Hội tụ Ba Bể - Đại ngàn nơi đáng sống - Kỳ 1: 'Sứ mệnh' thầm lặng

2 ngày trướcBài gốc

Hồ Ba Bể. Ảnh: Ngô Đức Míc

Kỳ 1: "Sứ mệnh" thầm lặng

Sáng sớm bên hồ Ba Bể, sương mỏng giăng kín mặt nước. Giữa không gian mênh mông ấy, rừng như tấm áo xanh ôm trọn hồ, giữ cho dòng nước trong lành, giữ cho hơi thở của đại ngàn được nguyên vẹn. Nhưng ẩn sau vẻ bình yên là cuộc chiến cam go, bền bỉ để bảo vệ “lá phổi xanh"...

Giữ màu xanh nơi "thâm sơn cùng cốc"

Với diện tích hơn 10.000ha rừng đặc dụng, Vườn Quốc gia Ba Bể không chỉ là tài sản vô giá của tỉnh Thái Nguyên mà còn được UNESCO công nhận là khu Ramsar - vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Nơi đây là “ngôi nhà chung” của hơn 1.200 loài thực vật cùng hàng trăm loài động vật quý hiếm. Để giữ được màu xanh bạt ngàn ấy, những người kiểm lâm nơi đây đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, sự bền bỉ và cả những hiểm nguy thầm lặng.

Để cảm nhận rõ sự khắc nghiệt của nghề giữ rừng, chúng tôi đã theo chân các cán bộ Kiểm lâm trong chuyến tuần tra xuyên rừng Đán Đeng, thuộc thôn Khuổi Hao, xã Ba Bể. Tại khu vực rừng Đán Đeng, trước mắt chúng tôi là những cây gỗ nghiến cổ thụ với đường kính lên tới gần 2m, thân dài hàng chục mét, sừng sững vươn lên trời xanh. Đó là chứng nhân của thời gian, là báu vật mà lực lượng Kiểm lâm phải bảo vệ bằng mọi giá.

Giữa những gốc nghiến già, ông Hoàng Văn Soạn, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Đán Đeng: “Rừng Ba Bể có nhiều gỗ quý, giá trị cao nên luôn là "miếng mồi ngon" cho các đối tượng xấu. Chúng thường lợi dụng đêm tối, ngày lễ Tết hay mưa bão để xâm nhập. Anh em chúng tôi phải ăn ngủ ở rừng để canh gác”.

Cán bộ Kiểm lâm cùng thành viên Tổ giao khoán bảo vệ rừng tuần tra rừng tại khu vực Đán Đeng, thôn Khuổi Hao, xã Ba Bể.

Ở Vườn Quốc gia Ba Bể, những "cuộc chiến" giữ rừng chưa bao giờ hạ nhiệt vì không chỉ có đối tượng lâm tặc chuyên nghiệp mà còn xuất phát từ chính nhu cầu mưu sinh của người dân địa phương sống trong vùng đệm. Tư duy “của rừng thì cứ lấy” vẫn còn tồn tại trong một bộ phận người dân, nhất là ở những khu vực còn nhiều khó khăn, sinh kế còn bấp bênh.

Bên cạnh đó, tình trạng xâm canh đất rừng để làm nương rẫy vẫn là bài toán nan giải vì chưa phân định tuyệt đối ranh giới đất ở, đất sản xuất của dân và đất quy hoạch lâm nghiệp tại một số khu vực khiến công tác quản lý Vườn Quốc gia Ba Bể gặp nhiều khó khăn.

Hiện đơn vị vẫn phải tiếp tục phối hợp với đơn vị tư vấn thực hiện dự án “Phân định, cắm mốc ranh giới có sự tham gia giữa các thôn, bản trong vùng lõi và vùng đệm Vườn Quốc gia Ba Bể” để hoàn thiện hồ sơ cắm 62 mốc ranh giới vùng đệm trong thôn Nặm Dài.

Đồng thời, đơn vị cắm bổ sung 27 mốc ranh giới vùng đệm trong tại thôn Bản Cám, xã Ba Bể và thay thế 81 mốc ranh giới bị tác động bởi thời gian.

Vườn Quốc gia Ba Bể cũng đang phối hợp với UBND xã Ba Bể kiểm tra thực địa các thửa đất xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối 4 hồ sơ gồm 29 thửa đất để phân định rõ phạm vi, trách nhiệm quản lý.

Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi ấy, từ năm 2018 đến nay, hơn 600ha rừng núi đá khu vực Đán Đeng được bảo vệ tuyệt đối an toàn, không xảy ra vụ chặt phá nào. Đó là một "kỳ tích thầm lặng" được viết nên bởi sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm của những người giữ rừng.

"Nút thắt" nguồn lực

Một thực tế đang tồn tại ở Vườn Quốc gia Ba Bể là phạm vi bảo vệ thì lớn và trách nhiệm của chính quyền địa phương, lực lượng chức năng rất lớn, nhưng nguồn lực đầu tư cho việc này lại hạn chế. Cụ thể như nguồn lực đầu tư từ ngân sách thì theo hạn mức, nguồn lực xã hội hóa không liên tục chưa đáp ứng được nhu cầu.

Kỳ vọng nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sẽ bổ sung lại cho công tác quản lý nhưng vì nhiều lý do, mỗi năm Vườn Quốc gia Ba bể chỉ thu được vài chục triệu đồng từ hoạt động này (11 tháng năm 2025 thu được 45,6 triệu đồng, đạt 91,32 % kế hoạch giao).

Cán bộ Kiểm lâm Vườn Quốc gia Ba Bể xác định các vị trí xung yếu, giáp ranh để tập trung tuần tra, kiểm tra nhằm ngăn chặn các hành vi xâm phạm rừng.

Trong khi các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy rừng ở những nơi xa đường giao thông, vách đá dựng đứng gặp nhiều trở ngại, giám sát đa dạng sinh học công nghệ cao hay trang thiết bị tuần tra hiện đại… vẫn chưa được cung cấp đầy đủ. Cùng với đó là chế độ, chính sách cho kiểm lâm viên của Vườn Quốc gia, đặc biệt là những người bám chốt ở vùng sâu, vùng xa, còn thấp so với công sức họ bỏ ra và cả sự hiểm nguy họ phải đối mặt. Tuy vậy, họ vẫn lặng lẽ bám trụ với rừng.

Ông Hoàng Văn Nam, Phó Giám đốc điều hành Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ba Bể: Giữa muôn vàn thách thức, chúng tôi vẫn thầm lặng giữ rừng, chúng tôi hiểu rằng nếu mất rừng Ba Bể sẽ không còn là Ba Bể. Chúng tôi kiên định với sứ mệnh của mình, nhưng cũng rất mong Nhà nước có những cơ chế, chính sách tốt hơn để anh em yên tâm công tác, và quan trọng hơn là có nguồn lực để phát triển du lịch sinh thái. Từ đó tạo nguồn thu quay trở lại để phát triển rừng bền vững.

(còn nữa)

Nhóm P.V

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/tai-nguyen-moi-truong/202601/hoi-tu-ba-be-dai-ngan-noi-dang-song-ky-1-su-menh-tham-lang-32c7173/