Hơn 600 đập nước bị phá bỏ ở châu Âu nhằm cứu hệ sinh thái sông ngòi

2 giờ trướcBài gốc

Theo báo cáo mới của Dam Removal Europe, trong năm 2025 đã có kỷ lục 602 công trình chắn nước bị dỡ bỏ trên khắp châu Âu, tăng 11% so với năm trước. Các công trình bị phá dỡ bao gồm đập nước, đập tràn, cống và cửa xả điều tiết dòng chảy.

Mục tiêu của chiến dịch là khôi phục khoảng 25.000km sông về trạng thái tự nhiên trước năm 2030, theo kế hoạch phục hồi thiên nhiên của Liên minh châu Âu (EU).

Các quốc gia châu Âu đang đẩy mạnh phá dỡ các công trình chắn nước lỗi thời nhằm khôi phục dòng chảy tự nhiên và hệ sinh thái sông ngòi. Ảnh: Rewilding Sweden

Những dòng sông được “giải phóng”

Trên dòng sông Melsá ở phía tây Iceland, tiếng nước chảy tự do lần đầu tiên vang lên trở lại sau nhiều thập kỉ, sau khi một con đập cũ bị phá bỏ hồi tháng 12.

Con đập này từng cung cấp điện cho một trang trại nhưng đã ngừng hoạt động từ lâu và trở thành vật cản đối với quá trình di cư của cá.

“Khi nhìn thấy dòng sông trở lại trạng thái tự nhiên, đó thực sự là điều rất đáng giá”, kỹ sư sông ngòi Hamish Moir chia sẻ.

Đây là con đập đầu tiên được Iceland phá dỡ trên hệ thống sông ngòi của nước này.

Theo báo cáo, việc loại bỏ các rào cản trong năm qua đã giúp khôi phục dòng chảy cho khoảng 3.740km sông trên khắp châu Âu.

Thụy Điển dẫn đầu với 173 công trình bị tháo dỡ, tiếp theo là Phần Lan với 143 công trình và Tây Ban Nha với 109 công trình. Vương quốc Anh ghi nhận 35 công trình bị dỡ bỏ.

Ngoài Iceland, Bắc Macedonia cũng lần đầu tiên tham gia hoạt động phá dỡ rào cản trên sông trong năm nay.

Cái giá sinh thái của những con đập

Các chuyên gia cho rằng trong nhiều thế kỉ, con người đã xem sông ngòi chủ yếu như công cụ phục vụ phát triển kinh tế: xây đập để phát điện, điều hướng giao thông đường thủy hoặc chuyển hướng dòng chảy phục vụ đô thị hóa.

“Tuy nhiên, cái giá sinh thái phải trả là vô cùng lớn”, ông Chris Baker, Giám đốc chi nhánh châu Âu của tổ chức Wetlands International, nhận định.

Theo các nhà nghiên cứu, việc xây đập làm gián đoạn hệ sinh thái sông, cản trở quá trình vận chuyển trầm tích và góp phần khiến số lượng cá di cư nước ngọt ở châu Âu giảm tới 75% kể từ năm 1970.

Phần lớn các công trình bị phá dỡ là đập nhỏ, cao dưới 2m và không còn phục vụ mục đích ban đầu. Những công trình này được đánh giá là dễ tháo dỡ và có chi phí xử lí thấp hơn.

Tại Na Uy, một con đập cao 6m trên sông Vinstra đã bị phá hủy bằng thuốc nổ. Trong khi đó, các dòng sông Kriva và Pčinja ở Bắc Macedonia cũng lần đầu được khôi phục dòng chảy tự nhiên.

Dù vậy, các nhà khoa học cũng cảnh báo việc kết nối lại các dòng sông có thể tạo điều kiện cho các loài xâm lấn lan rộng.

Nhà sinh vật học Ellen Donovan cho biết việc phá bỏ rào cản cần đi kèm theo dõi và quản lí lâu dài để hạn chế những rủi ro sinh thái mới.

Hiện châu Âu được cho là có hơn một triệu rào cản đang chia cắt các tuyến sông, trong đó hàng chục nghìn công trình đã lỗi thời.

ĐỨC AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/hon-600-dap-nuoc-bi-pha-bo-o-chau-au-nham-cuu-he-sinh-thai-song-ngoi-230361.html