Hướng biển bằng một 'thế trận' mới

3 giờ trướcBài gốc

Sơ đồ vị trí cảng biển Nghệ An và mối liên hệ vùng. Ảnh: Thành Duy

Nếu trước kia, biển chủ yếu được xem như lợi thế địa lý tự nhiên, thì nay, trước áp lực cạnh tranh vùng và yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển, biển đang được đặt lại đúng vị trí của một cấu phần "quyền lực" kinh tế. Sự thay đổi ấy cho thấy Nghệ An đã bắt đầu rời khỏi tư duy “có cảng” để tiến tới tư duy “sống bằng cảng” và “vươn ra bằng cảng”.

Trong bản đồ phát triển mới, cảng biển không còn đứng riêng lẻ như những tọa độ ven bờ. Cầu cảng giờ phải gắn với cao tốc, logistics phải song hành với khu công nghiệp, cửa khẩu phải kết nối hành lang thương mại quốc tế, còn địa lý ven biển phải được chuyển hóa thành vị thế trung chuyển trên trục Đông - Tây. Khi ấy, biển không còn là điểm cuối lãnh thổ đất liền mà trở thành điểm đầu của dòng chảy thương mại xuyên biên giới.

Tàu vào Cảng Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy

Nhìn vào Cảng nước sâu Cửa Lò có thể thấy rõ nhất sự thay đổi về tư duy ấy. Quy hoạch cũ với 2 bến tiếp nhận tàu 30.000 - 50.000 tấn từng phù hợp với một giai đoạn phát triển nhất định, nhưng rõ ràng đã trở nên chật hẹp trước tham vọng mới.

Việc điều chỉnh lên 3 bến cho tàu 50.000 - 100.000 tấn, mở rộng thêm hàng chục ha đất, bổ sung khoảng 280 ha mặt nước, nâng tổng vốn đầu tư lên khoảng 7.400 tỷ đồng mới đây của chủ đầu tư phản ánh một quyết định mang tính chiến lược rằng: Cửa Lò đang được tái định vị để bước ra khỏi dáng dấp của một cảng khu vực, hướng tới vai trò đầu mối hàng hải quy mô lớn hơn.

Quang cảnh cảng Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy

Ở phía Bắc tỉnh, Đông Hồi đang nổi lên như một cực tăng trưởng chiến lược khác. Nếu Cửa Lò là sự nâng cấp của một trung tâm hàng hải truyền thống, thì Đông Hồi mang dáng dấp của một cực phát triển mới gắn với tổ hợp cảng tổng hợp, hàng rời, hàng lỏng, khí và đặc biệt là LNG Quỳnh Lập.

Sự hiện diện của Đông Hồi giúp Nghệ An tránh thế phát triển một trục lệch, tạo ra cấu trúc “hai động cơ” cho kinh tế biển. Một đầu tàu mạnh có thể kéo cả đoàn tàu đi nhanh, nhưng hai đầu tàu vận hành đồng bộ sẽ tạo ra sức bật bền hơn và ít rủi ro hơn trong dài hạn; đồng thời là cơ sở để tái định hình toàn bộ vành đai kinh tế biển của tỉnh.

Quy hoạch tại khu bến cảng Đông Hồi. Ảnh: Thành Duy

Những tính toán ấy hoàn toàn có cơ sở thực tiễn. Quy hoạch cảng biển Nghệ An đến năm 2030 đặt mục tiêu thông qua 22,3 - 26,8 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Trong khi đó, riêng Cửa Lò hiện đã đạt khoảng 16 triệu tấn và còn dư địa tăng trưởng. Phía Bắc Nghệ An hiện vẫn có khoảng 3 triệu tấn hàng hóa mỗi năm phải đi qua Cảng Nghi Sơn (Thanh Hóa). Chỉ riêng việc kéo lại dòng hàng ấy đã tạo thêm nền tảng đáng kể cho Đông Hồi trước khi nói tới những luồng hàng lớn hơn từ bên ngoài.

Song, lịch sử phát triển hạ tầng luôn cho thấy một quy luật rất rõ, cảng lớn đến đâu cũng khó phát huy tối đa nếu bị bó hẹp bởi những tuyến kết nối yếu.

Một cánh cửa rộng nhưng lối vào chật hẹp thì thương mại khó có thể bùng nổ. Bởi vậy, cao tốc Vinh - Thanh Thủy mang ý nghĩa rất quan trọng, đóng vai trò là mạch nối chiến lược để biến cảng biển Nghệ An thành cửa ra biển cho cả miền Tây bán đảo Đông Dương.

Khi tuyến cao tốc này khởi công ngày 18/5/2026 và được thúc đẩy với mục tiêu hoàn thành cuối năm 2028, sớm hơn kế hoạch ban đầu 1 năm, Nghệ An đang phát đi một tín hiệu rất rõ là tỉnh muốn tham gia nhanh vào cuộc cạnh tranh hạ tầng khu vực, thay vì đứng ngoài quan sát.

Lúc đó, Thanh Thủy, từ vị trí cửa khẩu biên giới, có cơ hội trở thành điểm kết nối kinh tế xuyên Trường Sơn. Với Lào và Đông Bắc Thái Lan, con đường ra biển qua Nghệ An hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn hiệu quả hơn về quãng đường, chi phí và tổ chức logistics.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bùi Thanh An kiểm tra tiến độ triển khai thực hiện Dự án Cảng nước sâu Cửa Lò. Ảnh: Phạm Bằng

Khi ấy, biển của Nghệ An không còn phục vụ chủ yếu cho Nghệ An. Vai trò sẽ rộng hơn nhiều, trở thành cửa mở thương mại cho một không gian kinh tế lớn hơn phía Tây. Giá trị của cảng biển vì thế cũng thay đổi, từ phục vụ địa phương sang tham gia điều tiết chuỗi vận tải khu vực.

Biển vẫn ở đó nhưng vị thế mỗi địa phương trên biển chưa bao giờ được quyết định bởi đường bờ biển dài hay ngắn mà bởi tầm nhìn, tốc độ chuẩn bị và khả năng tổ chức hạ tầng. Trên phương diện ấy, Nghệ An đang tốc lực "đóng một con tàu" lớn hơn, chắc hơn và tham vọng hơn để bước lên chuyến hải trình lớn.

Thành Duy

Nguồn Nghệ An : https://baonghean.vn/huong-bien-bang-mot-the-tran-moi-10337175.html