Quyết định này phơi bày những khó khăn chồng chất của hãng xe Nhật Bản trong nỗ lực vực dậy đà kinh doanh tại thị trường tỉ dân, nơi họ đang hụt hơi trước làn sóng chuyển đổi vũ bão sang ô tô điện. Bước đi thu hẹp sản xuất tại khu vực châu Á này tạo ra một sự tương phản rất lớn với chiến lược của Honda tại thị trường Mỹ, nơi hãng đã quyết định tạm dừng các dự án phát triển phương tiện thuần điện.
Dây chuyền lắp ráp của Honda tại Trung Quốc.
Thu hẹp năng lực sản xuất và áp lực từ thị trường ô tô điện
Nhà máy Huangpu tại tỉnh Quảng Đông, được vận hành thông qua liên doanh với Tập đoàn Ô tô Quảng Châu (GAC), sẽ là cơ sở bị đóng cửa. Đi vào hoạt động từ năm 1999, cơ sở này chuyên lắp ráp các dòng xe chạy xăng quen thuộc như mẫu sedan Integra cùng các mẫu xe thể thao đa dụng ZR-V và Breeze. Hiện tại, Honda sở hữu sáu nhà máy sản xuất ô tô tại Trung Quốc thông qua các liên doanh nội địa, cung cấp tổng công suất 1,2 triệu xe mỗi năm, bao gồm 960 nghìn xe xăng và 240 nghìn xe điện.
Với công suất 240 nghìn chiếc, việc đóng cửa nhà máy Huangpu sẽ cắt giảm khoảng 20% tổng năng lực sản xuất của hãng. Hãng xe Nhật Bản cũng đang cân nhắc đóng cửa thêm một nhà máy khác thuộc liên doanh với Dongfeng Motor. Nếu kịch bản này xảy ra, Honda sẽ tự tay xóa sổ gần một nửa công suất lắp ráp ô tô chạy xăng của mình tại quốc gia này.
Thực tế thị trường đang diễn biến vô cùng khắc nghiệt đối với các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong. Xe điện và xe lai sạc điện (plug-in hybrid) hiện chiếm đa số lượng phương tiện bán ra tại Trung Quốc, đẩy nhu cầu mua xe xăng vào đà suy giảm không phanh. Trong năm ngoái, Honda chỉ xuất xưởng 680 nghìn chiếc tại Trung Quốc, giảm 16% so với năm 2024 và bốc hơi khoảng 60% so với mức đỉnh được ghi nhận vào năm 2020. Doanh số bán hàng năm 2025 của hãng trượt dốc 24% xuống còn 640 nghìn đơn vị, đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp tăng trưởng âm.
Sự sụt giảm kéo dài này đã buộc Honda phải liên tục cắt giảm năng lực sản xuất. Giai đoạn 2024 - 2025, hãng đã đóng cửa hoặc đình chỉ hai nhà máy ở Quảng Châu với tổng công suất 290 nghìn chiếc, đồng thời đóng cửa một cơ sở ở Vũ Hán có khả năng xuất xưởng 240 nghìn xe mỗi năm. Dù đã nỗ lực khai trương các nhà máy xe điện tại hai thành phố này vào tháng 12 năm 2024, Honda vẫn chật vật trong việc thuyết phục và thu hút khách hàng.
Sự thất thế của Honda càng lộ rõ khi đặt cạnh các đối thủ đồng hương. Toyota Motor và Nissan Motor từng phải vật lộn với tình trạng sụt giảm doanh số trước sự trỗi dậy của các thế lực nội địa như BYD. Dù vậy, hai ông lớn này đang dần giành lại thế trận nhờ tung ra các mẫu xe điện mới được phát triển thông qua các liên doanh tại chỗ. Hệ quả là doanh số của Nissan tại Trung Quốc đã chính thức vượt mặt Honda trong năm ngoái. Sản phẩm xe điện của Honda đang gặp bất lợi do có mức giá tương đối cao, thiếu vắng các tính năng tự lái tiên tiến và sở hữu thiết kế nội thất chưa thực sự nắm bắt được thị hiếu của người tiêu dùng Trung Quốc.
Hiệu ứng domino và những toan tính chiến lược mới
Vấp váp tại thị trường tỉ dân đang giáng những đòn nặng nề vào bức tranh tài chính tổng thể của tập đoàn. Theo các dự báo, Honda có thể phải ghi nhận mức lỗ ròng kỷ lục lên tới 690 tỉ yen (tương đương 4,36 tỉ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 vừa qua. Trong số đó, các khoản lỗ liên quan đến hoạt động của các liên doanh tại phân khúc Trung Quốc ước tính lên đến 150 tỉ yen.
Sự sa sút này đang tạo ra hiệu ứng domino lan rộng sang các khu vực trọng điểm khác, điển hình là Đông Nam Á. Tổng doanh số bán hàng của Honda tại Thái Lan, Indonesia và Malaysia tiếp tục chìm sâu trong năm 2025, giảm 17% xuống mức 210 nghìn xe. Lực cản lớn nhất đến từ việc BYD cùng các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc khác đang ráo riết xâm nhập và mở rộng thị phần xe điện tại khu vực này.
Áp lực chuyển đổi năng lượng tại Đông Nam Á đang gia tăng mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các quốc gia trong khu vực vốn có trữ lượng dầu mỏ thấp, và việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế đã thổi bùng lên nỗi lo sợ về tình trạng thiếu hụt nhiên liệu diện rộng. Động lực giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ nhập khẩu hoàn toàn có thể đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch từ ô tô chạy xăng sang phương tiện chạy điện.
Đứng trước những cơn gió ngược từ thị trường toàn cầu, ban lãnh đạo Honda đang đứng trước yêu cầu phải định hình lại lộ trình phát triển. Tại cuộc họp báo diễn ra vào tháng 5, giới phân tích kỳ vọng Honda sẽ thay đổi mục tiêu chiến lược từng được công bố là chuyển đổi hoàn toàn dòng xe mới sang xe điện hoặc xe chạy pin nhiên liệu vào năm 2040. Hãng sản xuất ô tô Nhật Bản dường như sẽ phải tư duy lại toàn bộ kế hoạch đầu tư và phát triển xe điện để đảm bảo khả năng sinh tồn và duy trì biên lợi nhuận trong một ngành công nghiệp đang biến đổi vô cùng khốc liệt.
Bùi Tú