Bước phát triển mới tư duy lý luận về công tác kiểm tra, kỷ luật Đảng
Trình bày chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nêu rõ, Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đã thành công rất tốt đẹp. Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành 2 văn bản có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc “định vị” vị trí của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh trình bày chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”. Ảnh: Hồ Long
Đó là, Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng (thay thế Nghị quyết Trung ương 5 khóa X); Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng (thay thế Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025).
“Hai văn bản này chính là “hành lang pháp lý”, “nền móng vận hành” công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới; thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và tổng kết thực tiễn của Đảng ta trong công tác kiểm tra, giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen”, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh.
Trình bày về Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nêu rõ, Nghị quyết đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp.
Cụ thể, kiểm tra, giám sát phải là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy với tinh thần "toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát không phải là việc riêng của ủy ban kiểm tra các cấp, không "khoán trắng", không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra".
Đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát phải luôn phải gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, công tác tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Việc này bảo đảm thực hiện nhất quán "Ba trụ cột chính" trong công tác lãnh đạo và xây dựng Đảng, gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đặc biệt gắn với thực hiện nghiêm túc, nhất quán “Bốn kiên định" về chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh trình bày chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”. Ảnh: Hồ Long
Kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Mọi tổ chức đảng và đảng viên phải thường xuyên tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, bảo đảm phương châm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.
Kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các dấu hiệu vi phạm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Quan điểm chỉ đạo mới này đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát vừa nghiêm minh, vừa góp phần kiến tạo khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước; kiên quyết xử lý các sai phạm; song phải bảo vệ người dám đổi mới, dám đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo, để đạt được mục tiêu đề ra, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết, Nghị quyết đã xác định 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, về đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, Nghị quyết số 05-NQ/TW xác định chú trọng công tác tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng, đảng viên; chủ động và phát huy vai trò của chi bộ; trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”.
“Chi bộ chính là nền tảng của Đảng, phải là nơi thực hiện giám sát thường xuyên, gần gũi, trực tiếp nhất đối với cán bộ, đảng viên. Mọi biểu hiện suy thoái, vi phạm nếu được phát hiện từ sớm ngay tại chi bộ sẽ không tích tụ thành sai phạm lớn”, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh.
Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Hồ Long
Đồng thời, xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên, coi đây là khâu đột phá để ủy ban kiểm tra các cấp có đủ thẩm quyền và điều kiện tiếp cận đầy đủ, toàn diện thông tin, hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên. Tăng cường giám sát chuyên đề, giám sát ngay từ đầu, góp phần bảo đảm thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, quyết sách của Đảng.
Đẩy mạnh phân cấp, tăng thẩm quyền cho cơ sở, gắn trách nhiệm của tổ chức đảng
Trình bày về Quy định số 21-QĐ/TW, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết, Quy định gồm 7 chương, 35 điều, kế thừa cơ bản Quy định số 296-QĐ/TW, đồng thời bổ sung, lược bỏ những nội dung không còn phù hợp, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các quy định mới của Trung ương và pháp luật của Nhà nước, với 5 điểm mới nổi bật.
Quy định bổ sung trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc ban hành quy chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, Kiểm toán Nhà nước, viện kiểm sát, tòa án nhân dân cùng cấp và các cơ quan, đơn vị liên quan, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát.
Đáng chú ý, ủy ban kiểm tra các cấp được quyền kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu của các cơ quan Nhà nước trong các lĩnh vực liên quan để phục vụ nhiệm vụ; khi tiến hành kiểm tra, giám sát được sử dụng một số biện pháp như ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan chức năng phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh theo quy định của pháp luật.
Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển
Quy định cũng phân cấp, tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm; đồng thời quy định rõ hơn thẩm quyền của ban thường vụ, đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở và ủy ban kiểm tra cấp tỉnh; bổ sung nguyên tắc, nội dung giải quyết tố cáo; đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm của tổ chức đảng trong quyết định kỷ luật và giải quyết khiếu nại.
Trên cơ sở Nghị quyết, Quy định mới, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh đã nêu 5 nhóm nhiệm vụ cần cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp triển khai.
Trong đó, nhấn mạnh chuyển mạnh công tác kiểm tra, giám sát sang mục tiêu phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát quyền lực ngay trong quá trình vận hành; phát hiện nguy cơ trước khi hình thành sai phạm; kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra xử lý vi phạm và phát hiện, bảo vệ, nhân rộng nhân tố tích cực; kiên quyết xử lý các biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho rằng, trước yêu cầu mới của công tác xây dựng Đảng, với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, chúng ta có cơ sở vững chắc để tin tưởng rằng, công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng sẽ tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ, thực sự trở thành “tai mắt” của Đảng, là công cụ sắc bén để giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của Nhân dân.
Qua đó, bảo đảm mọi chủ trương của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn, góp phần đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước.
Thanh Hải