Hương của đất

3 giờ trướcBài gốc

Từng đặt chân đến nhiều nơi, nhưng để tìm được một thứ mùi vị quen thuộc tới mức nghe gió đưa hương đã nhận ra nơi mình đến, thì có lẽ chỉ có ở phố núi này.

Vừa chạm tới đất Khe Sanh, tự trong gió, khách phương xa đã nghe thoang thoảng hương. Hương hoa dại mọc bên những triền núi, dọc theo các làng bản. Hương từ những cánh rừng già thâm u, huyền bí theo gió về xuôi. Hương cà phê được ủ trong đất, tự 100 năm trước, nồng nàn đắm say. Và hương cần lao của những con người bám đất, bám làng qua bao mùa mưa nắng, để dư vị thân thương còn đọng mãi.

Jo kiểm tra công đoạn cuối của sản phẩm lồng đèn cách điệu được làm bởi các nghệ nhân ở xã A Xing (cũ) trước khi xuất hàng - Ảnh: H.N

Jo-một nhà thiết kế nội thất đến từ Thụy Điển-đã bị “mê hoặc” bởi mùi hương này. Một lần, theo Jo rong ruổi trên những bản làng ở Hướng Phùng, tôi được nghe cô say sưa giải thích về sự “mê hoặc” đó. Thật đơn giản, chỉ vì vùng đất này mang đến cho cô sự thư thái, an yên.

Đó là những phút giây thoát khỏi guồng quay công việc, thả hồn cùng gió núi, mây ngàn ở một nơi cách xa quốc gia mình sinh sống hàng nghìn km tính theo đường chim bay. Jo nghiện cà phê, dù vị đắng của cà phê ở xứ sở này, ban đầu khiến cô say lả người. Vậy nên, mỗi lần về Việt Nam, đến Quảng Trị, thể nào Jo cũng ghé Khe Sanh, nhâm nhi ly cà phê bên chênh vênh sườn núi, hít hà mùi hương quen thuộc và gặp những người dân bản mộc mạc như cây rừng bên suối-những người mà sự lạc quan của họ cũng khiến cô bị… “mê hoặc”.

Nét hạnh phúc lấp lánh trên gương mặt Jo thật khó diễn tả khi nói về điều này: “Đó là thứ tôi ít cảm nhận được khi còn ở Thụy Điển-nơi sự bận rộn đã lấy đi gần hết quỹ thời gian của người trẻ”. Không phải ngẫu nhiên mà Jo đến và yêu những bản làng heo hút ở miền Tây Quảng Trị. Nhà thiết kế trẻ này từng triển khai một dự án đan lát tại xã A Xing, huyện Hướng Hóa (nay là xã Lìa). Nhờ tâm huyết của Jo, những vật dụng quen thuộc của người Vân Kiều được cách điệu thành đồ trang trí nội thất để xuất sang Thụy Điển.

Đương nhiên, để sản phẩm này đứng chân được ở Thụy Điển-nơi người dân có gu thẩm mỹ cao-Jo đã đặt vào đó biết bao tâm huyết. Dưới con mắt của một nhà thiết kế chuyên nghiệp và bằng tình cảm đặc biệt đối với mảnh đất này, Jo đã “thổi hồn” vào các vật dụng đan lát của người Vân Kiều bằng sự cách điệu về mẫu mã cũng như tạo độ bền cho sản phẩm.

Nhờ thế, đã có thời gian, các sản phẩm như kệ đựng đèn ngủ, vật dụng trang trí xe đạp, lồng đèn cách điệu… “made in” Hướng Hóa được trưng bày nhiều nơi trên đất nước Thụy Điển. Sau này, vì nhiều lý do, dự án của Jo không còn tiếp tục nhưng vùng đất này vẫn là chốn trở về quen thuộc mỗi khi cô sang Việt Nam.

Nhiều bạn trẻ người nước ngoài khi đến vùng đất này đều có chung cảm nhận như Jo. Kristiina-cô gái đến từ Hà Lan-đã dành gần hết thời gian thực tập của mình ở Hướng Phùng, trong một căn bungalow nhỏ xinh giữa núi rừng. “Mỗi sáng, tôi dậy thật sớm, hít thở không khí trong lành, hoang sơ của núi rừng trước khi thưởng thức một tách cà phê được trồng từ chính mảnh đất nơi mình đang ngồi. Nó thật khác xa với khung cảnh xe cộ nhộn nhịp nơi tôi sống”, Kristiina chia sẻ như vậy khi nhắc về vùng đất mình từng đến.

Khi nghiên cứu tập quán canh tác cà phê và điều kiện kinh tế-xã hội của các cộng đồng nông dân ở xã Hướng Phùng, cô tiếp xúc với rất nhiều người dân. Bằng kiến thức của mình, Kristiina hướng sự quan tâm hơn nữa của họ đến việc trồng thêm cây che bóng để cải thiện thu nhập, nguồn lương thực và cung cấp bóng mát cho cà phê.

Cô luôn giải thích để người dân hiểu về tầm quan trọng của cây che bóng trong việc cải thiện các dịch vụ hệ sinh thái, góp phần kéo dài tuổi thọ của cây cà phê cũng như hạn chế bớt rủi ro do biến đổi khí hậu. Kristiina luôn có một niềm tin rằng, khi cô trở lại vùng đất này, vẫn sẽ gặp lại bầu không khí ấy, những con người ấy và đi giữa những vườn cà phê rộng lớn để cảm nhận rằng, cây cà phê sẽ phát triển bền vững trên mảnh đất này, mang theo khát vọng về cuộc sống tươi đẹp của người dân tộc thiểu số.

Kristiina chụp ảnh với các cô bé Vân Kiều - Ảnh: H.N

Còn với Harro Boekhold, chuyên gia du lịch của PUM (Tổ chức Hỗ trợ phát triển quốc tế của Bộ Ngoại giao Hà Lan), từ đặc trưng của vùng đất này, ông đã đưa ra ý tưởng về tour cà phê Khe Sanh. Ông chia sẻ, Khe Sanh không chỉ có chiến tranh khốc liệt như trong quá khứ, mà nay đã đổi khác với cây cà phê.

Vì thế, "Make coffee, not war" (làm cà phê chứ không phải chiến tranh) hình thành từ ý tưởng của ông đang là khẩu hiệu quảng bá và tiếp thị cho hoạt động du lịch nông nghiệp trên vùng đất này. Trải nghiệm một ngày làm nông dân thực sự trên những trang trại cà phê, làm chuyên gia trong các công đoạn chế biến rang, xay và nếm hương vị đậm đà của cà phê Khe Sanh từ tour du lịch này đang dần thu hút khách.

Có rất nhiều quán cà phê trên đất Khe Sanh, để phục vụ cho nhu cầu thưởng thức của người dân, cũng là để quảng bá sản phẩm nổi tiếng của địa phương với bạn bè muôn nơi. Vùng đất Hướng Hóa được người Pháp chọn để gây giống cà phê, đến nay hơn 100 năm.

Chừng đó thời gian, cây cà phê trải qua biết bao thăng trầm; người trồng cà phê không phải ai cũng khá giả nhờ vào loại cây trồng này. Nhưng giá trị mà cây cà phê mang lại được đánh giá bền vững và hương cà phê thì ngày càng nồng đượm.

Đằng sau những rẫy cà phê trù phú trên đất Hướng Hóa là hình ảnh người nông dân với làn da rám nắng, đôi bàn tay chai sần vì năm tháng bám trụ với đất đai. Giọt mồ hôi của họ đã thấm sâu vào đất, vào từng hạt cà phê, nuôi dưỡng cho những mùa màng bội thu. Những giọt mồ hôi kết tinh thành vị mặn, thành mùi hương, thành biểu tượng cho sự kiên cường, nhẫn nại và tình yêu sâu nặng mà người dân dành cho mảnh đất này.

Không phải chỉ có Jo hay Kristiina, khi rời bỏ những ồn ã bao quanh mới nhận ra nơi mình đến là chốn yên bình nhất. Trên hành trình qua đây, ai cũng sẽ có chút lắng sâu trong sự cảm nhận của riêng mình.

Bởi bận rộn và âu lo, ồn ào và căng thẳng, luôn bao quanh chúng ta, dù ở bất cứ nơi nào. Vậy nên, hãy một lần ghé Khe Sanh, để nhâm nhi ngụm cà phê mang hương của núi rừng, để lang thang qua những bản làng, nghe gió, nghe cây kể chuyện và cảm nhận mạch nguồn văn hóa sâu lắng của vùng đất này...

Phan Hoài Hương

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/xa-hoi/202602/huong-cua-dat-1e73a9f/