thở. Ít ai ngờ rằng, phía sau những cơn rong kinh kéo dài và đau bụng kinh dữ dội suốt nhiều năm lại là một cuộc đối đầu sinh tử với căn bệnh huyết học tối cấp – nơi chính tử cung trở thành “ngòi nổ” âm thầm hủy hoại cơ thể từ bên trong.
TS-BS Bùi Chí Thương, Trưởng khối Sản Bệnh viện Nhân dân Gia Định cùng ê -kíp tiến hành phẫu thuật cắt bỏ tử cung cứu bệnh nhân
Theo TS-BS Bùi Chí Thương - Trưởng khối Sản, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, bệnh nhân có tiền sử sinh mổ do nhau tiền đạo cách đây 14 năm, sau đó được chẩn đoán lạc tuyến cơ tử cung khoảng 10 năm trước. “Đây là bệnh lý không hiếm. Nhiều phụ nữ chọn cách chịu đựng vì nghĩ rằng chỉ là đau và ra kinh nhiều. Nhưng ở trường hợp này, sự chịu đựng kéo dài đã che khuất một diễn tiến cực kỳ nguy hiểm”, ông chia sẻ.
Ba tháng trước khi nhập viện, tình trạng rong kinh và đau bụng tăng rõ rệt. Điều trị nội khoa bằng hormone không mang lại hiệu quả. Khi cơ thể đã kiệt quệ, bệnh nhân mới nhập viện trong trạng thái ranh giới sinh – tử. Các xét nghiệm ban đầu khiến ê-kíp lập tức báo động: bạch cầu tăng cao, procalcitonin vọt lên, gợi ý nhiễm trùng huyết. Bệnh nhân được điều trị tích cực với thở oxy, kháng sinh và thuốc cầm máu.
Tuy nhiên, điều khiến các bác sĩ “lạnh người”, theo lời TS-BS Bùi Chí Thương, là diễn tiến hoàn toàn không theo quy luật thông thường. “Máu đã cầm, nhưng hemoglobin và tiểu cầu vẫn tiếp tục giảm. Truyền bao nhiêu thì tụt bấy nhiêu. Đây là dấu hiệu không thể xem nhẹ”, ông nói.
Bệnh nhân liên tục rơi vào tình trạng thiếu máu nặng, giảm tiểu cầu trầm trọng, phải truyền máu nhiều lần. Máu vừa lên thì lại xuống. Các chuyên gia hồi sức, huyết học, thận học và sản khoa liên tục hội chẩn. Bệnh nhân được lọc máu, thay huyết tương – những biện pháp tối ưu cho các bệnh lý huyết học ác tính – nhưng đáp ứng vẫn rất kém.
“Lúc đó, câu hỏi lớn nhất là: máu đã đi đâu? Không thể cứ mất một cách vô lý như vậy”, TS-BS Bùi Chí Thương nhớ lại. Sau nhiều buổi phân tích căng thẳng, các bác sĩ dần hội tụ về một chẩn đoán hiếm gặp nhưng hợp lý: hội chứng TTP – ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối.
Quyết định cân não: Cắt bỏ tử cung để giải vây
TTP là bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, trong đó cơ thể tạo ra kháng thể phá hủy enzym ADAMTS13 – yếu tố giữ vai trò “điều phối” tiểu cầu. Khi enzym này bị triệt tiêu, tiểu cầu kết dính bất thường, tạo thành các cục huyết khối li ti trong lòng mạch. Hồng cầu bị vỡ khi đi qua các mạch máu này, dẫn đến thiếu máu và giảm tiểu cầu nặng, dù đã được truyền máu.
Vấn đề then chốt còn lại là nguồn gốc của kháng thể. Và đáp án, theo TS-BS Bùi Chí Thương, nằm ở chính tử cung. “Chúng tôi tin rằng bệnh lý tử cung mạn tính đã trở thành yếu tố kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường. Nếu không loại bỏ ‘ổ phát bệnh’ này, mọi điều trị chỉ là chống đỡ”, ông phân tích.
Quyết định cắt tử cung được đưa ra trong bối cảnh vô cùng khó khăn. Đây không chỉ là một can thiệp sản khoa, mà là lựa chọn sống còn. “Chúng tôi hiểu rất rõ, nếu chậm trễ, bệnh nhân có thể không qua khỏi. Lúc đó, không còn lựa chọn an toàn hay không an toàn – chỉ còn lựa chọn đúng thời điểm”, bác sĩ Thương nhấn mạnh.
Ca phẫu thuật được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa. Và điều kỳ diệu đã xảy ra gần như ngay lập tức. Sau mổ, các chỉ số huyết học bắt đầu cải thiện rõ rệt. Hồng cầu và tiểu cầu tăng lên tự nhiên, không cần truyền máu. Cơ thể bệnh nhân dường như được “giải phóng” khỏi cơ chế tự hủy.
“Đây là khoảnh khắc mà bất kỳ bác sĩ nào cũng khó quên. Khi nhìn thấy các xét nghiệm đảo chiều, chúng tôi biết rằng mình đã đi đúng hướng”, bác sĩ Thương chia sẻ.
Sau bảy ngày điều trị hậu phẫu, bệnh nhân xuất viện trong tình trạng ổn định, tinh thần tốt, như chưa từng trải qua cuộc chiến sinh tử. Với các bác sĩ, đây không chỉ là một ca bệnh hiếm được cứu sống, mà còn là minh chứng rõ nét cho giá trị của mô hình bệnh viện đa khoa.
“Những ca bệnh như thế này không thuộc riêng một chuyên ngành. Nếu không có sự phối hợp của hồi sức, huyết học, thận học, gây mê và sản khoa, kết cục có thể đã rất khác”, bác sĩ Thương nhìn nhận.
Câu chuyện cũng là lời cảnh báo âm thầm dành cho phụ nữ trung niên: những triệu chứng tưởng chừng “quen thuộc” như đau bụng kinh, rong kinh kéo dài không phải lúc nào cũng là chuyện nhỏ. Trong y học, đôi khi, sự chủ quan chính là khoảng trống để tử thần len vào.
Và ở phía bên kia lằn ranh sống – chết ấy, thứ giữ bệnh nhân ở lại không chỉ là thuốc men hay kỹ thuật cao, mà còn là sự tỉnh táo, dũng cảm và tinh thần “đi cùng nhau” của những người thầy thuốc. Một sự kết hợp trí tuệ, như chính các bác sĩ nói, “không thể siêu hơn”.
Bình Thuận