Hát quan họ trên thuyền rồng tại Hội Lim. Ảnh: S.T
Theo Ban tổ chức, Hội Lim xuân Bính Ngọ 2026 lần đầu tiên do chính quyền cấp xã tổ chức sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được vận hành đồng bộ trên toàn quốc. Hội Lim năm nay diễn ra trong hai ngày, từ 28-2 đến hết 1-3 (ngày 12 - 13 tháng Giêng). Lễ hội diễn ra tại 7 thôn: Lũng Giang, Lũng Sơn, Duệ Đông, Đình Cả, Duệ Nam, Duệ Khánh và Lộ Bao; trung tâm là khu vực núi Hồng Vân (núi Lim).
Điểm nhấn đặc biệt năm nay là lễ đón Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ hội truyền thống - Hội Lim” diễn ra lúc 8h30 ngày 28-2 (12 tháng Giêng) tại sân khấu trung tâm núi Lim với sự tham dự của khoảng 400 đại biểu.
Phần lễ gồm dâng hương khai hội tại chùa Hồng Ân - núi Lim; lễ tại Lăng Tướng công Nguyễn Đình Diễn; lễ rước sắc của 4 thôn Đình Cả, Duệ Nam, Duệ Khánh, Lộ Bao với đoàn rước khoảng 800 người, tổ chức trang trọng theo nghi thức truyền thống.
Phần hội tiếp tục là không gian sinh hoạt quan họ đặc sắc bậc nhất xứ Kinh Bắc với hát đối đáp, hát canh thâu đêm tại nhà nghệ nhân, hát trên thuyền, hát cửa đình, chùa… Ngoài ra còn có hàng loạt hoạt động văn hóa dân gian như đu tiên, cờ người, tổ tôm điếm, đấu vật, bịt mắt bắt dê, đập niêu, trình diễn thư pháp, hội thơ… Đặc biệt, vào tối 12 tháng Giêng sẽ diễn ra chương trình nghệ thuật tại sân khấu chính trên núi Lim do các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh biểu diễn và bắn pháo hoa tầm thấp tại khu vực hồ điều hòa Vân Tương (từ 21h đến 21h15).
Từ ngày 26-2 đến ngày 1-3 (ngày 10 đến ngày 13 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026), tại khu vực hồ điều hòa Vân Tương sẽ diễn ra Giải vật dân tộc, vật tự do, Giải vô địch các nhóm tuổi vật dân tộc, vật tự do tỉnh Bắc Ninh mở rộng do Sở VHTTDL tỉnh Bắc Ninh tổ chức, với sự tham gia của hàng trăm vận động viên.
Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Du, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Lễ hội Lim Dương Minh Ngọc cho biết, bên cạnh phần lễ được tổ chức theo nghi thức truyền thống, đảm bảo giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa quê hương, phần hội cũng được tổ chức với nhiều hoạt động hấp dẫn. Ban Tổ chức kiên quyết ngăn chặn, bài trừ sự xâm nhập của những sản phẩm có nội dung xấu.
Đến nay, công tác tổ chức đang được triển khai, chuẩn bị cơ sở vật chất, trang trí ở khu vực trung tâm lễ hội và khu vực xung quanh. Ban Chỉ đạo tổ chức lễ hội giao Công an xã chủ trì, phối hợp với Ban An toàn giao thông xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã xây dựng kế hoạch đảm bảo an ninh trật tự - an toàn giao thông; ngăn chặn, xử lý kịp thời các trường hợp làm mất an ninh trật tự, ùn tắc giao thông.
Các lực lượng chức năng xây dựng phương án đảm bảo phòng cháy, chữa cháy tại khu vực lễ hội và các khu vực lân cận; giao các đơn vị liên quan bố trí nhà vệ sinh, thùng rác, ngăn chặn các hành vi ăn xin, chèo kéo du khách; lập đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh của du khách…
UBND xã Tiên Du sẽ thực hiện nghiêm chỉ đạo về công tác tổ chức lễ hội của tỉnh; thực hiện nghiêm túc, hiệu quả “Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống” theo quy định của Bộ VHTTDL. Xã cũng đề nghị các liền anh, liền chị có hình thức nhận "thưởng" của khán giả sao cho văn minh, không phản cảm.
Hội Lim là hội của những làng xã cổ nằm quanh núi Lim và đôi bờ sông Tiêu Tương. Đây là lễ hội lớn của vùng, thể hiện một cách sâu sắc văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh của người dân xứ Kinh Bắc.
Hội Lim được duy trì trong suốt thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ cứu nước, Hội Lim không được mở trong nhiều thập kỷ cho đến tận những năm sau đổi mới. Ngày nay, hội được mở vào ngày 12, 13 tháng Giêng Âm lịch hàng năm.
Trong đó, dân ca quan họ Bắc Ninh là linh hồn của lễ hội. Các hình thức hát như hát canh, hát trên thuyền, hát lán, hát đối đáp... không chỉ phô diễn các lề lối, bài bản cổ mà còn tạo ra một môi trường lý tưởng để di sản được truyền dạy, thực hành liên tục.
Quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 30.9.2009. Hội Lim không chỉ là một lễ hội truyền thống thông thường mà là một không gian văn hóa sống động, thể hiện rõ nét những giá trị lịch sử cốt lõi và mối quan hệ bền chặt giữa các làng khi thực hành di sản dân ca quan họ Bắc Ninh.
Hoàng Lân