Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng chiều nay, 7/2, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã trình bày chuyên đề “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”.
Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế
Về đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, đường lối đối ngoại Đại hội XIV là một bộ phận trong tổng thể đường lối của Đảng, kế thừa truyền thống đối ngoại, ngoại giao của dân tộc ta, các nội hàm cốt lõi, xuyên suốt từ các kỳ Đại hội trước và phản ánh các thành tựu đạt được trong suốt lịch sử Cách mạng Việt Nam, đặc biệt là thế và lực mới của đất nước ta sau 40 năm Đổi mới; đồng thời có nhiều đổi mới tư duy có tính đột phá mạnh mẽ để thích ứng với những biến động lớn hết sức nhanh, phức tạp trong tình hình thế giới, khu vực hiện nay và đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”. Ảnh: Hồ Long
Theo đó, tại Văn kiện Đại hội XIV, Đảng ta khẳng định “thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại”.
Mục tiêu là bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi; đồng thời, chủ động đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển trên tinh thần là bạn, đối tác tin cậy, thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
Nguyên tắc là bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại; triển khai đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các hoạt động đối ngoại trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân.
Phương châm là tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc chủ động ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tranh thủ các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài cho phát triển đất nước.
Một số định hướng lớn là đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, thực chất, ổn định; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả; đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trong đó trọng tâm là ngoại giao kinh tế; kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương; cùng các nước thành viên xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực; xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại.
Bên cạnh các nội hàm cốt lõi, có tính xuyên suốt nêu trên, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, lần này Đại hội Đảng XIV đã bổ sung nhiều nội hàm mới, rất quan trọng trong đường lối đối ngoại, trong đó nổi bật là:
Thứ nhất, nhấn mạnh mục tiêu “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”. Ảnh: Phạm Thắng
Thứ hai, bổ sung quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường”. Đây là những quan điểm chỉ đạo chung, rất quan trọng với đối ngoại và cũng là những tư tưởng lớn của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác Hồ từng khẳng định: “Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”, và “muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã”. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật cách mạng Việt Nam: theo đó sức mạnh bên trong đóng vai trò quyết định; sức mạnh bên ngoài từ đoàn kết, hợptác quốc tế đóng vai trò quan trọng.
Thứ ba, khẳng định vai trò, sứ mệnh của đối ngoại hội nhập quốc tế là trọng yếu thường xuyên. Văn kiện đã nói rõ “đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”.
Điều đó thể hiện: Một là, đây là công việc có tầm quan trọng hàng đầu liên quan đến sự sống còn, an nguy, thịnh suy của đất nước gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước là một phương thức quan trọng trong việc thực hiện hai nhiệm vụ trọng yếu về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hai là, sự quan tâm và việc cần phải thực hiện thường xuyên, liên tục trong mọi giai đoạn của cách mạng Việt Nam được triển khai một cách chủ động, tích cực, có hệ thống bài bản trên mọi lĩnh vực từ công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu đến tổ chức triển khai, đôn đốc, kiểm tra và giám sát. Ba là, đòi hỏi sự lãnh đạo thường xuyên, toàn diện, toàn diện, tuyệt đối của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, sự tham gia của cả hệ thống chính trị, trong đó có sự thể chế hóa việc phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng an ninh và đối ngoại, giữa trung ương và địa phương, giữa các ban và bộ ngành. Đây cũng là sự nghiệp chung của toàn đảng, toàn dân và là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trong đó có các lực lượng làm công tác đối ngoại, đóng vai trò nòng cốt và chủ công trong công tác triển khai.
Khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội XIV
Để triển khai tốt các định hướng trên, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết, Đảng bộ Bộ Ngoại giao xin kiến nghị các cấp, các ngành tập trung thực hiện một số trọng tâm công việc sau:
Một là thống nhất nhận thức trong toàn bộ hệ thống chính trị về mục tiêu, nhiệm vụ, về vai trò, vị trí của đối ngoại trong đường lối của Đại hội Đảng lần thứ XIV, đặc biệt là yêu cầu nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” để hiểu đúng, đầy đủ, sâu sắc và thống nhất hành động trong cả hệ thống chính trị, trong đó có các công việc về phổ biến tuyên truyền đường lối đối ngoại của Đại hội XIV đến các cấp ủy.
Hai là khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV. Trong đó có các công việc là tập trung hoàn thiện các quy định của Đảng về triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế các cấp các ngành nghiên cứu xây dựng quy chế về quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại ở cấp của mình để bảo đảm triển khai đồng bộ hiệu quả. Rà soát hoàn thiện các hệ thống pháp luật và văn bản pháp lý của nhà nước từ trung ương đến địa phương. Các ban, bộ, ngành địa phương căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của mình, chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao để xác định tầm nhìn, mục tiêu, giải pháp để cụ thể hóa, triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIV.
Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Hồ Long
Ba là, đẩy mạnh xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới trên 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân và tất cả các lĩnh vực của công tác đối ngoại. Trong đó có các công việc: mở rộng hơn nữa mạng lưới quan hệ hợp tác không chỉ với các đối tác truyền thống là các quốc gia, tổ chức mà với cả các đối tác mà đất nước đang có nhu cầu (như các Tập đoàn công nghệ lớn, đặc biệt về các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo, lượng tử, bán dẫn…). Đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển với trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Với tinh thần “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”, triển khai kịp thời, hiệu quả, sáng tạo các lĩnh vực quan trọng của công tác đối ngoại trong đó có các hoạt động của lĩnh vực về đối ngoại văn hóa, ngoại giao văn hóa. Nắm chắc tình hình làm tốt công tác nghiên cứu dự báo tham mưu cho Đảng, tuyệt đối không để đất nước bị động bất ngờ trong bất cứ tình huống nào.
Bốn là, bố trí nguồn lực phù hợp cho đối ngoại tương xứng với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu của nhiệm vụ trong tình hình mới. Xây dựng một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp trên cả ba trụ cột đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân trong đó có việc xây dựng bộ máy tổ chức tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Làm tốt công tác xây dựng đảng, đội ngũ cán bộ vừa hồng vừa chuyên, có đức, có sức, có tài, có kỷ luật, kỷ cương, gương mẫu, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, có trách nhiệm cao trước lịch sử, trước Nhân dân, gắn bó với Nhân dân, từ Nhân dân mà ra và vì Nhân dân phục vụ, đáp ứng với yêu cầu trong kỷ nguyên mới.
Cùng với đó là tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác đối ngoại.
Năm là tăng cường hơn nữa sự phối hợp hiệu quả đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành, tỉnh, thành, địa phương, giữa các lực lượng làm công tác đối ngoại như đối ngoại quốc hội, đối ngoại quốc phòng, đối ngoại công an nhân dân, đối ngoại địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân trong nước và ngoài nước đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Thanh Hải