HSBC cho rằng Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu về tăng trưởng nội địa. (Ảnh: Vietnam+)
Báo cáo ASEAN Perspectives - Năm 2026: Thử thách sức bền, sức mạnh và bản lĩnh do Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu của HSBC phát hành nhấn mạnh năm 2026 được ví như một “đấu trường thể lực” đối với các nền kinh tế ASEAN - nơi sức bền, sức mạnh và bản lĩnh chính sách sẽ quyết định ai trụ vững và ai hụt hơi. Với ASEAN, đó là phép thử cho khả năng chống chịu trước biến động thương mại toàn cầu, chu kỳ công nghệ mới và những rủi ro chính trị - chính sách đan xen.
Dù những lo ngại về thuế quan và nhu cầu “đẩy nhanh đơn hàng đặt trước” đang dần hạ nhiệt, ASEAN bước vào năm 2026 với nền tảng tương đối vững chắc. Đặc biệt, Việt Nam nổi lên như một trong những nền kinh tế có khả năng duy trì tăng trưởng ổn định nhất, nhờ kết hợp được ba yếu tố thương mại bền bỉ, nội lực cải thiện và dư địa chính sách còn lớn.
Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu về tăng trưởng nội địa
Chuyên gia HSBC phân tích năm 2025 là một nghịch lý đối với thương mại toàn cầu như bất định gia tăng nhưng xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Riêng ASEAN, kim ngạch xuất khẩu trong 11 tháng năm 2025 tăng khoảng 12% so với cùng kỳ. Dù việc xuất hàng sớm có góp phần vào kết quả tăng trưởng, động lực chính vẫn đến từ sự dịch chuyển bền vững của chuỗi cung ứng toàn cầu trước căng thẳng thương mại và nhu cầu công nghệ mới.
Điểm then chốt là thị phần xuất khẩu toàn cầu của ASEAN đã tăng mạnh, từ khoảng 7,4% năm 2023 lên gần 9,4% năm 2025. Sự gia tăng này không chỉ đến từ các thị trường truyền thống như Mỹ hay Trung Quốc, mà diễn ra trên diện rộng ở nhiều hành lang thương mại khác nhau. Điều đó cho thấy ASEAN - trong đó có Việt Nam - không còn là “người hưởng lợi tạm thời” mà đang trở thành mắt xích ngày càng quan trọng của thương mại toàn cầu.
Bên cạnh đó dòng vốn FDI tiếp tục chảy mạnh vào các doanh nghiệp xuất khẩu lớn, nhất là trong lĩnh vực điện tử, thiết bị điện, linh kiện và các ngành liên quan tới AI. Trong 3 quý đầu năm 2025, FDI vào ASEAN vẫn tăng 8,5%, dù chậm lại so với năm trước và Việt Nam cùng Malaysia là hai điểm đến nổi bật nhất. Điều này giúp củng cố năng lực xuất khẩu trung và dài hạn thay vì chỉ tạo cú hích ngắn hạn.
Cũng theo các chuyên gia của HSBC, khoảng một phần ba xuất khẩu của ASEAN thuộc lĩnh vực điện tử - nền tảng quan trọng của chuỗi giá trị AI. Việt Nam nằm trong nhóm bốn nền kinh tế ASEAN có tỷ trọng cao các mặt hàng như xử lý dữ liệu tự động và bo mạch in - những linh kiện thiết yếu cho hạ tầng AI toàn cầu.
Khác với lo ngại về “bong bóng công nghệ,” AI hiện vẫn được đánh giá là xu hướng dài hạn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ là nơi lắp ráp mà đang từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng, thông qua thu hút FDI công nghệ cao, mở rộng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và cải thiện chất lượng lao động. Điều này giúp Việt Nam ít bị tổn thương hơn nếu nhu cầu toàn cầu điều chỉnh trong ngắn hạn.
Cũng theo các chuyên gia HSBC dù thương mại là điểm sáng chung, tăng trưởng nội địa của ASEAN lại phân hóa mạnh. Sự khác biệt nằm ở khả năng chuyển hóa thành quả thương mại thành thu nhập, việc làm và tiêu dùng.
Khảo sát được thực hiện với sự tham gia của hơn 5.700 doanh nghiệp quốc tế doanh thu trong khoảng 50 triệu đến 2 tỷ USD tại 13 thị trường, trong đó bao gồm 250 doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)
“Chúng tôi muốn nêu bật ba nền kinh tế trong ASEAN sẽ có khả năng tăng trưởng vượt trội phù hợp với tiềm năng hoặc hơn trong năm 2026. Đó chính là Malaysia, Việt Nam và Singapore. Họ không chỉ thành công trong việc đảm bảo lợi ích của thương mại lan tỏa sang nền kinh tế trong nước mà động lực tài khóa cũng đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng,” chuyên gia HSBC nhấn mạnh.
Trong năm 2025, tiền lương tại Việt Nam tăng nhanh hơn nhiều nền kinh tế ASEAN khác, kéo theo doanh thu bán lẻ tăng gần 10% so với cùng kỳ. Tăng trưởng tín dụng duy trì tích cực cho thấy niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng vẫn ổn định.
Ngược lại, Indonesia và Thái Lan gặp khó trong việc kích thích cầu nội địa, còn Philippines chứng kiến xu hướng người dân tăng tiết kiệm sau nhiều năm lạm phát cao. So sánh này càng làm nổi bật vị thế của Việt Nam như một nền kinh tế cân bằng hơn giữa xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.
Việt Nam giữ thế chủ động trong chính sách tiền tệ
Chuyên gia HSBC cho biết một trong những điểm khác biệt lớn nhất của Việt Nam so với nhiều nước ASEAN là dư địa tài khóa. Với tỷ lệ nợ công/GDP ở mức thấp, Việt Nam có khả năng chủ động mở rộng chi tiêu nếu cần thiết.
Trong năm 2026, Việt Nam sẵn sàng thúc đẩy đầu tư hạ tầng và cải cách cơ cấu, với định hướng duy trì thâm hụt tài khóa cao hơn mức trước đại dịch. Điều này không chỉ hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.
So với Indonesia - nơi chính sách tài khóa được thử nghiệm thông qua các chương trình lớn như bữa ăn miễn phí và quỹ Danantara - Việt Nam có lợi thế về tính nhất quán và khả năng triển khai. Trong khi đó, Thái Lan và Philippines bị hạn chế bởi nợ công cao hoặc tiến trình cải cách thể chế kéo dài.
Trong bối cảnh tăng trưởng vẫn tương đối mạnh và lạm phát được kiểm soát, Việt Nam không chịu áp lực phải nới lỏng chính sách tiền tệ mạnh tay như Philippines, Thái Lan hay Indonesia. Điều này giúp Việt Nam duy trì ổn định tỷ giá, kiểm soát rủi ro tài chính và tạo dư địa ứng phó nếu môi trường toàn cầu xấu đi.
Chuyên gia ASEAN cho rằng tiền lương tại Việt Nam tăng nhanh hơn nhiều nền kinh tế ASEAN khác, kéo theo doanh thu bán lẻ tăng gần 10% so với cùng kỳ. (Ảnh: Vietnam+)
Quan trọng hơn, hiệu quả truyền dẫn chính sách tại Việt Nam vẫn tốt hơn so với các nền kinh tế có nợ hộ gia đình cao như Thái Lan. Đây là yếu tố then chốt giúp chính sách tiền tệ phát huy tác dụng khi cần thiết.
Năm 2026 không phải năm bầu cử cao điểm của ASEAN nhưng rủi ro chính trị vẫn hiện hữu tại Thái Lan và Philippines. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi bật nhờ tính ổn định chính sách cao.
Đại hội Đảng toàn quốc đầu năm 2026, đây là sự kiện định kỳ năm năm một lần để chọn ra các lãnh đạo nhà nước nhiệm kỳ mới đồng thời đặt ra mục tiêu kinh tế - xã hội cho giai đoạn 5 đến 10 năm tới được kỳ vọng sẽ duy trì định hướng chính sách kinh tế hiện tại. Sự liên tục này mang lại lợi thế lớn cho môi trường đầu tư, nhất là khi các nhà đầu tư toàn cầu đang tìm kiếm sự ổn định giữa nhiều bất định.
Các chuyên gia cho rằng năm 2026 sẽ là năm thử thách sức bền và bản lĩnh của ASEAN. Dù thương mại toàn cầu có thể chậm lại, khu vực này - từ vị thế “ngựa ô” - đang dần khẳng định vai trò ngày càng lớn trong kinh tế thế giới.
Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên như một trụ cột ổn định thương mại vững, FDI chất lượng cao, cầu nội địa cải thiện, dư địa tài khóa còn lớn và chính sách nhất quán. Dù không miễn nhiễm với rủi ro bên ngoài, Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng đủ mạnh để không chỉ trụ vững, mà còn tận dụng tốt các cơ hội mới trong chu kỳ tăng trưởng tiếp theo./.
(Vietnam+)