Bài 1: Lần ngược thời gian đơn khiếu nại
Bà Nguyễn Thị Thúy (Kim Thúy) gửi đơn tới Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam cho biết, đã nhiều năm nay bà “cõng đơn” tới các cơ quan chức năng đòi quyền lợi chính đáng. Ở thôn Phú Thụy của bà còn hơn chục trường hợp nữa cùng khiếu nại tương tự. Cụ thể, họ nẳm trong danh sách 69 hộ nông dân bị thu hồi hơn 30% diện tích đất sản xuất nông nghiệp để thực hiện các dự án trên địa bàn huyện Gia Lâm (cũ) từ năm 2001 đến năm 2012. Đến nay, 57 hộ đã được giao đất dịch vụ theo chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm. Còn lại 12 hộ chưa được giải quyết.
Thu hồi đất cho những dự án nào?
Tài liệu của Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Gia Lâm (cũ) ban hành kèm theo công văn số 3073/UBND-TTPTQĐ gửi UBND TP Hà Nội ngày 28/09/2021 cho thấy, diện tích đất nông nghiệp thu hồi của các hộ này trước thời điểm có chính sách giao đất dịch vụ (01/01/2008) là để thực hiện 8 dự án, công trình. Theo thứ tự thời gian như sau: Ngày 12/07/2001 giao đất cho Công ty sản xuất dịch vụ vật tư kỹ thuật thuê. Ngày 13/12/2001 giao đất cho Nhà máy sản xuất bao bì nhựa Tú Phương. Ngày 23/12/2001 giao đất xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp (KCN) vừa và nhỏ (VVN) Gia Lâm; xây dựng nhà máy của Công ty Hà Việt. Ngày 03/09/2002 giao đất để Công ty cổ phần SUNCO cho thuê xây dựng nhà máy sơn cao cấp. Ngày 31/12/2002 giao đất cho Công ty giấy Ngọc Hà; Công ty TNHH sản xuất và thương mại Thanh Hà. Ngày 03/10/2003 giao đất để xây dựng tuyến đường vào KCN tập trung VVN xã Phú Thị (cũ).
Tại thời điểm có chính sách giao đất dịch vụ (từ 01/01/2008 đến 30/09/2009), những hộ này bị thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện 2 dự án sau: Ngày 30/07/2008 giao đất xây dựng Nhà máy in Phụ nữ. Ngày 29/10/2008 giao đất để nâng cấp, mở rộng tuyến đường nối từ quốc lộ 5 vào KCN HAPRO.
Sau thời điểm có chính sách giao đất dịch vụ (sau ngày 30/09/2009), những hộ này tiếp tục bị thu hồi đất nông nghiệp cho 3 dự án sau: Ngày 07/09/2011 giao đất để xây dựng khu đô thị Đặng Xá 2. Ngày 09/12/2011 giao đất cho Trung tâm điều hành sản xuất Điện lực Gia Lâm. Ngày 10/01/2012 giao đất để xây dựng đường dây và trạm biến áp 110kV Gia Lâm 2.
Để thực hiện những dự án, công trình đó, năm 2001 bà Nguyễn Thị Thúy bị thu hồi 210m2 đất sản xuất nông nghiệp, năm 2002 bị thu hồi 160m2, năm 2003 bị thu hồi 295m2, năm 2008 gần 105m2; trên tổng diện tích đất nông nghiệp được giao theo Nghị định 64/NĐ-CP 1993 là 1909 m2. Như vậy, tính đến thời điểm có chính sách giao đất dịch vụ thì bà Thúy bị thu hồi 40,32% tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Tương tự, ông Lê Thiết Hùng bị thu hồi 40,82%.
Ông Trần Huy Viên, hộ gia đình đến thời điểm thực hiện chính sách giao đất dịch vụ có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi hơn 30%, đủ điều kiện được giao đất dịch vụ.
Trong số hơn chục hộ đủ tiêu chuẩn mà chưa được nhận đất dịch vụ, tỉ lệ thu hồi thấp nhất là ông Trần Huy Viên 30,59%, cao nhất là ông Trịnh Trọng Mậu 68,55%. Nhiều người khác bị thu hồi già nửa diện tích, như ông Trần Huy Bộ 53,51%, hiện ông Bộ đã mất.
Bà Dương Thị Lưu, 90 tuổi, vợ ông Trần Huy Bộ, hộ gia đình bị thu hồi hơn 50% diện tích đất nông nghiệp được giao. Ông Trần Huy Bộ nay đã mất.
Gặp gỡ, trao đổi với phóng viên Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam, những hộ dân chưa được giải quyết giao đất dịch vụ ở Phú Thụy khẳng định họ một lòng tin tưởng, chấp hành pháp luật. Hơn hai chục năm qua họ sẵn sàng bàn giao đất ở mọi thời điểm với mong muốn được bồi thường, hỗ trợ đúng chinh sách về chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm; nhưng việc bồi thường, hỗ trợ thực hiện bằng hình thức nào (nhận tiền một lần, đăng ký mua căn hộ chung cư hay đăng ký nhận đất ở, đất dịch vụ) cũng cần phải rõ ràng, kịp thời và công bằng.
Khu tái định cư xây dựng chậm
Trong văn bản gửi TP Hà Nội, huyện Gia Lâm (cũ) thừa nhận có sơ suất dẫn tới việc 12 hộ dân ở thôn Phú Thụy đủ điều kiện được giao đất dịch vụ mà chưa thực hiện được. Cụ thể là tại thời điểm thu hồi đất và thực hiện chính sách giao đất dịch vụ năm 2008, huyện chưa có quỹ đất để giao cho các hộ dân ở xã Phú Thị (cũ). Khu tái định cư Kim Sơn được thành phố chấp thuận để giao đất dịch vụ cho các hộ ở xã Phú Thị đến tháng 12/2016 mới xây dựng xong. Do vậy, trong phương án bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân tại 2 dự án xây dựng Nhà máy in Phụ nữ và nâng cấp, mở rộng tuyến đường nối từ quốc lộ 5 vào KCN HAPRO, huyện đã không ghi nhận diện tích đất ở sẽ giao cho các hộ, và chủ đầu tư 2 dự án này cũng không cam kết ghi nhận nợ với UBND huyện về việc giao đất dịch vụ cho các hộ này.
Khu tái định cư Kim Sơn chậm làm xong hạ tầng là một trong những nguyên nhân khiến Gia Lâm sơ suất trong việc thực hiện chính sách đền bù khi thu hồi đất nông nghiệp.
Sơ suất ấy dẫn đến việc UBND huyện Gia Lâm (cũ) đã không phê duyệt khoản hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm bằng giao đất ở cho các hộ này theo quy định tại Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội.
Nhận rõ sơ suất đó, ngày 24/07/2017, UBND huyện Gia Lâm (cũ) có văn bản số 1820/UBND-TNMT về việc đề nghị giao đất dịch vụ cho các hộ dân bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp trên địa bản huyện Gia Lâm, trong đó có 12 hộ nêu trên ở thôn Phú Thụy, xã Phú Thị (cũ).
Ngày 13/09/2017, Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) của TP Hà Nội có văn bản số 7535/STNMT-CCQLĐĐ hướng dẫn huyện và đề nghị UBND TP chấp thuận giao đất cho 12 hộ theo hướng: “Đối với 12 hộ dân xã Phú Thị tiếp tục bị thu hồi đất nông nghiệp sau ngày 01/10/2009 và đã được UBND huyện Gia Lâm phê duyệt phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng tiền, nếu các hộ dân có nguyện vọng được hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng hình thức giao đất ở khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện Dự án đầu tư xây dựng nhà máy in Phụ nữ, Dự án nâng cấp mở rộng tuyến đường nối từ quốc lộ 5 vào khu công nghiệp Hapro thì các hộ phải nộp lại khoản tiền hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm đã nhận cộng với lãi suất tiền gửi theo quy định”.
Thành phố không hiểu huyện
Với việc nhìn rõ sơ suất và thái độ cầu thị như vậy, những tưởng hơn chục hộ dân trong diện này ở Phú Thụy đã nhận được sự hỗ trợ, bồi thường như mong muốn. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Và đến nay, những người đại diện cho quyền lợi của họ vẫn phải “cõng đơn” cầu cứu khắp nơi. Mọi việc dường như phải quay lại điểm xuất phát sau văn bản số 4800.
Bà Nguyễn Thị Thanh bức xúc cho rằng không được nhận đất dịch vụ là không công bằng.
Ngày 02/10/2017, UBND TP Hà Nội có văn bản số 4800/UBND-ĐT không chấp nhận đề nghị tại văn bản số 7535/STNMT-CCQLĐĐ. Cụ thể, trong văn bản số 4800, UBND thành phố có ý kiến: “Đối với 12 hộ gia đình ở xã Phú Thị (và các trường hợp tương tự trên địa bàn huyện) đã được hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng hình thức nhận tiền một lần (các hộ đã nhận tiền), thực hiện theo phương án hỗ trợ đã dược UBND huyện Gia Lâm phê duyệt theo quy định của pháp luật, không xem xét điều chỉnh phương án”.
Vậy là thành phố đã không hiểu huyện, bởi vì trên thực tế, vào thời điểm đó, UBND huyện Gia Lâm (cũ) chưa phê duyệt khoản hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho 12 hộ kể trên. Trong văn bản 3073/UBND-TTPTQĐ, huyện khẳng định 12 hộ này chưa nhận khoản hỗ trợ như trong văn bản 4800 của thành phố đã nêu.
Đến nay khu tái định cư Kim Sơn vẫn còn nhiều suất đất chưa bàn giao, chưa sử dụng.
Vì sao thành phố không hiểu huyện? Và, cho đến giờ này, khi thanh tra Chính phủ đã vào cuộc, kết luận và kiến nghị thành phố Hà Nội giải quyết theo thẩm quyền mà những người trong cuộc vẫn mỏi mòn mong đợi quyền lợi của mình được giải quyết đúng đắn, công bằng. Vì sao vậy?
Thông tin lý giải cho những câu hỏi đó sẽ có trong những bài sau.
Được biết, đơn kêu cứu khẩn cấp mới nhất đã được bà Thúy gửi tới Chủ tịch UBND TP Hà Nội, đề ngày 21/10/2025./.
Xơn Lượng/VOV.VN