Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031: Chuyển mạnh từ 'xem xét văn bản' sang 'giám sát quyền lực thông qua văn bản'

3 giờ trướcBài gốc

Đổi mới hoạt động, đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn

Theo Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh, nhiệm kỳ 2021-2026 diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, cũng là giai đoạn thể hiện rõ tinh thần đổi mới, chủ động và trách nhiệm của HĐND tỉnh Hà Tĩnh trong quyết nghị và giám sát các vấn đề quan trọng của địa phương; đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền và Nhân dân đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Việt Hà phát biểu tham luận tại hội nghị

Giai đoạn 2021 - 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 6,4%/năm. Riêng năm 2025, kinh tế Hà Tĩnh bứt phá mạnh mẽ với mức tăng trưởng đạt 8,78%, vươn lên dẫn đầu khu vực Bắc Trung Bộ. Đặc biệt, quý I năm 2026 ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục 12,42%, đứng đầu cả nước, khẳng định sức bật và dư địa phát triển ngày càng rõ nét của nền kinh tế.

Nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức 35 kỳ họp. Riêng năm 2025, HĐND tỉnh đã tổ chức tới 11 kỳ họp kịp thời xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng, cấp bách phát sinh từ thực tiễn.

Công tác xây dựng và ban hành nghị quyết tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ theo hướng thực chất, sát thực tiễn và nâng cao tính khả thi. Trong tổng số 420 nghị quyết được thông qua toàn nhiệm kỳ, có 130 nghị quyết chứa quy phạm pháp luật với 42 chính sách quan trọng tập trung tháo gỡ nhiều “điểm nghẽn” trong thực tiễn, khơi thông nguồn lực phát triển.

Hội nghị toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến 34 điểm cầu trong cả nước. Ảnh: Lâm Hiển

Nổi bật là các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; hỗ trợ phát triển dịch vụ logistics và xuất khẩu, xây dựng nông thôn mới, phát triển nông nghiệp, nông thôn... góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của Khu kinh tế Vũng Áng, thúc đẩy thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp; nâng tỷ trọng công nghiệp chiếm trên 30% so với tổng sản phẩm trên địa bàn và đưa hà Tĩnh hoàn thành 100% tiêu chí xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh vào năm 2025.

Đặc biệt, trước những tình huống khó khăn, cấp bách như đại dịch COVID-19, thiên tai, bão lũ, HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù với tinh thần chủ động, linh hoạt và giàu tính nhân văn, bao trùm trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Qua đó, góp phần chăm lo đời sống Nhân dân. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh còn hơn 1,9%, thể hiện rõ hiệu quả của các chính sách an sinh và phát triển kinh tế - xã hội được triển khai đồng bộ, kịp thời.

Bên cạnh đó, hoạt động chất vấn, thẩm tra, tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, xử lý đơn thư tiếp tục được quan tâm đổi mới theo hướng sâu sát, thực chất và nâng cao trách nhiệm giải trình. Qua đó, vai trò "cầu nối" giữa chính quyền với Nhân dân tiếp tục được phát huy, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử và củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với chính quyền địa phương.

Cùng với quyết nghị chính sách, hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ, tạo chuyển biến rõ nét trong chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh và các ngành, các cấp. Điển hình, qua giám sát công tác cải cách hành chính, Hà Tĩnh đã tập trung xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; năm 2025, tỉnh xếp thứ 2 khu vực Bắc Trung Bộ về Chỉ số Cải cách hành chính. Hay qua giám sát lĩnh vực an sinh xã hội, tỉnh đã ban hành chính sách nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội. Đến nay, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của tỉnh đứng thứ 9 toàn quốc.

Bên cạnh đó, công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật được chú trọng. Qua công tác kiểm tra, giám sát đã phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều văn bản, chủ yếu là văn bản của cấp cơ sở. Đặc biệt, qua giám sát chuyên sâu, các ban HĐND tỉnh đã phát hiện một số văn bản có dấu hiệu chưa phù hợp quy định pháp luật hoặc còn nhiều vướng mắc trong thực tiễn thi hành, như các quy định về ủy quyền xác định giá đất cụ thể, quản lý vật liệu nổ công nghiệp, rà soát, đánh giá hợp tác xã; một số nghị quyết của HĐND cấp cơ sở liên quan đến thẩm quyền ban hành chính sách…

Lấy giám sát văn bản quy phạm pháp luật làm khâu đột phá

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh cũng chỉ rõ một số khó khăn, hạn chế trong hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Đó là, khối lượng văn bản quy phạm pháp luật được ban hành ngày càng lớn, nội dung điều chỉnh trên nhiều lĩnh vực phức tạp, trong khi nguồn nhân lực tham mưu phục vụ hoạt động giám sát của HĐND các cấp còn mỏng. Việc rà soát, theo dõi, cập nhật văn bản ở một số nơi chưa thực sự thường xuyên. Hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật ở một số nơi vẫn chưa được quan tâm đúng mức, còn nặng về xem xét báo cáo hành chính.

Đoàn đại biểu tỉnh Hà Tĩnh tham dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Từ thực tiễn đó, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tỉnh đã đề xuất các giải pháp trọng tâm nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ mới.

Theo Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh, cần chuyển mạnh từ tư duy “xem xét văn bản” sang “giám sát quyền lực thông qua văn bản”. Giám sát phải đi vào thực chất, kịp thời phát hiện những quy định chồng chéo, vượt thẩm quyền, thiếu tính khả thi hoặc không còn phù hợp với thực tiễn để kiến nghị xử lý, hoàn thiện. Đây cũng chính là yêu cầu Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhấn mạnh: lấy giám sát văn bản quy phạm pháp luật làm khâu đột phá trong hoạt động giám sát của cơ quan dân cử.

Bên cạnh đó, đổi mới phương thức giám sát theo hướng chủ động, thường xuyên, chuyên sâu và tích hợp. Hạn chế tình trạng giám sát “thụ động theo báo cáo”, mà cần chủ động xây dựng kế hoạch giám sát văn bản quy phạm pháp luật hằng năm theo từng lĩnh vực; bám sát ngay từ khi văn bản được ban hành và trong suốt quá trình tổ chức thực hiện.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát. Xây dựng hệ thống hỗ trợ quyết định dựa trên dữ liệu thực tế (về biến động kinh tế, ngân sách, rủi ro thiên tai) thay vì chỉ dựa vào báo cáo hành chính thuần túy.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh cũng nhấn mạnh, cần kiên quyết xử lý sau giám sát, tháo gỡ điểm nghẽn, bảo vệ cán bộ dám đổi mới.

Cụ thể hơn phạm vi phân cấp, phân quyền cho chính quyền cấp xã

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ, theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, HĐND cấp xã có thẩm quyền ban hành Nghị quyết để“Quyết định chính sách, biện pháp để phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn theo quy định của pháp luật”.

Thực tế hiện nay, mặc dù chủ trương phân cấp, phân quyền ngày càng được đẩy mạnh, yêu cầu cấp xã chủ động hơn trong quản lý, điều hành và phát triển địa phương ngày càng cao, nhưng thẩm quyền quyết định về cơ chế tài chính, chính sách đặc thù và phân bổ nguồn lực vẫn chủ yếu tập trung ở cấp tỉnh.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Do đó, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh đề nghị Trung ương nghiên cứu quy định cụ thể hơn về thẩm quyền quyết định các cơ chế, chính sách phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở cấp xã.

Bên cạnh đó, có cơ chế, chính sách hỗ trợ về nguồn lực, hạ tầng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ hoạt động của hệ thống cơ quan dân cử các cấp; ban hành hướng dẫn thống nhất về chuyển đổi số, “Hội đồng nhân dân số” trong hoạt động của HĐND các cấp, bảo đảm kết nối, liên thông, khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ công tác giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghiên cứu ban hành nghị quyết quy định về vị trí việc làm, giữ ngạch công chức đối với các chức danh Trưởng ban, Phó Trưởng ban của các Ban thuộc HĐND. Hiện nay, các quy định của Chính phủ về vị trí việc làm chưa quy định cụ thể đối với nhóm chức danh này, dẫn đến khó khăn trong công tác bố trí, quản lý, đánh giá và bảo đảm quyền lợi về ngạch công chức.

Ban hành hướng dẫn cụ thể việc đánh giá, xếp loại công chức đối với cán bộ, công chức tại các Ban của HĐND nhằm bảo đảm thống nhất trong thực hiện, phù hợp với đặc thù hoạt động và vị trí việc làm của từng chức danh Đồng thời, sớm có quy định và bố trí biên chế cho Trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã. Hiện nay, nhiều trung tâm mới được thành lập nhưng chưa được giao biên chế nên gặp nhiều khó khăn trong tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự và triển khai nhiệm vụ.

Đào Cảnh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/hoi-nghi-hdnd-toan-quoc-trien-khai-phuong-huong-nhiem-vu-nhiem-ky-2026-2031-chuyen-manh-tu-xem-xet-van-ban-sang-giam-sat-quyen-luc-thong-qua-van-ban-10418431.html