58 phút Mặt Trăng chuyển đỏ
Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA) cho biết, tối 3/3, Mặt Trăng một lần nữa đi vào vùng bóng tối của Trái Đất. Sau nửa năm, kể từ tháng 9 năm ngoái, bạn sẽ lại có thể được quan sát nguyệt thực toàn phần.
Mặt Trăng sẽ chuyển đỏ vào ngày 3/3.
Nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng nằm thẳng hàng (hoặc gần như thẳng hàng) với Trái Đất nằm giữa. Vào thời điểm này, Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối phía sau Trái Đất và chỉ nhận được một phần ánh sáng từ Mặt Trời so với khi nó không đi vào khu vực này. Vì lý do này, một phần hoặc toàn bộ Mặt Trăng sẽ tối hơn bình thường và có màu đỏ thẫm - vì thế, một số người còn gọi nó là "Trăng máu", tuy nhiên đó là một cách gọi mang tính ví von, không phải thuật ngữ chính xác.
Nguyệt thực là một hiện tượng không quá hiếm (gần như năm nào cũng có ít nhất một lần có nguyệt thực một phần, toàn phần hoặc nửa tối) và rất dễ quan sát ngay cả khi không có dụng cụ nào hỗ trợ. Mặc dù vậy, nó vẫn luôn là một hiện tượng quang học thú vị và thu hút được sự chú ý của nhiều người.
Hiện tượng diễn ra trong tháng 3 năm nay là một nguyệt thực toàn phần, có nghĩa là toàn bộ Mặt Trăng sẽ đi vào vùng bóng tối, khiến cho nó tối đi khá nhiều (so với Trăng tròn thông thường) và chuyển sang màu đỏ thẫm.
Quan sát như thế nào?
VACA cho biết, nguyệt thực diễn ra vào tháng 3 này có tổng thời lượng của pha toàn phần là hơn 58 phút, tính cả pha một phần là 3 giờ 27 phút còn nếu tính cả pha nửa tối thì tổng thời lượng của hiện tượng lên tới hơn 5 giờ. Tuy nhiên, giai đoạn nửa tối không thực sự đáng chú ý, mà khoảng thời gian thú vị nhất để quan sát là khi có nguyệt thực một phần và đặc biệt là toàn phần.
Dưới đây là lịch trình chi tiết của hiện tượng, tính theo giờ Việt Nam tối mùng 3 tháng 3 (theo Timeanddate.com).
Nguyệt thực nửa tối bắt đầu: 15h44'25"
Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 16h50'07"
Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 18h04'34"
Nguyệt thực cực đại: 18h33'46"
Nguyệt thực toàn phần kết thúc: 19h02'49"
Nguyệt thực một phần kết thúc: 20h17'15"
Nguyệt thực nửa tối kết thúc: 21h23'06"
Vào ngày 3/3, Mặt Trăng mọc lên ở Hà Nội lúc 17h57 (sớm hơn một chút ở những địa phương lệch về phía Đông và muộn hơn nếu lệch về phía Tây so với Hà Nội). Điều đó có nghĩa là từ thời điểm đó bạn mới có thể nhìn thấy Mặt Trăng và quan sát hiện tượng. Mặc khác, Mặt Trăng ở rất thấp vào giai đoạn mới mọc này, nên trên thực tế thì ở Việt Nam, người quan sát chỉ có thể theo dõi hiện tượng khi nguyệt thực đã đi vào pha toàn phần (sau 18h).
Nếu có một góc nhìn đủ rộng và thấp về phía Đông, bạn sẽ đủ may mắn để quan sát nó vào thời điểm cực đại - hoặc ít ra là trước khi pha toàn phần kết thúc.
Bản đồ của NASA cho thấy các khu vực trên thế giới có thể quan sát hiện tượng. Vùng nằm chính giữa (hầu hếu là giữa Thái Bình Dương, chỉ có một phần nhỏ thuộc châu Á, châu Mỹ và Australia) có thể quan sát trọn vẹn hiện tượng, trong khi càng ra xa thì thời lượng quan sát được càng ít đi.
Những lưu ý cần nhớ
Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch VACA cho biết, nguyệt thực hoàn toàn vô hại đối với mắt của bạn, do đó bạn có thể nhìn trực tiếp vào nó. Bạn cũng không cần phải có những dụng cụ chuyên dụng như kính thiên văn hay ống nhòm để quan sát hiện tượng này - mặc dù nếu có thì bạn sẽ có một cái nhìn thú vị hơn khá nhiều. Về cơ bản, có hai điều cần lưu ý đối với việc quan sát như sau:
Thời tiết luôn quan trọng. Nếu trời có mưa, giông hoặc mây mù thì bạn không thể quan sát hiện tượng. Do đó, bạn cần một bầu trời ít mây. Nói chung, chỉ cần bạn nhìn thấy Mặt Trăng và nó tiếp tục không lặn vào sau một đám mây nào đó thì tức là bạn quan sát được nguyệt thực.
Hãy chọn nơi quan sát có góc nhìn càng rộng càng tốt (đối với lần này, nên nhìn được xuống gần chân trời phía Đông), tránh việc bị ánh sáng nhân tạo (đèn đường, đèn của các tòa nhà) chiếu thẳng vào mắt từ phía trên.
Cuối cùng, đây là hiện tượng quang học bình thường và không hề xa lạ với nhân loại, nó không phải bất cứ điềm báo nào và không liên quan gì tới các yếu tố tâm linh hoặc tôn giáo mà một số nơi thường tuyên truyền sai lệch.
Tô Hội