Liên quan đến Di tích lịch sử Quốc gia Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thanh Lợi năm 1927 (Di tích Chủ Chọt) tại xã Ninh Thạnh Lợi, tỉnh Cà Mau có dấu hiệu xuống cấp, ngày 9/4, tại cuộc họp báo và giao ban báo chí quý I, ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã có thông tin xung quanh di tích lịch sử này sau phản ánh của Báo Xây dựng.
Khu nhà trưng bày Di tích Lịch sử Quốc gia Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi năm 1927 (ở Cà Mau). Cạnh đó là khu mộ, trong đó, có ngôi mộ tập thể của 20 nông dân tử trận trong cuộc nổi dậy ngày 9/5/1927.
Chưa tổ chức đón nhận bằng xếp hạng
Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cho đến nay chưa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng với những lý do năm 2018, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thực hiện hoàn thành việc cải tạo di tích với các hạng mục, như: Xây dựng nhà trưng bày, hàng rào, đường nội bộ, nâng cấp khu mộ…
Đồng thời, UBND huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu (cũ) đã đầu tư tuyến đường bằng bê tông vào di tích, tạo điều kiện phục vụ khách đến tham quan.
Tuy nhiên, các hạng mục được đầu tư chưa đồng bộ, chưa đáp ứng các yêu cầu để tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng, như: Diện tích sân hành lễ hạn chế, chưa có hiện vật trưng bày, đường vào di tích còn nhiều khó khăn cho các phương tiện di chuyển, hệ thống điện, nước, nhà vệ sinh chưa được đầu tư…
Để đảm bảo phục vụ lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích, ngày 19/7/2024, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình UBND tỉnh xin chủ trương và kinh phí thực hiện tu bổ, chống xuống cấp Di tích lịch sử cấp Quốc gia Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi (1927), với quy mô mở rộng sân hành lễ, xây dựng nhà vệ sinh, lắp đặt hệ thống điện nước, trưng bày hiện vật…
Năm 2024, UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) chỉ đạo Sở Xây dựng chủ trì, cùng đại diện Sở Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khảo sát thực tế tại di tích.
Ngày 7/11/2024, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Báo cáo số 434/BC-SVHTTDL gửi Sở Xây dựng về việc đề xuất phân kỳ đầu tư dự án thành hai giai đoạn, để tổng hợp trình UBND tỉnh. Tuy nhiên, do tình hình sáp nhập tỉnh, nên vẫn chưa có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền để triển khai thực hiện.
Tới đây, ngành chức năng tỉnh Cà Mau sẽ tổ chức trưng bày hiện vật bên trong khu nhà trưng bày Di tích lịch sử Quốc gia Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thanh Lợi năm 1927.
Dự kiến quý IV/2026 hoàn thành xây dựng các hạng mục cấp thiết
Cuối tháng 3/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã trình cơ quan có thẩm quyền xin chủ trương và kinh phí thực hiện tu bổ, chống xuống cấp đối với di tích này, trong đó đầu tư nhiều hạng mục, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di tích tương xứng với tầm vóc di tích quốc gia, với tổng dự toán hơn 20 tỷ đồng, thời gian thực hiện năm 2026 - 2028.
"Theo kế hoạch, sau khi triển khai thực hiện hoàn thành các hạng mục cấp thiết, như: sân lễ, nhà vệ sinh, hệ thống điện nước, trưng bày hiện vật. Dự kiến quý IV/2026 sẽ tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích", ông Thanh cho biết thêm.
Bên cạnh đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo Bảo tàng xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị các di tích được giao quản lý, trong đó có di tích Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi (1927); thực hiện tốt việc bảo quản, chăm sóc di tích, phân công thuyết minh tại di tích; phối hợp chặt chẽ với địa phương để phát huy tốt giá trị của di tích trong thời gian tới.
Đồng thời, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã đề nghị UBND xã Ninh Thạnh Lợi xem xét trình UBND tỉnh đầu tư nâng cấp tuyến đường vào di tích để đáp ứng nhu cầu cho du khách đến tham quan.
Con đường bê tông nhỏ hẹp, rộng khoảng 2m dẫn vào Khu Di tích Lịch sử Quốc gia Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi (năm 1927) sẽ được đầu tư nâng cấp trong thời gian tới để phục vụ du lịch.
Trước đó, ngày 27/3, Báo Xây dựng điện tử có bài viết: "Di tích lịch sử Chủ Chọt: Cần đầu tư hạ tầng để phát huy giá trị du lịch", phản ánh Di tích lịch sử Địa điểm nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi (1927, còn gọi là di tích Chủ Chọt) tọa lạc tại ấp Chủ Chọt, xã Ninh Thạnh Lợi A, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu cũ (nay là xã Ninh Thạnh Lợi, tỉnh Cà Mau) được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định xếp hạng Di tích Quốc gia vào năm 2024, đến nay cho thấy dấu hiệu xuống cấp.
Cụ thể, nhiều vị trí tường bị bong tróc, mái hiên nhà bị rong rêu bám đen, còn bên trong nhà trưng bày là gian nhà trống, chỉ có cái bàn nhỏ và ba cái lư hương để thờ, không có trưng bày hiện vật nào.
Ngoài ra, cổng, hàng rào, tường nhà bị rong rêu bám, không có người trông coi, bảo vệ di tích. Khu mộ cũng cho thấy dấu hiệu xuống cấp, khi rong rêu bám đen. Tuyến đường bê tông từ cổng chào dẫn vào đến cổng khu di tích dài khoảng 2km, bề rộng khoảng 2m, đường nhỏ hẹp nên chỉ cần một chiếc xe ô tô đi vào thì xe máy phải tránh vào lề đường, khiến cho việc ra vào khu di tích rất khó khăn, chưa thu hút đông khách du lịch.
Sau khi Báo phản ánh, ông Ngô Vũ Thăng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương kiểm tra thực tế hiện trạng di tích này. Đồng thời, đề xuất phương án xử lý bảo tồn, tôn tạo di tích để phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, thu hút du lịch cho địa phương.
Theo hồ sơ di tích, trong những năm 20 của thế kỷ XX nổ ra nhiều cuộc đấu tranh mà tiêu biểu nhất là cuộc nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi năm 1927 chống ách thống trị thực dân Pháp và bọn tay sai do Hương chủ Trần Kim Túc (1887-1927, còn gọi là Hương chủ Chọt, ông là người Kinh gốc Hoa lai Khmer, ở tỉnh Sóc Trăng) lãnh đạo, đã gây được tiếng vang lớn.
Cuộc nổi dậy của nông dân Ninh Thạnh Lợi tuy bề ngoài đã chấm dứt từ ngày 9/5/1927, nhưng đã gây được tiếng vang lớn, có một sức thẩm thấu lâu dài làm thay đổi chính sách ruộng đất của Pháp ở Nam kỳ lúc bấy giờ, làm kẻ thù chùn bước trong nhiều lĩnh vực. Đây là một thắng lợi to lớn.
Đây là cuộc đấu tranh tự phát của nông dân Ninh Thạnh Lợi vào thời kỳ chưa có Đảng lãnh đạo. Cuộc nổi dậy vũ trang của nông dân Ninh Thạnh Lợi còn ghi đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa đặc sắc và cũng là truyền thống đáng tự hào của nông dân Việt Nam nói chung, nông dân Bạc Liêu (cũ) nói riêng.
Gia Minh