Quan tâm giới thiệu chuyên gia đầu ngành
Theo Điều 3 Luật Bầu cử, người ứng cử đại biểu Quốc hội phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội; người ứng cử đại biểu HĐND phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu HĐND quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Ủy ban Bầu cử tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị bồi dưỡng dành cho người ứng cử đại biểu HĐND các cấp tỉnh Thái Nguyên, nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Thu Trà
Hướng dẫn số 36-HD/BTCTW về công tác nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, ngoài các tiêu chuẩn chung, đại biểu được giới thiệu ở các cơ quan, tổ chức còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện: (1) Là cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tiêu biểu. (2) Có uy tín, năng lực trong thực hiện và tuyên truyền, vận động có hiệu quả quần chúng nhân dân thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. (3) Có tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với lợi ích của Đảng, Nhà nước và của Nhân dân; kiên quyết đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước. (4) Có phẩm chất đạo đức, lối sống gương mẫu, trong sáng; thực hiện nghiêm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, giữ gìn đoàn kết nội bộ; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; kê khai tài sản, thu nhập trung thực, minh bạch, không cơ hội, tham vọng quyền lực, cục bộ, bè phái, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”… (5) Có năng lực cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có tư duy đổi mới, tầm nhìn, phương pháp làm việc khoa học... (6) Có trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, quản lý nhà nước đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao và theo quy định của Đảng, Nhà nước; có trình độ tin học, ngoại ngữ cần thiết và phù hợp.
Hướng dẫn 36 nhấn mạnh: Không giới thiệu, đưa vào danh sách ứng cử người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực; có tư tưởng cục bộ, bảo thủ, trì trệ; đang bị điều tra, thanh tra, kiểm toán, kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mất đoàn kết. Kiên quyết không để lọt những người không xứng đáng, những người chạy chức, chạy quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp. Đồng thời lưu ý: Quan tâm, giới thiệu chuyên gia đầu ngành về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ cao; luật gia giỏi có uy tín, am hiểu sâu về pháp luật quốc tế; doanh nhân xuất sắc, tâm huyết với sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân.
Ngoài các tiêu chuẩn, điều kiện chung nêu trên, Hướng dẫn của Trung ương còn quy định về tiêu chuẩn, điều kiện của người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND chuyên trách cụ thể và cao hơn, như: phải có trình độ đào tạo đại học trở lên, có năng lực phân tích, hoạch định chính sách, có trình độ chuyên môn cao về khoa học, công nghệ, tài chính, ngân hàng, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số…
Coi trọng phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm
Mặc dù trong cơ cấu đại biểu Quốc hội, HĐND là bảo đảm tính đại diện cho các tầng lớp dân cư, dân tộc, tôn giáo, các lĩnh vực đời sống xã hội..; nhưng như trong hướng đã nêu trên, những tiêu chuẩn của đại biểu được quan tâm là phẩm chất, năng lực và kỹ năng, kinh nghiệm công tác. Không vì cơ cấu mà hạ thấp tiêu chuẩn đại biểu và những yêu cầu để đại biểu thực hiện tốt nhiệm vụ, đáp ứng sự tin tưởng, gửi gắm của cử tri.
Nói phẩm chất đạo đức của đại biểu, là nói đến lối sống gương mẫu, trong sáng; thực hiện nghiêm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, giữ gìn đoàn kết nội bộ; đặc biệt là cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không cơ hội, tham vọng quyền lực, cục bộ, bè phái, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực...; phẩm chất đạo đức sẽ tạo nên uy tín và sự tin tưởng của cử tri với đại biểu.
Người có kinh nghiệm công tác, là người đã hoặc đang công tác ở các ngành, lĩnh vực, có kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý, điều hành hoặc công tác xã hội, hiểu biết và có khả năng phân tích về tình hình địa phương. Năng lực là khả năng tổ chức hoạt động, vận động, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội tại địa phương. Người có kinh nghiệm và năng lực công tác sẽ góp phần nâng cao uy tín trong cộng đồng và cử tri, có khả năng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong khu vực bầu cử. Ngoài ra, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn sẽ giúp đại biểu hiểu biết và tham gia xây dựng chính sách, giám sát các chính sách, pháp luật liên quan đến địa phương.
Đây là những căn cứ để Nhân dân, cử tri lựa chọn giới thiệu đại biểu ứng cử, cũng như lựa chọn khi bỏ phiếu bầu, để chọn được đại biểu thực sự là người đại diện cho mình và thực hiện tốt nhiệm vụ của đại biểu trong giai đoạn cách mạng mới.
Tâm Anh