Hơn 100 tỉ đồng hối lộ và cơ chế 'xin – cho' bị phanh phui

2 giờ trướcBài gốc

Theo cáo trạng và diễn biến tại phiên tòa, từ năm 2018 - 2025, hàng loạt lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm đã lợi dụng những bất cập của pháp luật, đặc biệt trong quá trình thực hiện Nghị định 15/2018/NĐ-CP, để gây khó dễ, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, buộc doanh nghiệp phải chi tiền ngoài quy định nhằm được giải quyết thủ tục hành chính.

Cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong

Cơ chế “xin – cho” và chủ trương nhận tiền từ trên xuống dưới

Cục An toàn thực phẩm là đơn vị chuyên ngành thuộc Bộ Y tế, có chức năng tham mưu và tổ chức thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính quan trọng như: cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; cấp Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp Giấy chứng nhận GMP, một số lãnh đạo, chuyên viên của Cục đã lợi dụng việc thẩm quyền tập trung vào một số cá nhân, bộ phận để hình thành cơ chế trục lợi.

Cáo trạng xác định, các chuyên viên thường xuyên gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, hoặc “ngâm” hồ sơ kéo dài.

Trong bối cảnh sản xuất – kinh doanh bị đình trệ, nhiều doanh nghiệp buộc phải chủ động “chung chi” từ 5 – 10 triệu đồng/hồ sơ ngoài lệ phí chính thức để hồ sơ được thẩm định nhanh, thậm chí hợp thức hóa những hồ sơ chưa đủ điều kiện.

Đáng chú ý, việc nhận tiền không phải hành vi tự phát của cá nhân cấp dưới. Một số chuyên viên đã báo cáo tình trạng doanh nghiệp “cảm ơn” trong quá trình xử lý hồ sơ. Sau đó, lãnh đạo cấp phòng, trung tâm xin ý kiến và được Nguyễn Thanh Phong (khi đó là Cục trưởng) đồng ý cho phép nhân viên nhận tiền để “hướng dẫn, giúp đỡ” doanh nghiệp.

Từ chủ trương này, cơ chế ăn chia hình thành, triển khai thống nhất từ lãnh đạo Cục đến các phòng, trung tâm và chuyên viên trực tiếp xử lý hồ sơ.

Cựu Cục trưởng Trần Việt Nga

Hơn 107 tỉ đồng hối lộ và trách nhiệm của các cựu lãnh đạo

Kết quả điều tra cho thấy, trong giai đoạn 2018 – 2024, Nguyễn Thanh Phong cùng 34 bị cáo là lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm đã nhận hối lộ tổng cộng hơn 107 tỉ đồng của 21 cá nhân, doanh nghiệp.

Trong đó, gần 94 tỉ đồng liên quan hoạt động cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; gần 13 tỉ đồng trong cấp Giấy xác nhận nội dung quảng cáo và hơn 1 tỉ đồng trong thẩm định, cấp Giấy chứng nhận GMP.

Cơ quan công tố xác định, ông Phong phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tổng số tiền nhận hối lộ 94,8 tỉ đồng, trực tiếp hưởng lợi hơn 43 tỉ đồng. Cựu Cục trưởng Trần Việt Nga bị xác định chịu trách nhiệm hơn 12,7 tỉ đồng, hưởng lợi trên 8 tỉ đồng.

Tại tòa, cả hai cựu Cục trưởng đều thừa nhận sai phạm trong việc nhận tiền, song cho rằng không ép buộc doanh nghiệp, chỉ “nhận tiền cảm ơn”.

Tuy nhiên, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định: “Không thể nói nhận hối lộ mà làm đúng. Việc nhận tiền khi thi hành công vụ đã trái quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, cán bộ, công chức”.

Tranh tụng về vai trò đồng phạm và “nhận tiền thụ động”

Tại phiên tranh luận, một số bị cáo là lãnh đạo cấp phó và luật sư bào chữa cho rằng các bị cáo chỉ “nhận tiền thụ động”, không bàn bạc, thống nhất việc thu tiền.

Điển hình, bị cáo Nguyễn Hùng Long, cựu Phó Cục trưởng, cho rằng mình không biết rõ cơ chế thu tiền của chuyên viên.

Đáp lại, Viện Kiểm sát viện dẫn lời khai của các bị cáo cấp dưới, xác định việc báo cáo số tiền doanh nghiệp “cảm ơn”, cơ chế chia tiền cho lãnh đạo đã diễn ra rõ ràng. Tổng số tiền bị cáo Long được hưởng là 8,5 tỉ đồng, nhưng để có số tiền này, các chuyên viên đã nhận từ doanh nghiệp hơn 20 tỉ đồng. Vì vậy, việc buộc bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự đối với toàn bộ số tiền là có căn cứ.

Công tố viên nhấn mạnh, khi làm lãnh đạo, các bị cáo không thể trực tiếp nhận tiền từ doanh nghiệp mà thông qua cấp dưới, nhưng điều đó không làm thay đổi bản chất hành vi nhận hối lộ.

Các bị cáo tại tòa

Doanh nghiệp: “Buộc phải đưa tiền để tồn tại”

21 bị cáo là đại diện doanh nghiệp bị xét xử về tội “Đưa hối lộ” đều trình bày hoàn cảnh khó khăn, cho biết nếu không chi tiền thì hồ sơ bị trả đi trả lại nhiều lần, không rõ lý do, ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp khai phải chi tiền suốt cả quá trình: từ cấp phép nhà máy, công bố sản phẩm, quảng cáo đến khi hàng hóa được lưu thông trên thị trường.

Viện Kiểm sát đánh giá, nếu cán bộ làm việc tâm huyết, đúng trách nhiệm, sẽ không có chuyện doanh nghiệp phải “chầu chực”, tìm cách tiếp cận để đưa tiền.

Nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng và đề nghị mức án nghiêm khắc

Theo Viện Kiểm sát, hành vi của các bị cáo không chỉ làm méo mó công tác quản lý nhà nước, tạo môi trường kinh doanh bất bình đẳng, mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe cộng đồng, khi nhiều sản phẩm chưa đủ điều kiện vẫn được hợp thức hóa đưa ra thị trường.

Đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị tòa tuyên phạt ông Phong 20 năm tù; bà Nga từ 12 – 13 năm tù tội “Nhận hối lộ”. Cùng tội, hai cựu Cục phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Hùng Long bị đề nghị 11 - 12 năm tù và Đỗ Hữu Tuấn bị đề nghị 5 - 6 năm tù.

Vụ án có 21 bị cáo phạm tội "Đưa hối lộ", người bị đề nghị thấp nhất 15 tháng tù cho hưởng án treo đến cao nhất 6 năm tù.

Nói lời sau cùng, cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong nhiều lần bật khóc, mong sai phạm của mình sẽ là bài học để những người khác rút kinh nghiệm, tránh vấp phải.

Bị cáo gửi lời xin lỗi tới Đảng, Nhà nước, ngành y tế và người dân cả nước; đồng thời xin khoan hồng cho các bị cáo từng là cấp dưới, bởi họ đều được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên môn, nhất thời phạm tội.

Cựu Cục trưởng Trần Việt Nga thì nói "đã tự tay đánh mất danh dự - thứ bị cáo mất cả đời để xây dựng, cũng là điều quý giá nhất bị cáo muốn gìn giữ và để lại cho các con".

Nữ bị cáo khóc, gửi lời xin lỗi tới Nhà nước, nhân dân, đồng nghiệp, mong tòa xem xét khoan hồng. Đồng thời, xin lỗi tới các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm vì những sai phạm của bị cáo đã gây khó khăn cho họ.

Chiều nay, phán quyết của TAND TP Hà Nội sẽ khép lại phiên tòa sơ thẩm, đồng thời đặt dấu mốc cảnh tỉnh đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm và cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế.

ĐỨC AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/phap-luat/hon-100-ti-dong-hoi-lo-va-co-che-xin-cho-bi-phanh-phui-197260.html