Diện mạo thành phố mang tên Bác ngày hôm nay được định nghĩa với những cây cầu hiện đại, các khu đô thị sầm uất, các đại lộ huyết mạch và hệ thống metro đang dần hình thành. Sự thay đổi này không đơn thuần là câu chuyện chỉnh trang đô thị, đó là chiến lược "giao thông đi trước mở đường" để giải phóng nguồn lực kinh tế, tạo động lực mới cho sự phát triển.
Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng này là bước đi quyết liệt để giải quyết bài toán chi phí logistics và tăng cường sức lan tỏa cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đây chính là nền tảng để TPHCM chuyển dịch sang mô hình siêu đô thị đa trung tâm, giữ vững vị thế đầu tàu về kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.
Khu vực trung tâm TPHCM trong những năm gần đây chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về diện mạo, khi hàng loạt công trình quy mô lớn và mang tính biểu tượng liên tục xuất hiện, góp phần định hình một không gian đô thị hiện đại, năng động và mang tầm quốc tế.
Landmark 81 – công trình từng giữ vị trí tòa nhà cao nhất Đông Nam Á tại thời điểm khánh thành, với chiều cao 461m, gồm 81 tầng. Landmark 81 không chỉ là một tổ hợp khách sạn, căn hộ và trung tâm thương mại cao cấp, mà còn được xem như biểu tượng mới của TPHCM trong giai đoạn phát triển hiện đại.
Trước đó, Bitexco Financial Tower cũng từng được xem là biểu tượng mở đầu cho giai đoạn đô thị hóa theo chiều cao của TPHCM. Với thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh búp sen, có chiều cao 262m gồm 68 tầng.
Tòa nhà này không chỉ là trung tâm tài chính – thương mại mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kiến trúc đô thị hiện đại của thành phố. Từ khi xuất hiện, Bitexco đã trở thành một trong những hình ảnh nhận diện quen thuộc của TPHCM.
Bảng xếp hạng các tòa nhà cao nhất TPHCM đã thay đổi khi Saigon Marina IFC chính thức vượt qua Vietcombank Tower để chiếm lĩnh vị trí số 3 sau Landmark và Bitexco. Ngày 19-8-2025, Saigon Marina IFC được đưa vào vận hành. Tòa nhà với chiều cao 240 mét, gồm 55 tầng nổi và 5 tầng hầm, với tổng diện tích sàn hơn 106.000 m2, trong đó khoảng 87.000 m2 dành cho văn phòng hạng A, nằm ngay số 2 Tôn Đức Thắng.
Không chỉ phát triển theo chiều cao, khu vực trung tâm còn được đầu tư chỉnh trang không gian công cộng, đặc biệt là khu vực ven sông Sài Gòn.
Bến Bạch Đằng sau quá trình cải tạo đã trở thành không gian mở quan trọng, kết nối khu trung tâm với sông Sài Gòn, tạo điểm nhấn cảnh quan mới và nâng cao chất lượng không gian sinh hoạt đô thị. Đây cũng là nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động văn hóa, du lịch, góp phần làm sống động thêm hình ảnh thành phố.
Ngoài ra, việc cải tạo, chỉnh trang khu vực trung tâm như tuyến đường Lê Lợi, Chợ Bến Thành, Thương xá Tax… cũng góp phần thay đổi diện mạo và chất lượng đô thị.
Nếu khu trung tâm là nơi thể hiện rõ diện mạo đô thị mới, thì hệ thống hạ tầng giao thông chính là yếu tố tạo nên sự chuyển dịch toàn diện của TPHCM trong thời gian qua.
Ảnh: Đạt Thành
Ảnh: Đạt Thành
Metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên là dự án mang tính bước ngoặt trong phát triển giao thông đô thị. Sau gần hai thập kỷ triển khai, tuyến metro dài gần 20km chính thức vận hành thương mại từ cuối năm 2024, trở thành tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TPHCM.
Không chỉ giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa khu Đông và trung tâm, metro số 1 còn tạo ra hành lang phát triển đô thị mới, thúc đẩy thương mại, dịch vụ và tái cấu trúc không gian dân cư dọc tuyến.
Từ tháng 4-2025, hành khách đến và rời TPHCM đã có thêm lựa chọn tại ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất - công trình hạ tầng hàng không hiện đại bậc nhất được hoàn thành trong nhiệm kỳ 2020-2025. Việc đưa nhà ga này vào hoạt động đã nhanh chóng chia sẻ áp lực cho ga T1 vốn thường xuyên quá tải, đồng thời giúp hành khách thuận tiện hơn trong khâu di chuyển và làm thủ tục.
Cùng với đó, các công trình kết nối quan trọng như cầu Ba Son, cầu Phú Mỹ... đóng vai trò chiến lược trong việc mở rộng không gian đô thị theo hướng liên kết hai bờ sông Sài Gòn, đồng thời tăng cường kết nối khu trung tâm với khu đô thị mới Thủ Thiêm. Trong ảnh là Cầu Ba Son.
Hầm Thủ Thiêm là một trong những công trình hạ tầng giao thông quan trọng của TPHCM, góp phần kết nối khu trung tâm với khu đô thị Thủ Thiêm và thúc đẩy phát triển đô thị hai bờ sông Sài Gòn.
Các trục giao thông lớn như Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ, Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Đồng... cùng hệ thống nút giao An Phú và các dự án vành đai đang từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng. Những công trình này không chỉ giải quyết áp lực giao thông hiện hữu mà còn mở rộng không gian phát triển đô thị ra các khu vực ngoại vi. Trong ảnh là đường Mai Chí Thọ.
Nút giao An Phú với tổng mức đầu tư 3.400 tỉ, đây là một trong những nút giao thông lớn và quan trọng nhất TPHCM, kết nối cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây với các trục Mai Chí Thọ, Lương Định Của, Nguyễn Thị Định và Đồng Văn Cống.
Đường Nguyễn Văn Linh, tuyến huyết mạch phía Nam thành phố.
Tuyến Vành đai 3 trên cao băng qua nhiều cao ốc ở thành phố Thủ Đức trước đây nay sắp hoàn thành.
Trong giai đoạn tới, diện mạo TPHCM sẽ tiếp tục thay đổi mạnh mẽ khi hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn được khởi công và đẩy nhanh tiến độ.
Các tuyến vành đai, các tuyến metro mở rộng, cùng hệ thống giao thông liên vùng đang được đầu tư đồng bộ, hứa hẹn tạo nên mạng lưới kết nối hoàn chỉnh hơn cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Song song đó, các khu đô thị mới như Thủ Thiêm và các khu vực phát triển phía Đông thành phố đang phát triển hạ tầng mạnh mẽ. Nơi đây theo kế hoạch sẽ có khu Trung tâm hành chính mới vào năm 2028, với tuyến Metro Bến thành – Thủ Thiêm dự kiến hoàn thành vào năm 2030, sẽ trở thành một trung tâm tài chính – thương mại mới, chia sẻ áp lực với khu trung tâm hiện hữu.
Vị trí xây dựng quảng trường trung tâm và trung tâm hành chính TPHCM.
Ngoài ra, khu vực này cũng tập trung nhiều khu đô thị hiện đại, góp phần nâng tầm diện mạo đô thị.
Với nền tảng đã hình thành trong hơn nửa thế kỷ qua, TPHCM đang từng bước tiến gần hơn tới mô hình siêu đô thị hiện đại, năng động và có sức cạnh tranh trong khu vực.
Lê Vũ