Tân Thủ tướng, ông Peter Magyar, phát biểu trước người dân Hungary tại một sự kiện đầu tháng 5-2026 tại thủ đô Budapest. Ảnh: Reuters
Khoản hỗ trợ này gồm 6,5 tỷ euro viện trợ không hoàn lại và 3,9 tỷ euro vốn vay ưu đãi. Tuy nhiên, số tiền đã bị EU đóng băng trong nhiều năm do lo ngại về các vấn đề pháp quyền dưới thời cựu Thủ tướng Viktor Orbán.
Theo các quan chức EU, để được giải ngân, Budapest phải xây dựng một kế hoạch chi tiêu hoàn toàn mới, tập trung vào các mục tiêu như chuyển đổi xanh, thúc đẩy số hóa và nâng cao khả năng ứng phó với khủng hoảng kinh tế.
Kế hoạch cũ do chính phủ ông Orbán trình lên từ cuối năm 2022 hiện không còn phù hợp do tiến độ và ưu tiên đầu tư đã thay đổi đáng kể. Hungary dự kiến gửi kế hoạch mới vào cuối tháng 5, sau cuộc gặp giữa tân Thủ tướng Peter Magyar và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen.
Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện EU đặt ra trước ngày 31-8, Hungary có thể bắt đầu nhận giải ngân và duy trì tiến độ giải ngân đến cuối năm 2026. Các quan chức EU cho rằng đây là mục tiêu rất tham vọng nhưng vẫn khả thi.
Tân Thủ tướng Peter Magyar, người vừa nhậm chức cuối tuần, đã nhanh chóng khởi động các cuộc đàm phán với Brussels để tháo gỡ bế tắc kéo dài nhiều năm qua.
Thách thức lớn nhất hiện nay với ông Peter Magyar là thời gian. Dù chính phủ mới đang nắm đa số lớn trong Quốc hội, nhiều cải cách vẫn phải trải qua các bước tham vấn và phê duyệt theo quy định pháp lý của EU.
Để giúp các nước tránh nguy cơ mất nguồn vốn phục hồi, Ủy ban châu Âu trước đó khuyến nghị ưu tiên các dự án ít rủi ro, có thể hoàn thành nhanh và phù hợp với mục tiêu của quỹ phục hồi. Các quốc gia cũng được phép chuyển nguồn tiền sang những dự án đang triển khai bằng nguồn vốn khác nếu có cùng mục tiêu phát triển.
Ngoài ra, EU cho phép các chính phủ chuyển một phần quỹ phục hồi sang các chương trình đầu tư chiến lược, công nghệ, quốc phòng hoặc thông qua các ngân hàng phát triển quốc gia. Đây cũng là giải pháp từng được Ba Lan áp dụng khi gặp khó khăn tương tự trong việc tiếp cận quỹ phục hồi của EU.
Huy Anh